# Duhân Sûresi, 16. Âyet (44:16)

> يَوْمَ نَبْطِشُ ٱلْبَطْشَةَ ٱلْكُبْرَىٰٓ إِنَّا مُنتَقِمُونَ

*Yevme nebtişu-lbatşete-lkubrâ innâ muntekimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onları o en şiddetli yakalayışla yakalayacağımız günü hatırla. Şüphesiz biz öcümüzü alırız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/44/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Duhân Suresi 16. ayet, kıyamet gününde veya ahirette gerçekleşecek olan ilahi intikamın şiddetini ve kesinliğini vurgulamaktadır. Ayet, 'batş' kökünden türeyen kelimelerle bu ilahi müdahalenin büyüklüğünü ve 'intikam' kavramıyla da adaletin tecellisini dilbilimsel olarak ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"نَبْطِشُ","root":"ب ط ش","rootLatin":"b-t-ş","meaning":"Allah'ın düşmanlarını şiddetle yakalaması, cezalandırması ve helak etmesi eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'batş' kelimesini 'bir şeyi kuvvetle yakalamak, şiddetle tutmak' olarak açıklar. Ayetteki 'nebṭişu' fiili, Allah'ın inkarcıları büyük bir güç ve şiddetle cezalandıracağını, onların kaçışına imkan tanımayacağını belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'batş'ı 'azap' ve 'intikam' anlamında kullanır. Ayetteki 'nebṭişu' ifadesi, Allah'ın düşmanlarına karşı uygulayacağı azabın mecazi olarak bir 'yakalama' ve 'vurma' eylemi olduğunu, bunun da ilahi intikamın bir tezahürü olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْبَطْشَةَ","root":"ب ط ش","rootLatin":"b-t-ş","meaning":"Allah'ın düşmanlarına yönelik gerçekleştireceği büyük ve şiddetli cezalandırma eylemini, bir defalık ve kesin bir darbeyi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-batşetu' kelimesini 'bir defalık şiddetli yakalama veya vurma' olarak açıklar. Ayetteki 'el-batşete' ifadesi, Allah'ın inkarcılara uygulayacağı cezanın tekil, büyük ve kesin bir darbe olacağını, bu darbenin tüm geçmiş günahların karşılığı olacağını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'batş'ın masdar-ı merre (bir defalık eylem bildiren masdar) formu olan 'el-batşete'nin, eylemin büyüklüğünü ve şiddetini pekiştirdiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın cezasının sıradan bir eylem değil, azametli ve yıkıcı bir müdahale olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْكُبْرَىٰٓ","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Gerçekleşecek olan cezalandırmanın büyüklüğünü, azametini ve eşsizliğini ifade eden sıfattır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kübrâ' kelimesini 'en büyük, en yüce, en azametli' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-kübrâ' sıfatı, 'batş'ın (yakalama/cezalandırma) sıradan bir eylem olmadığını, aksine Allah'ın kudretinin ve adaletinin en büyük tecellilerinden biri olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'kebîr' ve türevlerinin genellikle ilahi kudretin ve azametin bir göstergesi olarak kullanıldığını belirtir. 'El-kübrâ' ifadesi, Allah'ın bu cezalandırma eyleminin insan idrakinin ötesinde bir büyüklüğe sahip olduğunu ve sonuçlarının çok ağır olacağını ima eder."}]},{"word":"مُنتَقِمُونَ","root":"ن ق م","rootLatin":"n-q-m","meaning":"Allah'ın, kendisine isyan edenlerden ve zulmedenlerden intikam alıcı, cezalandırıcı olduğunu ifade eden isimdir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'intikam' kelimesini 'bir suçun karşılığını vermek, cezalandırmak' olarak açıklar. Ayetteki 'müntekimûn' ifadesi, Allah'ın adaletinin tecelli edeceğini ve inkarcıların yaptıklarının karşılığını mutlaka göreceklerini kesin bir dille belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'intikam'ın 'birine yapılan kötülüğün cezasını vermek' olduğunu ve bunun Allah için kullanıldığında 'adaletle cezalandırma' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'müntekimûn' kelimesi, Allah'ın intikamının keyfi değil, adalete dayalı ve hak edilmiş bir ceza olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'intikam' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi adaletin bir yönü olarak ele alındığını ve Allah'ın 'Müntekim' isminin, zulme uğrayanların hakkını alması ve zalimleri cezalandırması anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'müntekimûn' ifadesi, Allah'ın vaadinin kesinliğini ve adaletin er ya da geç tecelli edeceğini gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/16*
- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/16*
- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/16*
- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/16*