# Zuhruf Sûresi, 77. Âyet (43:77)

> وَنَادَوْا۟ يَـٰمَـٰلِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ ۖ قَالَ إِنَّكُم مَّـٰكِثُونَ

*Ve nâdev yâ mâliku liyakdi ‘aleynâ rabbuk(e)(s) kâle innekum mâkiśûn(e)*

**Meal (Diyanet):** (Görevli meleğe şöyle seslenirler:) "Ey Malik! Rabbin bizim işimizi bitirsin." O da, "Siz hep böyle kalacaksınız" der.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/77

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zuhruf Suresi 77. ayet, cehennem ehlinin azaptan kurtulma arayışını ve bu taleplerine verilen kesin cevabı dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, 'nida' (seslenme), 'malik' (nöbetçi/sahip), 'yakdı' (hükmetmek/bitirmek) ve 'makisûn' (kalıcılar) gibi kavramlar üzerinden cehennemdeki çaresizliği ve azabın sürekliliğini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"نَادَوْا۟","root":"ن د و","rootLatin":"n-d-v","meaning":"Cehennem ehlinin, azaptan kurtulmak için yüksek sesle yardım dilemesidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nida (نداء), uzak birine seslenmek veya yüksek sesle çağırmak anlamına gelir. Ayetteki 'nâdev' (نادوا) ifadesi, cehennem ehlinin çaresizlik içinde, uzakta gördükleri veya ulaşmaya çalıştıkları Mâlik'e yüksek sesle yalvarmalarını ifade eder. Bu, onların azabın şiddetinden dolayı duydukları acıyı ve kurtuluş arayışlarını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Nida, bir şeyi çağırmak veya birine seslenmektir. Burada cehennem ehlinin Mâlik'e seslenmesi, onların içinde bulundukları durumdan kurtulma ümidiyle bir talepte bulunmalarıdır. Bu, mecazi olarak onların çaresizliğini ve son bir umutla bir otoriteye başvurmalarını anlatır."}]},{"word":"مَـٰلِكُ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Cehennemin bekçisi ve idarecisi olan meleğin adıdır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mâlik, cehennemin hazinedarı ve bekçisidir. Ayetteki 'Yâ Mâlik' (يا مالك) hitabı, cehennem ehlinin azabın şiddetinden dolayı doğrudan bu bekçiye yönelerek, onun yetkisi dahilinde bir çözüm arayışını gösterir. Bu, Mâlik'in cehennemdeki konumunun ve yetkisinin bir göstergesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mülk (ملك) ve mâlik (مالك) kelimeleri, bir şeye sahip olmak, üzerinde yetki sahibi olmak anlamlarına gelir. Ayetteki 'Mâlik', cehennemin idaresinden sorumlu olan meleğin özel ismidir. Cehennem ehlinin ona seslenmesi, onun cehennemdeki işleyiş üzerinde bir tür 'mülkiyeti' veya 'yetkisi' olduğunu düşündüklerini ifade eder."}]},{"word":"لِيَقْضِ","root":"ق ض ى","rootLatin":"k-d-y","meaning":"Allah'ın, cehennem ehlinin canını alarak azaplarına son vermesi talebidir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kadâ (قضاء) kelimesi, bir şeyi bitirmek, hükmetmek veya tamamlamak anlamlarına gelir. Ayetteki 'liyakdı aleynâ Rabbuke' (ليقض علينا ربك) ifadesi, cehennem ehlinin Rablerinden kendileri hakkında ölümle hükmetmesini, yani canlarını alarak azaplarına son vermesini talep etmeleridir. Bu, onların azabın dayanılmazlığı karşısında ölümü bir kurtuluş olarak görmelerini yansıtır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Kadâ, bir işi bitirmek, tamamlamak ve hüküm vermek anlamlarını içerir. Burada cehennem ehlinin talebi, Rablerinin kendileri hakkında 'ölümle hükmetmesi'dir. Bu, onların azaptan kurtulmak için son çare olarak ölümü istemeleri ve bu isteğin Allah'ın hükmüne bağlı olduğunu bilmeleridir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kadâ kavramı, Kur'an'da ilahi iradenin kesinleşmiş hükmünü ve bir şeyin nihai sonucunu ifade eder. Ayetteki 'liyakdı' talebi, cehennem ehlinin kendi kaderleri hakkında ilahi bir 'bitirme' veya 'sonlandırma' hükmü istemeleridir. Bu, onların azabın sonsuzluğundan duydukları umutsuzluğu ve ilahi müdahaleye olan son çağrılarını gösterir."}]},{"word":"مَّـٰكِثُونَ","root":"م ك ث","rootLatin":"m-k-s","meaning":"Cehennemde sürekli ve kalıcı olarak kalacak olanlardır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Müks (مكث), bir yerde uzun süre kalmak, ikamet etmek anlamına gelir. Ayetteki 'innakum mâkisûn' (إنكم ماكثون) ifadesi, Mâlik'in cehennem ehline verdiği kesin cevaptır; yani onlar cehennemde sürekli ve sonsuza dek kalacaklardır. Bu, onların ölüm taleplerinin reddedildiğini ve azabın kesintisiz devam edeceğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Müks, bir yerde durmak, beklemek ve ikamet etmek demektir. 'Mâkisûn' kelimesi, bu fiilin ism-i failidir ve 'kalıcılar, ikamet edenler' anlamını taşır. Ayetteki kullanımı, cehennem ehlinin azabın içinde ebediyen kalacaklarını, oradan çıkışlarının veya ölümlerinin söz konusu olmadığını kesin bir dille ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Müks kökü, bir yerde sabit kalma, ayrılmama ve devamlılık anlamlarını içerir. 'Mâkisûn' kelimesi, cehennem ehlinin azap içindeki durumlarının geçici olmadığını, aksine ebedi bir ikamet olduğunu belirtir. Bu, onların umutsuzluklarını pekiştiren ve azabın sonsuzluğunu vurgulayan bir cevaptır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat","olum"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve nâdev"},{"position":2,"translit":"yâ mâliku"},{"position":3,"translit":"liyakdi"},{"position":4,"translit":"‘aleynâ"},{"position":5,"translit":"rabbuk(e)(s)"},{"position":6,"translit":"kâle"},{"position":7,"translit":"innekum"},{"position":8,"translit":"mâkiśûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَنَادَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-د-ي","rootLatin":"n-d-w","lemma":"نَادَى","form":"Mufâale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"seslendiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"يَـٰمَـٰلِكُ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"مَـٰلِكُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَالِك","form":"Fâil","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra gelen müfred alem olduğu için damme üzere mebnîdir, mahallen merfûdur.","gloss":"Malik (Nöbetçi)","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nidâ harfi"},{"position":3,"surface":"لِيَقْضِ","pos":"harf","posDetail":"Emir Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":3,"surface":"يَقْضِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ض-ي","rootLatin":"q-d-y","lemma":"قَضَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir lâmı ile meczûm olduğu için illet harfi düşmüştür","gloss":"hükmetsin/canımızı alsın","irabMarker":"illet harfinin hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"عَلَيْنَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerimize"},{"position":4,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"رَبُّكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiil-i muzâri olan 'yakdi' fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"Rabbin","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"إِنَّكُم","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":7,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":8,"surface":"مَّـٰكِثُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"م-ك-ث","rootLatin":"m-k-th","lemma":"مَاكِث","form":"Fâil","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"kalıcılar/kalacaksınız","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zuhruf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/77*
- **Zuhruf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/77*
- **Zuhruf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/77*
- **Zuhruf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/77*
- **Tahrîm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/77*