# Câsiye Sûresi, 10. Âyet (45:10)

> مِّن وَرَآئِهِمْ جَهَنَّمُ ۖ وَلَا يُغْنِى عَنْهُم مَّا كَسَبُوا۟ شَيْـًٔا وَلَا مَا ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوْلِيَآءَ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

*Min verâ-ihim cehennem(u)(s) velâ yuġnî ‘anhum mâ kesebû şey-en velâ mâ-tteḣażû min dûni(A)llâhi evliyâ/(e)(s) velehum ‘ażâbun ‘azîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Arkalarında da cehennem vardır. Dünyada kazandıkları ve Allah'tan başka edindikleri dostlar onlara hiçbir fayda vermez. Onlar için elbette büyük bir azap vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/45/10

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Câsiye Suresi 10. ayet, inkarcıların ahiretteki durumunu tasvir ederken, cehennemin kaçınılmazlığını, dünyada edindikleri kazançların ve Allah dışındaki dostların faydasızlığını ve büyük azabın şiddetini vurgular. Ayet, 'cehennem', 'kazanmak', 'dost edinmek' ve 'azap' gibi temel kavramlar üzerinden ahiret inancının ve tevhidin önemini dilbilimsel olarak derinleştirir.","keyConcepts":[{"word":"جَهَنَّمُ","root":"ج ه ن م","rootLatin":"c-h-n-m","meaning":"Ahiretteki azap yurdunu, cehennemi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehennem kelimesi, Kur'an'da ahiret azap yurdunun özel ismi olarak kullanılır. İsfehânî'ye göre, bu kelime 'derin çukur' veya 'karanlık yer' anlamlarına gelen Arapça kökenlerden türemiş olabilir, ancak Kur'an'daki kullanımıyla belirli bir azap mekanını ifade eder. Ayetteki 'مِّن وَرَآئِهِمْ جَهَنَّمُ' ifadesi, inkarcıların önünde veya ardından gelecek olan kaçınılmaz azap yurdunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, cehennemin, Allah'ın gazabının tecelligahı olan ve günahkarların cezalandırılacağı mekan olduğunu belirtir. Kelimenin etimolojik kökeni hakkında farklı görüşler olsa da, Kur'an'da belirli bir azap yurdunu ifade ettiği konusunda ittifak vardır. Ayetteki kullanımı, inkarcıların dünyadaki amellerinin bir sonucu olarak karşılaşacakları nihai akıbeti vurgular."}]},{"word":"كَسَبُوا۟","root":"ك س ب","rootLatin":"k-s-b","meaning":"Dünyada elde edilen, kazanılan şeyleri, amelleri veya malı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kesb' (kazanmak) fiilinin, kişinin kendi çabasıyla elde ettiği her türlü şeyi kapsadığını belirtir. Bu, hem maddi kazançları hem de yapılan amelleri içerir. Ayetteki 'مَّا كَسَبُوا۟' ifadesi, inkarcıların dünyada biriktirdikleri mal, mevki veya işledikleri günahlar gibi şeylerin ahirette onlara hiçbir fayda sağlamayacağını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kesb' kelimesinin mecazi olarak da kullanılabileceğini, kişinin fiillerinin sonuçlarını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, inkarcıların dünyada işledikleri kötü amellerin veya edindikleri dünyevi menfaatlerin, ahiretteki azaptan kurtulmalarına yetmeyeceğini anlatır. Bu, amellerin karşılığının görüleceği ilkesini pekiştirir."}]},{"word":"ٱتَّخَذُوا۟","root":"أ خ ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Bir şeyi edinmek, kendine dost veya yardımcı kılmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ittihaz' (edinmek) fiilinin, bir şeyi kendine özel kılmak, benimsemek veya bir şeye yönelmek anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'مَا ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوْلِيَآءَ' ifadesi, Allah'tan başka edinilen dostların veya ilahların, ahirette hiçbir fayda sağlamayacağını, aksine şirk koşmanın bir göstergesi olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ittihaz' fiilinin Kur'an'daki kullanımının, özellikle 'Allah'tan başka ilah edinmek' veya 'dost edinmek' bağlamında, tevhidin zıddı olan şirki ifade ettiğini belirtir. Bu, kişinin Allah'ın mutlak otoritesini reddederek başka varlıklara yönelmesini ve onlara güvenmesini içerir. Ayetteki kullanımı, bu tür bir yönelimin ahiretteki sonuçsuzluğunu vurgular."