# Duhân Sûresi, 38. Âyet (44:38)

> وَمَا خَلَقْنَا ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَـٰعِبِينَ

*Vemâ ḣaleknâ-ssemâvâti vel-arda vemâ beynehumâ lâ'ibîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Biz, gökleri, yeri ve bunlar arasında bulunanları, eğlenmek için yaratmadık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/44/38

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, yaratılışın anlamsız bir oyun olmadığını, aksine hikmetli bir amaca dayandığını vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, yaratma eyleminin ciddiyetini ve evrenin varoluşsal amacını ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقْنَا","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yaratma, yoktan var etme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin takdir ve icat anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'halk' eylemi, göklerin ve yerin belirli bir ölçü ve düzen içinde, bir amaç doğrultusunda var edildiğini gösterir, rastgele bir oluşum olmadığını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'halk' kelimesinin Kur'an'da 'yaratma' ve 'takdir etme' anlamlarında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'halk', Allah'ın kudret ve ilmiyle evreni belirli bir düzen ve hikmet üzere var etmesini anlatır, anlamsız bir fiil olmadığını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak yaratıcılığını ve evren üzerindeki egemenliğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'halk', Allah'ın gökleri ve yeri bir amaç doğrultusunda, kendi iradesiyle var etmesini, bu yaratılışın boş ve anlamsız olmadığını vurgular."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-v","meaning":"Gökler, yeryüzünün üstünde bulunan tüm uzayı ve katmanları ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'semâvât' kelimesinin 'yüksek' ve 'üstün' anlamlarına gelen 'semâ' kökünden türediğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, yeryüzünün üzerindeki tüm katmanları ve uzayı kapsayan geniş bir alanı ifade eder, Allah'ın yaratma kudretinin büyüklüğünü gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'semâ' kelimesinin 'yüksek' ve 'üst' anlamlarına geldiğini, çoğulunun ise 'semâvât' olduğunu belirtir. Bu ayette 'semâvât', Allah'ın yarattığı evrenin üst katmanlarını, gezegenleri ve yıldızları içeren geniş bir alanı ifade eder, yaratılışın kapsamını vurgular."}]},{"word":"ٱلْأَرْضَ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzü, üzerinde yaşadığımız gezegeni ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ard' kelimesinin 'yeryüzü' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle 'semâvât' ile birlikte zikredilerek evrenin bütünlüğünü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'ard', Allah'ın yarattığı ve üzerinde yaşamın sürdüğü gezegeni temsil eder, yaratılışın bir parçası olarak ele alınır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ard' kelimesinin 'yeryüzü' anlamına geldiğini ve 'semâ' kelimesinin zıddı olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'ard', göklerle birlikte Allah'ın yarattığı büyük evrenin bir parçası olarak zikredilir, yaratılışın kapsamlılığını gösterir."}]},{"word":"لَـٰعِبِينَ","root":"ل ع ب","rootLatin":"l-a-b","meaning":"Oyun oynayanlar, eğlence amacıyla yapılan anlamsız eylemlerin sahipleri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'la'b' kelimesinin 'ciddi olmayan, faydasız ve boş iş' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ'ibîn' ifadesi, Allah'ın yaratma eyleminin boş bir oyun veya eğlence olmadığını, aksine hikmetli bir amaç taşıdığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'la'b' kelimesinin 'eğlence, boş ve faydasız iş' anlamlarına geldiğini açıklar. Bu ayette 'lâ'ibîn' kelimesi, Allah'ın gökleri ve yeri yaratmasının anlamsız bir oyun olmadığını, aksine büyük bir hikmet ve amaç taşıdığını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'la'b' kavramının Kur'an'da genellikle 'boş, faydasız, geçici ve aldatıcı' anlamlarda kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'lâ'ibîn' ifadesi, yaratılışın bir oyun olmadığını, aksine ciddi bir amaç ve sorumluluk içerdiğini vurgulayarak, insanın varoluşsal amacına dikkat çeker."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tabiat-ayetleri","dunya-ahiret-dengesi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"خَلَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattık"},{"position":3,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gökleri"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"yeri"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"olanı"},{"position":6,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında"},{"position":6,"surface":"هُمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ikisinin"},{"position":7,"surface":"لَـٰعِبِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ل-ع-ب","rootLatin":"l-ʿ-b","lemma":"لَاعِب","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"oyun oynayanlar olarak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/38*
- **Duhân Sûresi** · *44/38*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/38*
- **Duhân Sûresi** · *44/38*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/38*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *44/38*
- **Duhân Sûresi** · *44/38*
- **Duhân Sûresi** · *44/38*