# Zuhruf Sûresi, 78. Âyet (43:78)

> لَقَدْ جِئْنَـٰكُم بِٱلْحَقِّ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كَـٰرِهُونَ

*Lekad ci/nâkum bilhakki velâkinne ekśerakum lilhakki kârihûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, size hakkı getirdik. Fakat çoğunuz haktan hoşlanmayanlarsınız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/78

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zuhruf Suresi 78. ayet, Allah'ın insanlara hakkı getirdiğini ancak insanların çoğunun bu haktan hoşlanmadığını ifade etmektedir. Ayet, 'hak' kavramının hem ilahi gerçeklik hem de bu gerçekliğe karşı insan tepkisi bağlamında ele alınışını dilbilimsel olarak derinleştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"جِئْنَـٰكُم","root":"ج ي أ","rootLatin":"c-y-e","meaning":"Size getirdik, ulaştırdık anlamındadır ve ilahi mesajın insanlara tebliğ edilmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cî'e (جاء) fiili, bir şeyin bir yere veya bir kimseye ulaşması, gelmesi demektir. Ayetteki 'cî'nâkum' ifadesi, Allah'ın peygamberler aracılığıyla hakkı insanlara ulaştırması, tebliğ etmesi anlamında kullanılmıştır. Bu, sadece fiziki bir geliş değil, aynı zamanda manevi bir mesajın iletilmesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cî'e (جاء) fiili, Kur'an'da bazen mecazi anlamda kullanılır. Burada 'size getirdik' ifadesi, Allah'ın vahyi ve şeriatı insanlara indirmesi, onlara bildirmesi anlamındadır. Bu, ilahi iradenin ve hakikatin insanlara sunulmasıdır."}]},{"word":"بِٱلْحَقِّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Gerçek, doğru, hakikat anlamında olup, Allah'tan gelen ilahi mesajın ve adaletin özünü temsil eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hak (حق), bir şeyin sabit ve doğru olması, şüphe götürmemesi demektir. Kur'an'da 'el-Hak' Allah'ın isimlerinden biridir ve O'nun varlığının, birliğinin ve adaletinin mutlak gerçekliğini ifade eder. Ayetteki 'bi'l-hakkı' ifadesi, getirilen mesajın bizzat Allah'tan kaynaklanan mutlak gerçeklik olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hak (حق) kavramı, Kur'an'da sadece 'gerçek' veya 'doğru' anlamına gelmez, aynı zamanda 'adalet', 'hukuk' ve 'ilahi gerçeklik' gibi geniş bir anlam yelpazesini kapsar. Zuhruf 78'deki kullanımı, Allah'ın insanlara gönderdiği dinin ve şeriatın temelini oluşturan, şüpheye yer bırakmayan ilahi hakikati ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hak (حق), varlığı sabit olan, inkâr edilemez olan şeydir. Bu ayetteki 'bi'l-hakkı' ifadesi, peygamberler aracılığıyla insanlara ulaştırılan ilahi mesajın, yani Kur'an'ın ve İslam dininin, mutlak ve değişmez bir gerçeklik olduğunu belirtir. Bu hak, batılın zıddıdır ve insanlığın kurtuluşu için gönderilmiştir."}]},{"word":"أَكْثَرَكُمْ","root":"ك ث ر","rootLatin":"k-s-r","meaning":"Çoğunuz, büyük bir kısmınız demektir ve insanların genel eğilimini, yani hakkı kabul etmeyenlerin sayısının fazlalığını belirtir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kesret (كثرة), bir şeyin çokluğu, fazlalığı demektir. Ayetteki 'ekserakum' ifadesi, insanların büyük bir kısmının, kendilerine getirilen ilahi gerçeğe karşı olumsuz bir tutum içinde olduğunu gösterir. Bu, Kur'an'ın birçok yerinde vurgulanan, insanların çoğunluğunun hidayetten yüz çevirme eğilimine işaret eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ekser (أكثر), 'çok' anlamına gelen kesîr (كثير) kelimesinin ism-i tafdîlidir ve 'daha çok' veya 'en çok' demektir. Burada 'ekserakum' ifadesi, muhatap alınan topluluğun önemli bir bölümünün, hakkı kabul etme konusunda isteksiz olduğunu vurgular. Bu, ilahi mesajın evrenselliğine rağmen, insanların bireysel tercihlerinin farklılığını ortaya koyar."}]},{"word":"كَـٰرِهُونَ","root":"ك ر ه","rootLatin":"k-r-h","meaning":"Hoşlanmayanlar, istemeyenler, nefret edenler anlamındadır ve insanların ilahi gerçeğe karşı olumsuz, isteksiz ve hatta düşmanca tavrını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kerh (كره), bir şeyi istememek, ondan nefret etmek demektir. Ayetteki 'kârihûn' ifadesi, insanların ilahi hakikati, yani Allah'ın gönderdiği dini ve hükümleri gönülden kabul etmediklerini, hatta ondan hoşlanmadıklarını belirtir. Bu, sadece bir kayıtsızlık değil, aktif bir hoşnutsuzluk halidir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kârih (كاره), bir şeyi sevmeyen, ondan tiksinen kişidir. Zuhruf 78'deki 'kârihûn' kelimesi, insanların kendilerine getirilen hakka karşı duydukları içsel nefreti ve onu reddetme eğilimini ifade eder. Bu durum, onların hidayetten uzaklaşmalarının temel sebeplerinden biridir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kerh (كره) kökü, Kur'an'da genellikle bir şeyden hoşlanmama, onu istememe ve ona karşı bir tür tiksinti duyma anlamında kullanılır. Bu ayette 'kârihûn' ifadesi, insanların ilahi hakikati, yani İslam'ın prensiplerini ve hükümlerini benimsemekte zorlandıklarını, hatta onlara karşı bir direnç gösterdiklerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","vahiy-kuran","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"Andolsun ki"},{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gerçekten"},{"position":2,"surface":"جِئْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ء","rootLatin":"j-y-hamza","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirdik"},{"position":2,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gerçeği"},{"position":4,"surface":"وَلَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbîh","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"fakat"},{"position":5,"surface":"أَكْثَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"أَكْثَر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Lâkinne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"çoğu"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":6,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"لْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gerçeğe"},{"position":7,"surface":"كَـٰرِهُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ر-ه","rootLatin":"k-r-h","lemma":"كَارِه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Lâkinne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"istemeyenler/sevmezler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zuhruf Sûresi** · *43/78*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/78*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/78*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/78*