# Duhân Sûresi, 11. Âyet (44:11)

> يَغْشَى ٱلنَّاسَ ۖ هَـٰذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ

*Yaġşâ-nnâs(e)(s) hâżâ ‘ażâbun elîm(un)*

**Meal (Diyanet):** (O duman) insanları bürür. Bu, elem dolu bir azaptır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/44/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Duhân Suresi'nin 11. ayeti, kıyamet alametlerinden biri olan dumanın insanları kuşatmasını ve bunun acı verici bir azap olduğunu bildirmektedir. Ayet, 'yuğşâ', 'nâs' ve 'azâb' gibi temel kavramlar üzerinden bu dehşet verici sahneyi tasvir ederken, 'elîm' kelimesiyle azabın niteliğini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَغْشَىٰ","root":"غ ش و","rootLatin":"ğ-ş-v","meaning":"Dumanın insanları tamamen kaplaması, kuşatması ve örtmesi anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğaşy (غشي), bir şeyi örtmek, kaplamak ve kuşatmak anlamına gelir. Ayetteki 'yeğşâ' fiili, dumanın insanları her yönden sararak onları görünmez kılması ve üzerlerini tamamen örtmesi durumunu ifade eder. Bu, sadece bir örtme değil, aynı zamanda bir kuşatma ve nüfuz etme anlamı taşır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yeğşâ' kelimesini 'yuğattî' (örter) ve 'yestevlî' (hakim olur) olarak açıklar. Bu ayette dumanın insanları bürüyerek onları etkisi altına almasını, onlara musallat olmasını ve üzerlerini tamamen kaplamasını mecazi bir anlatımla ifade eder."}]},{"word":"ٱلنَّاسَ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu bağlamda, kıyamet alameti olan dumanın etkileyeceği tüm insanlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İnsan (إنسان), 'üns' (yakınlık, alışkanlık) kökünden türemiştir ve topluluk halinde yaşayan, birbirine alışan varlıkları ifade eder. Ayetteki 'en-nâs' kelimesi, genel olarak tüm insanlığı kapsar ve dumanın etkisinin belirli bir zümreye değil, bütün insanlığa yönelik olacağını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'nâs' kavramının genellikle 'insanlık' veya 'halk' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, dumanın bürüyeceği 'nâs', belirli bir grup veya kavimden ziyade, kıyamet öncesi tüm insanlığı kapsayan geniş bir anlam taşır."}]},{"word":"عَذَابٌ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Allah'ın, isyan edenlere veya kıyamet öncesi insanlara yönelik verdiği ceza, sıkıntı ve acı verici durum.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azâb (عذاب), bir şeyi tatlı ve hoş olmaktan alıkoyan, acı veren her şeydir. Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına isyanları sebebiyle verdiği ceza ve sıkıntı anlamında kullanılır. Bu ayetteki duman, insanlara acı veren, onları sıkıntıya sokan bir ilahi ceza olarak nitelendirilmektedir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Azâb, bir şeyi tatlı ve hoş olmaktan uzaklaştıran, acı veren her şeydir. Ayetteki 'azâb' kelimesi, dumanın insanlara yaşatacağı fiziksel ve psikolojik sıkıntıyı, acıyı ve cezayı ifade eder. Bu, sadece bir rahatsızlık değil, aynı zamanda ilahi bir uyarı ve cezalandırmadır."}]},{"word":"أَلِيمٌ","root":"أ ل م","rootLatin":"e-l-m","meaning":"Şiddetli, can yakıcı, derin acı veren bir azap niteliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Elem (ألم), bedende veya ruhta hissedilen şiddetli acıdır. 'Elîm' ise bu acıyı veren, acı verici anlamına gelir. Ayetteki 'azâbun elîm' ifadesi, dumanın sebep olacağı azabın sıradan bir sıkıntı değil, son derece şiddetli ve can yakıcı bir acı olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Elîm, 'elem' kökünden türemiş olup, acı veren, ızdırap veren demektir. Kur'an'da genellikle azap kelimesiyle birlikte kullanılarak azabın şiddetini ve derinliğini ifade eder. Bu ayette dumanın getireceği azabın niteliğini belirterek, onun dayanılmaz bir acı kaynağı olacağını belirtir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/11*
- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/11*
- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/11*
- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/11*