# Duhân Sûresi, 14. Âyet (44:14)

> ثُمَّ تَوَلَّوْا۟ عَنْهُ وَقَالُوا۟ مُعَلَّمٌ مَّجْنُونٌ

*Śumme tevellev ‘anhu ve kâlû mu'allemun mecnûn(un)*

**Meal (Diyanet):** Sonra ondan yüz çevirdiler ve "Bu bir öğretilmiş, bu bir deli!" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/44/14

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Duhân Suresi 14. ayet, inkarcıların peygambere karşı takındıkları olumsuz tavrı ve onu niteledikleri sıfatları dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'yüz çevirme' ve 'deli' gibi kavramlar üzerinden inkarcılığın psikolojik ve sosyal boyutlarını yansıtırken, 'öğretilmiş' ifadesiyle de peygamberliğin ilahi kaynağını reddetme çabasını ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"تَوَلَّوْا۟","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Peygamberden yüz çevirmek, ona sırt dönmek ve onu dinlemeyi reddetmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velâ' kökünün bir şeye yakın olmak, onu takip etmek veya ondan yüz çevirmek gibi zıt anlamlara gelebileceğini belirtir. Bu ayetteki 'tevellâ' fiili, 'yüz çevirmek, sırt dönmek' anlamında kullanılmıştır ve peygamberin getirdiği mesaja karşı takınılan olumsuz ve reddedici tavrı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tevellâ' fiilini, bir şeyden uzaklaşmak ve onu terk etmek olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, müşriklerin peygamberin davetinden uzaklaşmalarını ve onu dinlemeyi bırakmalarını mecazi olarak ifade eder."}]},{"word":"مُعَلَّمٌ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Başkası tarafından kendisine bir şeyler öğretilmiş, belletilmiş kişi anlamındadır; burada peygamberin sözlerinin ilahi kaynaklı olmadığını iddia etmek için kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'muallam' kelimesinin, 'bir başkası tarafından kendisine öğretilmiş' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, müşriklerin Hz. Muhammed'in getirdiği vahyin ilahi olmadığını, aksine bir insan tarafından kendisine öğretildiğini iddia etmelerini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ilm' kökünün bilmek ve öğretmek anlamlarına geldiğini vurgular. 'Muallam' ise, 'öğretilmiş' demektir ve bu ayette, peygamberin sözlerinin kendi uydurması veya başkalarından öğrendiği şeyler olduğu yönündeki iftirayı dile getirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. 'Muallam' ifadesi, peygamberin ilahi bilgiye sahip olmadığını, aksine dışarıdan bilgi edindiğini iddia ederek onun peygamberliğini reddetme çabasını gösterir. Bu, vahyin kaynağına yönelik bir meydan okumadır."}]},{"word":"مَّجْنُونٌ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Akli dengesi yerinde olmayan, deli anlamındadır; peygamberi itibarsızlaştırmak ve sözlerini ciddiye almamak için kullanılan bir ithamdır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'cünûn' kelimesinin akıl örtülmesi, aklın perdelenmesi anlamına geldiğini ifade eder. 'Mecnûn' ise aklı örtülmüş, deli demektir. Ayetteki kullanımı, müşriklerin peygamberi deli olarak niteleyerek onun mesajını değersizleştirmeye çalışmalarını yansıtır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'cünûn' kökünün gizlemek, örtmek anlamından türediğini ve aklın örtülmesiyle 'delilik' manasına geldiğini belirtir. Müşrikler, peygamberin getirdiği hakikatleri kabul etmek yerine, onu 'deli' olarak damgalayarak kendilerini sorumluluktan kurtarmaya çalışmışlardır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'cünûn' kelimesinin Kur'an'da genellikle peygamberlere karşı kullanılan bir itham olarak geçtiğini ve bu ithamın, peygamberlerin olağanüstü iddialarını ve mesajlarını reddetmek için bir araç olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette de aynı işlevle kullanılmıştır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","musrikler","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"تَوَلَّوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirdiler"},{"position":3,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":3,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":5,"surface":"مُعَلَّمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"مُعَلَّم","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i mahzufun haberi olduğu için merfû","gloss":"öğretilmiş"},{"position":6,"surface":"مَّجْنُونٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"مَجْنُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"deli"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Duhân Sûresi** · *44/14*
- **Duhân Sûresi** · *44/14*
- **Duhân Sûresi** · *44/14*
- **Duhân Sûresi** · *44/14*