}]},{"word":"أَوْلِيَآءَ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Dostlar, yardımcılar, koruyucular veya veliler anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'velî' kelimesinin 'yakınlık', 'dostluk' ve 'yardımcılık' anlamlarını taşıdığını belirtir. Çoğulu olan 'evliyâ' ise, kişinin kendisine yakın hissettiği, güvendiği ve yardım beklediği kimseleri ifade eder. Ayetteki 'مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوْلِيَآءَ' ifadesi, Allah'tan başka edinilen dostların veya ilahların, ahirette hiçbir fayda sağlamayacağını, çünkü gerçek velinin yalnızca Allah olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'velî' kavramının Kur'an'da hem Allah için hem de insanlar için kullanıldığını, ancak Allah için kullanıldığında mutlak koruyucu ve dost anlamına geldiğini belirtir. İnsanlar için kullanıldığında ise sınırlı bir dostluk veya yardımcılık ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'tan başka edinilen 'evliyâ'nın, ahiretteki azaba karşı hiçbir koruma veya yardım sağlayamayacağı, dolayısıyla bu tür bir yönelimin boşuna olduğu anlatılır."}]},{"word":"عَذَابٌ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Cezalandırma, işkence veya acı veren bir durumdur.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Halebî, 'azap' kelimesinin, kişinin hoşlanmadığı, acı veren ve eziyet çektiren her türlü durumu ifade ettiğini belirtir. Kur'an'da genellikle ahiretteki cezalandırmayı anlatmak için kullanılır. Ayetteki 'عَذَابٌ عَظِيمٌ' ifadesi, inkarcıların karşılaşacağı azabın şiddetini ve büyüklüğünü vurgulayarak, bu cezanın sıradan bir acıdan çok daha öte olduğunu belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'azap' kelimesinin kökeninin 'tatlı sudan mahrum kalmak' anlamına gelen 'azb' kelimesinden geldiğini ve bu durumun verdiği acıyı ifade ettiğini belirtir. Mecazi olarak ise, kişinin ruhsal veya bedensel olarak çektiği her türlü eziyeti kapsar. Ayetteki 'büyük azap' ifadesi, bu acının boyutunun ve şiddetinin tasavvur edilemez olduğunu, inkarcıların dünyadaki amellerinin karşılığı olarak çekecekleri cezanın ağırlığını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat","musrikler","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":2,"surface":"وَرَاءِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"و-ر-أ","rootLatin":"w-r-ʾ","lemma":"وَرَاء","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ardında"},{"position":2,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":3,"surface":"جَهَنَّمُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"j-h-n-m","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"cehennem"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":5,"surface":"يُغْنِي","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ن-ي","rootLatin":"gh-n-y","lemma":"أَغْنَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"fayda vermez"},{"position":6,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hakkında, -den"},{"position":6,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":7,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"şey"},{"position":8,"surface":"كَسَبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-س-ب","rootLatin":"k-s-b","lemma":"كَسَبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kazandılar"},{"position":9,"surface":"شَيْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir şey"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":11,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"Atfedildiği için merfû","gloss":"şey"},{"position":12,"surface":"ٱتَّخَذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"ʾ-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiler"},{"position":13,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":14,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altında, dışında"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":16,"surface":"أَوْلِيَاءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dostlar"},{"position":17,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":17,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":18,"surface":"عَذَابٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ʿ-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"azap"},{"position":19,"surface":"عَظِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"ʿ-ẓ-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"büyük"}]