# Câsiye Sûresi, 13. Âyet (45:13)

> وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًا مِّنْهُ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

*Ve seḣḣara lekum mâ fî-ssemâvâti vemâ fî-l-ardi cemî'an minh(u)(c) inne fî żâlike leâyâtin likavmin yetefekkerûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Göklerdeki ve yerdeki her şeyi kendi katından (bir nimet olarak) sizin hizmetinize verendir. Elbette bunda düşünen bir toplum için deliller vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/45/13

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın evrendeki her şeyi insanlığın hizmetine sunduğunu ve bu durumun düşünen insanlar için derin anlamlar taşıdığını vurgulamaktadır. Ayet, 'teshir' (boyun eğdirme) ve 'tefekkür' (derin düşünme) kavramları etrafında şekillenerek, insanın evrendeki konumunu ve Allah'ın kudretini idrak etmeye davet eder.","keyConcepts":[{"word":"سَخَّرَ","root":"س خ ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Allah'ın göklerdeki ve yerdeki her şeyi insanlığın faydasına ve hizmetine sunması, boyun eğdirmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'teshîr' kelimesini bir şeyi zorla veya iradesi dışında bir işe koşmak olarak tanımlar. Ancak Kur'an'daki kullanımında, Allah'ın yarattığı varlıkları, insanlar için faydalı olacak şekilde belirli bir düzene koyması ve onların hizmetine sunması anlamındadır. Bu ayette de göklerdeki ve yerdeki varlıkların insan için 'musahhar' kılındığı, yani onların insanın menfaatine amade kılındığı ifade edilir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'سَخَّرَ لَكُم' ifadesini 'boyun eğdirdi, hizmetinize verdi' şeklinde açıklar. Bu, Allah'ın kudretiyle evrendeki düzenin insan için işlevsel hale getirildiğini, tabiatın insan yaşamını sürdürmesi için elverişli kılındığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'teshîr' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı gücünün bir tezahürü olarak ele alındığını belirtir. Evrendeki her şeyin bir düzen içinde ve belirli bir amaca hizmet edecek şekilde yaratılması, insanın bu düzen içinde kendi yerini ve sorumluluğunu anlaması için bir işarettir. Ayetteki 'teshîr', insanın evrenle olan ilişkisini ve Allah'ın ona bahşettiği imkanları vurgular."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Yüksek ve yüce olan her şeyi kapsayan, gökler ve uzay.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'semâvât' kelimesini 'yüksek olanlar' olarak açıklar ve Kur'an'da genellikle yedi kat gök olarak ifade edilen, yeryüzünün üzerindeki tüm uzayı ve gök cisimlerini kapsayan bir kavram olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretinin ve teshirinin sadece yeryüzüyle sınırlı olmadığını, tüm evreni kuşattığını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'semâ' kelimesinin 'yükseklik' anlamına geldiğini ve Kur'an'da hem maddi gökleri hem de manevi yücelikleri ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, Allah'ın insan için 'musahhar' kıldığı, yani hizmetine sunduğu maddi gök cisimlerini ve uzayı ifade eder."}]},{"word":"ٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Üzerinde yaşadığımız, bitkilerin yetiştiği ve canlıların barındığı yeryüzü.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'arz' kelimesinin bilinen yeryüzü olduğunu ve Kur'an'da genellikle 'semâvât' ile birlikte zikredilerek evrenin iki temel bileşenini oluşturduğunu ifade eder. Ayetteki 'arz', insanın yaşamını sürdürdüğü, rızkını temin ettiği ve üzerinde faaliyet gösterdiği alanı temsil eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'arz' kelimesinin genişlik ve yaygınlık anlamlarını da içerdiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın insan için 'musahhar' kıldığı, yani hizmetine sunduğu yeryüzünün tüm imkanlarını ve kaynaklarını ifade eder."}]},{"word":"لَـَٔايَـٰتٍ","root":"أ ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Allah'ın varlığına, birliğine ve kudretine işaret eden deliller, ibretler ve mucizeler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âyet' kelimesini 'açık alamet, işaret ve delil' olarak tanımlar. Kur'an'da hem Allah'ın kelamını (Kur'an ayetleri) hem de evrendeki yaratılış delillerini ifade etmek için kullanılır. Bu ayette, göklerin ve yerin insan için teshir edilmesindeki hikmet ve düzenin, Allah'ın varlığına ve kudretine dair 'açık deliller' olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'âyet'in bir şeyin varlığına veya bir hükmün doğruluğuna işaret eden her şey olduğunu belirtir. Ayetteki 'âyât', Allah'ın evrendeki yaratılışındaki mükemmelliğin ve düzenin, düşünen insanlar için birer ibret ve öğüt kaynağı olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'âyet' kavramının Kur'an'da genellikle 'ibret alınacak ders' ve 'Allah'ın kudretini gösteren delil' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, göklerdeki ve yerdeki varlıkların insan hizmetine sunulmasının, Allah'ın sonsuz gücünü ve hikmetini gösteren somut 'deliller' olduğunu vurgular."}]},{"word":"يَتَفَكَّرُونَ","root":"ف ك ر","rootLatin":"f-k-r","meaning":"Bir şeyi derinlemesine düşünmek, üzerinde kafa yormak, akıl yürütmek ve sonuç çıkarmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tefekkür' kelimesini 'kalbin bir şeyi idrak etmek için düşünceyi hareket ettirmesi' olarak tanımlar. Bu, sadece yüzeysel bir düşünme değil, derinlemesine analiz etme ve sonuç çıkarma sürecidir. Ayetteki 'yetefekkerûn', Allah'ın yarattığı evrendeki düzeni ve insan için sunduğu nimetleri gözlemleyip, bunların ardındaki ilahi kudreti ve hikmeti anlamaya çalışan kimseleri ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tefekkür'ün, bir şeyi anlamak için zihinsel çaba sarf etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'yetefekkerûn' ifadesi, Allah'ın ayetlerini (delillerini) sadece görmekle kalmayıp, onlar üzerinde derinlemesine düşünerek ibret alan ve doğru sonuçlara ulaşan kişilerin niteliğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tefekkür'ün Kur'an'da önemli bir kavram olduğunu ve insanın evrendeki düzeni ve Allah'ın yaratılışındaki mükemmelliği idrak etmesi için bir araç olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'yetefekkerûn', Allah'ın insanlığa sunduğu nimetler karşısında pasif kalmayıp, aktif bir şekilde düşünerek Allah'ın varlığını ve kudretini tasdik eden kimseleri işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","yaratilis","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"سَخَّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-kh-r","lemma":"سَخَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boyun eğdirdi"},{"position":2,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":3,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"şey"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökler"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb mahallen","gloss":"şey"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yer"},{"position":9,"surface":"جَمِيعًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-'-","lemma":"جَمِيع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"hepsi, topluca"},{"position":10,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":10,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'ndan"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":13,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"bu"},{"position":14,"surface":"لَـَٔايَـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"elbette ayetler"},{"position":15,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":15,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":16,"surface":"يَتَفَكَّرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ك-ر","rootLatin":"f-k-r","lemma":"تَفَكَّرَ","form":"Tefekkul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"düşünenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *45/13*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *45/13*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *45/13*
- **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *45/13*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *45/13*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *45/13*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *45/13*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *45/13*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *45/13*
- **Kelime-i Süleymâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *45/13*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *45/13*
- **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *45/13*