# Duhân Sûresi, 23. Âyet (44:23)

> فَأَسْرِ بِعِبَادِى لَيْلًا إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ

*Fe-esri bi'ibâdî leylen innekum muttebe'ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah da şöyle dedi: "O halde kullarımı geceleyin yola çıkar, çünkü takip edileceksiniz."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/44/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Duhân Suresi'nin 23. ayeti, Hz. Musa'ya verilen ilahi bir emri içermektedir. Ayet, 'geceleyin yola çıkma' ve 'takip edilme' eylemleri üzerinden bir kurtuluş ve tehdit durumunu dilbilimsel olarak ifade eder. Anahtar kavramlar, bu emrin aciliyetini ve sonuçlarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"فَأَسْرِ","root":"س ر ي","rootLatin":"s-r-y","meaning":"Geceleyin yola çıkmak, gece yolculuğu yapmak emri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'سَرَى' fiilinin asıl anlamının 'gece yürümek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'فَأَسْرِ' emri, Hz. Musa'ya kavmini geceleyin yola çıkarması talimatını vermektedir, bu da eylemin gizliliğini ve aciliyetini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'سَرَى' fiilinin 'geceleyin gitmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki emir, Firavun'un takibinden kaçmak için gece vaktinin seçildiğini, bunun mecazi olarak bir kurtuluş yolculuğunun başlangıcı olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki hareket fiillerinin genellikle belirli bir amaca yönelik olduğunu belirtir. 'سَرَى' fiili de burada ilahi bir kurtuluş planının parçası olarak, belirli bir yöne doğru geceleyin yapılan bir hareketi ifade eder."}]},{"word":"عِبَادِى","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'ın kulları, köleleri; burada Hz. Musa'nın kavmi olan İsrailoğulları.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'عبد' kelimesinin 'itaat etmek, boyun eğmek' anlamından geldiğini ve 'kul'un da Allah'a itaat eden varlık olduğunu belirtir. Ayetteki 'عبادي' ifadesi, Allah'ın özel olarak seçtiği ve himayesine aldığı kullarını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'abd' kelimesinin hem 'köle' hem de 'Allah'a ibadet eden kişi' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanım, Allah'ın Hz. Musa'ya kendi kullarını kurtarma emrini verdiğini, bu kulların ilahi bir aidiyete sahip olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'abd' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını, ancak 'Allah'ın kulları' anlamının genellikle özel bir seçilmişliği ve ilahi himayeyi ifade ettiğini belirtir. Burada da İsrailoğulları'nın Allah katındaki özel konumunu vurgular."}]},{"word":"لَيْلًا","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Gece vakti, geceleyin.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ليل' kelimesinin bilinen 'gece' anlamında kullanıldığını ve bu zaman diliminin genellikle gizlilik, sükunet veya belirli eylemler için tercih edildiğini belirtir. Ayetteki 'ليلاً' ifadesi, yolculuğun gece yapılmasının stratejik bir önem taşıdığını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ليل' kelimesinin karanlığı ve örtücülüğü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'ليلاً' kullanımı, Firavun'un ordusundan gizlenerek kaçışın bir parçası olarak gece vaktinin seçildiğini, bu durumun ilahi bir planın parçası olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da zaman kavramlarının sadece kronolojik bir anlam taşımadığını, aynı zamanda belirli olayların atmosferini ve önemini de yansıttığını ifade eder. 'Gece' burada, ilahi bir müdahalenin ve kurtuluşun gerçekleştiği kritik bir zaman dilimini işaret eder."}]},{"word":"مُّتَّبَعُونَ","root":"ت ب ع","rootLatin":"t-b-a","meaning":"Takip edilenler, peşine düşülenler.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'تبع' fiilinin 'birinin peşinden gitmek, izlemek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'مُّتَّبَعُونَ' kelimesi, İsrailoğulları'nın Firavun ve ordusu tarafından takip edileceğini, dolayısıyla bir tehlike altında olduklarını açıkça ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'مُتَّبَع' ism-i mef'ulünün 'takip edilen, izlenen' anlamını taşıdığını ve bu durumun genellikle bir tehdit veya kovalamaca bağlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki kullanım, ilahi emrin aciliyetini ve Firavun'un takibinin kaçınılmazlığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'تبع' kökünden türeyen kelimelerin Kur'an'da genellikle bir eylemin sonucunu veya bir durumun kaçınılmazlığını ifade ettiğini belirtir. 'مُّتَّبَعُونَ' ifadesi, İsrailoğulları'nın kaçışının Firavun'un tepkisini tetikleyeceğini ve bir kovalamacanın başlayacağını önceden haber verir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","peygamberlik","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o zaman, ve"},{"position":1,"surface":"أَسْرِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ر-ي","rootLatin":"s-r-y","lemma":"أَسْرَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, illet harfi hazfedildiği için meczûm mahallen","gloss":"yola çıkar"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"عِبَادِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kullar"},{"position":2,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"benim"},{"position":3,"surface":"لَيْلًا","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"geceleyin"},{"position":4,"surface":"إِنَّكُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":4,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb mahallen","gloss":"siz"},{"position":5,"surface":"مُّتَّبَعُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-'","lemma":"مُتَّبَع","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"takip olunanlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Duhân Sûresi** · *44/23*
- **Duhân Sûresi** · *44/23*
- **Duhân Sûresi** · *44/23*