# Zuhruf Sûresi, 67. Âyet (43:67)

> ٱلْأَخِلَّآءُ يَوْمَئِذٍۭ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا ٱلْمُتَّقِينَ

*El-eḣillâu yevme-iżin ba'duhum liba'din ‘aduvvun illâ-lmuttekîn(e)*

**Meal (Diyanet):** O gün Allah'a karşı gelmekten sakınanlar dışında, dostlar birbirine düşman olurlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/67

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zuhruf Suresi 67. ayet, kıyamet günündeki dostlukların dönüşümünü ve takva sahiplerinin istisnai durumunu ele almaktadır. Ayet, 'dostlar' ve 'düşman' kavramları üzerinden ahiret ilişkilerinin mahiyetini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْأَخِلَّآءُ","root":"خ ل ل","rootLatin":"h-l-l","meaning":"Bu kelime, dünyada birbirine yakın ve samimi olan dostları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halîl' kelimesinin 'hullet'ten geldiğini, bunun da 'sevginin kalbin derinliklerine işlemesi' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-ahillâ'' ise bu türden samimi dostlukları ifade eder ve kıyamet günü bu dostlukların düşmanlığa dönüşeceğini vurgular. (el-Müfredât, s. 259)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'el-ahillâ'' kelimesini 'dostlar' olarak açıklar ve ayetteki kullanımının, dünyadaki yakın arkadaşlıkların ahiretteki durumunu mecazi bir şekilde anlattığını belirtir. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 222)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hullet' kavramının Kur'an'da özel bir dostluk türünü ifade ettiğini, bu dostluğun genellikle karşılıklı sevgi ve güvene dayandığını belirtir. Ayetteki 'el-ahillâ'' kelimesi, bu dünyevi dostlukların ahiretteki geçersizliğini ve dönüşümünü vurgular. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 125)"}]},{"word":"عَدُوٌّ","root":"ع د و","rootLatin":"a-d-v","meaning":"Bu kelime, düşmanlık ve karşıtlık durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'adüvv' kelimesinin 'karşıt olmak, düşmanlık beslemek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'adüvv' kelimesi, dünyadaki dostlukların kıyamet günü nasıl bir düşmanlığa dönüşeceğini açıkça ortaya koyar. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 402)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'adâvet'in 'birbirine karşı gelmek, muhalefet etmek' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'adüvv' kelimesi, dünyevi çıkarlara dayalı dostlukların ahirette nasıl bir husumete dönüşeceğini vurgular. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 4, s. 125)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'adüvv' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'a ve müminlere karşı olan düşmanlığı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette ise, dünyevi dostlukların ahiretteki dönüşümünü ve birbirlerine karşı düşman kesilmelerini anlatır. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 210)"}]},{"word":"ٱلْمُتَّقِينَ","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Bu kelime, Allah'a karşı gelmekten sakınan, O'nun emirlerine uyan ve yasaklarından kaçınan kimseleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'takva' kelimesinin 'nefsi korkulan şeyden korumak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-muttakîn' ise, Allah'ın azabından sakınan, O'nun emirlerine riayet eden ve bu sayede ahirette dostlukları devam edecek olan kimseleri ifade eder. (el-Müfredât, s. 881)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'takva'nın 'Allah'tan korkmak ve O'nun emirlerine sarılmak' olduğunu açıklar. 'el-muttakîn' kelimesi, kıyamet gününde bile dostlukları bozulmayacak olan, Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle yaşayan kişileri temsil eder. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 505)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'takva' kavramının Kur'an'da merkezi bir rol oynadığını ve 'Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle yaşama' anlamına geldiğini vurgular. Ayetteki 'el-muttakîn' istisnası, bu sorumluluk bilincine sahip olanların ahiretteki özel konumunu ve dostluklarının devamlılığını gösterir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 220)"}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zuhruf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/67*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *43/67*
- **Abese Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/67*
- **Zuhruf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/67*
- **Furkân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/67*
- **Zuhruf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/67*
- **Zuhruf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *43/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *43/67*
- **Zuhruf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/67*
- **Zuhruf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *43/67*