# Zuhruf Sûresi, 87. Âyet (43:87)

> وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ ۖ فَأَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ

*Vele-in seeltehum men ḣalakahum leyekûlunna(A)llâh(u)(s) fe-ennâ yu/fekûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, onlara kendilerini kimin yarattığını sorsan elbette, "Allah" derler. Öyleyken nasıl döndürülüyorlar?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/87

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zuhruf Suresi'nin 87. ayeti, müşriklerin dahi yaratıcının Allah olduğunu kabul etmelerine rağmen, bu hakikatten nasıl yüz çevirdiklerini ve saptırıldıklarını dilbilimsel bir sorgulama ile ortaya koymaktadır. Ayet, 'yaratma' ve 'saptırılma' kavramları üzerinden tevhid inancının fıtrîliğini ve şirkin mantıksızlığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"سَأَلْتَهُم","root":"س أ ل","rootLatin":"s-e-l","meaning":"Bir şey hakkında bilgi edinmek amacıyla soru sormak, sorgulamak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'se'ele' fiilini 'bir şeyin bilgisini istemek' olarak tanımlar. Ayetteki 'سَأَلْتَهُم' ifadesi, müşriklere yaratıcı hakkında yöneltilen bir sorgulamayı, onların fıtrî bilgilerini ortaya çıkarmayı amaçlayan bir soruyu ifade eder. Bu, onların zaten bildikleri bir hakikati ikrar etmelerini sağlamak içindir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'suâl'i 'bir şeyin bilgisini talep etmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanım, muhatabın zihnindeki mevcut bilgiyi açığa çıkarmaya yönelik bir retorik soru niteliğindedir. Bu soru, onların kendi içlerinde taşıdıkları tevhid inancının bir yansımasıdır."}]},{"word":"خَلَقَهُمْ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'halk' kelimesini 'takdir etmek, ölçüye göre yaratmak' anlamında kullanır. Ayetteki 'خَلَقَهُمْ' ifadesi, Allah'ın insanları yoktan var etmesini ve onlara belirli bir düzen ve ölçü vermesini ifade eder. Müşriklerin bu fiili Allah'a nispet etmeleri, O'nun yaratıcılığını kabul ettiklerini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'halk' kelimesinin Kur'an'da 'yaratmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'خَلَقَهُمْ', insanların varoluşunun yegane kaynağının Allah olduğunu, O'nun kudretinin bir eseri olduklarını vurgular. Bu, onların fıtrî olarak bildikleri bir gerçektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ve Allah'ın mutlak yaratıcılığını vurgular. Ona göre 'halk', Allah'ın varlıkları yoktan var etme ve onlara şekil verme gücünü ifade eder. Ayetteki 'خَلَقَهُمْ', müşriklerin dahi Allah'ın bu mutlak yaratıcılık sıfatını kabul ettiklerini gösterir."}]},{"word":"يَقُولُنَّ","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Sözlü olarak ifade etmek, beyan etmek, söylemek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kavl'i 'sözlü ifade' olarak tanımlar. Ayetteki 'لَيَقُولُنَّ' ifadesi, müşriklerin tereddütsüz ve kesin bir şekilde 'Allah' cevabını vereceklerini, bu gerçeği dilleriyle ikrar edeceklerini belirtir. Bu, onların içsel inançlarının dışa vurumudur."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kavl'in sadece sözlü ifadeyi değil, aynı zamanda bir inancın veya kanaatin dile getirilmesini de kapsadığını belirtir. Ayetteki bu kullanım, müşriklerin yaratıcı konusunda sahip oldukları fıtrî bilgiyi açıkça ifade etmelerini, bu konuda bir şüphe taşımadıklarını gösterir."}]},{"word":"يُؤْفَكُونَ","root":"أ ف ك","rootLatin":"e-f-k","meaning":"Hakikatten saptırılmak, döndürülmek, yalan ve iftiraya yönlendirilmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'efk' kelimesini 'bir şeyi hakikatinden saptırmak, çevirmek' olarak açıklar. Ayetteki 'يُؤْفَكُونَ' ifadesi, müşriklerin yaratıcının Allah olduğunu bilmelerine rağmen, nasıl olup da tevhidden şirke saptırıldıklarını, hakikatten yüz çevirdiklerini mecazi bir dille sorgular. Bu, onların akıl ve mantık dışı davranışlarını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'efk' kelimesinin temel anlamının 'bir şeyi yüzüstü çevirmek, tersine döndürmek' olduğunu belirtir ve buradan 'yalan, iftira, hakikatten sapma' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'يُؤْفَكُونَ', müşriklerin fıtrî inançlarından ve akıllarının gerektirdiğinden nasıl saptırıldıklarını, bir tür aldatılma veya yanıltılma sonucu hakikatten uzaklaştıklarını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'efk' kökünün 'gerçeği tersine çevirmek, yalan söylemek, saptırmak' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'يُؤْفَكُونَ' pasif yapısıyla, müşriklerin kendi iradeleriyle değil, dış etkenler veya nefislerinin aldatmasıyla hakikatten saptırıldıklarını, tevhidden şirke yönlendirildiklerini ifade eder. Bu, onların durumundaki çelişkiyi ve mantıksızlığı vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","yaratilis","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَئِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve eğer"},{"position":1,"surface":"لَئِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَئِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"سَأَلْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-أ-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sorsan"},{"position":2,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara"},{"position":3,"surface":"مَّنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kim"},{"position":4,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":5,"surface":"لَيَقُولُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nunu ile birleştiği için mebnî","gloss":"mutlaka derler"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kavl fiilinin mef'ûlün bih'i olarak takdir edilen cümlenin fâili olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":7,"surface":"فَأَنَّىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"öyleyse"},{"position":7,"surface":"أَنَّىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"nasıl"},{"position":8,"surface":"يُؤْفَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ف-ك","rootLatin":"'-f-k","lemma":"أَفَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"aldatılıp döndürülüyorlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zuhruf Sûresi** · *43/87*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/87*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/87*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/87*