# Câsiye Sûresi, 16. Âyet (45:16)

> وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ٱلْكِتَـٰبَ وَٱلْحُكْمَ وَٱلنُّبُوَّةَ وَرَزَقْنَـٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ وَفَضَّلْنَـٰهُمْ عَلَى ٱلْعَـٰلَمِينَ

*Ve lekad âteynâ benî isrâ-île-lkitâbe velhukme ve-nnubuvvete ve razeknâhum mine-ttayyibâti ve faddalnâhum ‘alâ-l'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun biz, İsrailoğullarına kitap, hükümranlık ve peygamberlik verdik. Onları güzel ve temiz yiyeceklerle rızıklandırdık ve onları (dönemlerinde) alemlere üstün kıldık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/45/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Câsiye Suresi 16. ayet, İsrailoğullarına verilen ilahi lütufları ve onların diğer topluluklara üstün kılınmasını ele almaktadır. Ayet, Kitap, hüküm, peygamberlik, temiz rızık ve âlemlere üstün kılınma gibi temel kavramlar üzerinden Allah'ın İsrailoğullarına yönelik özel ihsanlarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ءَاتَيْنَا","root":"ء ت ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Vermek, ihsan etmek, ulaştırmak anlamlarına gelir ve ayette Allah'ın İsrailoğullarına lütuflarını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'îtâ'' kelimesinin 'vermek' anlamına geldiğini, ancak sadece maddi şeyleri değil, aynı zamanda manevi lütufları ve ilahi ihsanları da kapsadığını belirtir. Ayetteki 'âtaynâ' ifadesi, Allah'ın İsrailoğullarına Kitap, hüküm ve nübüvvet gibi manevi değerleri bahşetmesini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'âtâ' fiilinin Kur'an'da 'vermek' anlamında kullanıldığını ve bu bağlamda Allah'ın İsrailoğullarına bahşettiği şeylerin birer lütuf olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, ilahi bir bağış ve ihsanı mecazi olarak anlatır."}]},{"word":"ٱلْكِتَـٰبَ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Yazılı metin, ilahi vahiy anlamına gelir ve ayette İsrailoğullarına indirilen Tevrat'ı ve diğer kutsal metinleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'kitâb' kelimesinin 'yazmak' kökünden geldiğini ve Kur'an'da hem yazılı metinleri hem de Allah'ın hükümlerini ve takdirini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'el-Kitâb', İsrailoğullarına verilen ilahi şeriatı ve Tevrat gibi kutsal kitapları kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kitâb' kavramının Kur'an'da sadece bir metin olmanın ötesinde, ilahi bir rehberlik ve yol gösterici bir otorite anlamı taşıdığını vurgular. İsrailoğullarına verilen 'el-Kitâb', onların hayatlarını düzenleyen ve onlara doğru yolu gösteren ilahi bir yasayı temsil eder."}]},{"word":"وَٱلْحُكْمَ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Hikmet, bilgelik, doğru karar verme yeteneği ve yargılama gücü anlamına gelir ve ayette İsrailoğullarına verilen ilahi bir yetkiyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hükm' kelimesinin 'engellemek, mani olmak' kökünden geldiğini ve 'hikmet' ile ilişkili olduğunu belirtir. Hikmet, insanı yanlışlardan alıkoyan bilgi ve doğru karar verme yeteneğidir. Ayetteki 'el-hükm', İsrailoğullarına verilen peygamberlik ve liderlik vasıtasıyla doğru hüküm verme ve adaleti tesis etme yeteneğini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hükm'ün hem 'hikmet' hem de 'yargılama' anlamlarına geldiğini açıklar. İsrailoğullarına verilen 'el-hükm', onların hem ilahi bilgeliğe sahip olmalarını hem de toplumlarında adil kararlar verebilme yeteneğini ifade eder."}]},{"word":"وَٱلنُّبُوَّةَ","root":"ن ب أ","rootLatin":"n-b-e","meaning":"Peygamberlik, Allah'tan haber getirme ve insanlara tebliğ etme görevi anlamına gelir ve ayette İsrailoğulları arasından birçok peygamber gönderildiğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'nübüvvet' kelimesinin 'haber vermek' kökünden geldiğini ve peygamberin Allah'tan haber getiren kişi olduğunu belirtir. Ayetteki 'en-nübüvvet', İsrailoğullarına bahşedilen peygamberlik makamını ve bu makam aracılığıyla ilahi mesajın onlara ulaştırılmasını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nebî' kelimesinin 'yüksek yer' anlamına gelen 'nebve'den türediğini ve peygamberin insanlar arasında yüksek bir makama sahip olduğunu belirtir. 'Nübüvvet', bu yüksek makamın ve ilahi elçiliğin kendisidir. Ayetteki kullanımı, İsrailoğullarına verilen bu özel ilahi seçkinliği vurgular."}]},{"word":"ٱلطَّيِّبَـٰتِ","root":"ط ي ب","rootLatin":"t-y-b","meaning":"Temiz, helal, güzel ve hoş şeyler anlamına gelir ve ayette İsrailoğullarına verilen maddi ve manevi rızıkların niteliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'tayyib' kelimesinin 'hoş, güzel, temiz' anlamlarına geldiğini ve hem maddi hem de manevi güzellikleri kapsadığını belirtir. Ayetteki 'et-tayyibât', İsrailoğullarına verilen rızkın sadece helal değil, aynı zamanda lezzetli ve faydalı olduğunu vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tayyibât' kelimesinin Kur'an'da 'helal ve güzel rızıklar' anlamında kullanıldığını ifade eder. İsrailoğullarına verilen 'tayyibât', onların yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan her türlü temiz ve helal nimeti kapsar."}]},{"word":"فَضَّلْنَـٰهُمْ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Üstün kılmak, faziletli kılmak, tercih etmek anlamına gelir ve ayette Allah'ın İsrailoğullarını diğer topluluklara göre seçkin kıldığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'fadl' kelimesinin 'artık, fazla' anlamından türediğini ve 'üstünlük, fazilet' anlamına geldiğini belirtir. 'Tafdîl', bir şeyi diğerine üstün kılmaktır. Ayetteki 'faddalnâhum', Allah'ın İsrailoğullarına verdiği özel lütuflar sayesinde onları diğer âlemlere göre seçkin ve üstün kıldığını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tafdîl'in bir şeyi diğerine göre daha değerli veya daha üstün kılmak olduğunu açıklar. Bu ayetteki 'faddalnâhum', İsrailoğullarına verilen Kitap, hüküm ve nübüvvet gibi lütuflar sayesinde onların diğer insan topluluklarına karşı bir ayrıcalığa sahip olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ilahi-kitaplar","peygamberlik","rizik","kissa-diger-peygamberler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve"},{"position":2,"translit":"lekad"},{"position":3,"translit":"âteynâ"},{"position":4,"translit":"benî"},{"position":5,"translit":"isrâ-île-lkitâbe"},{"position":6,"translit":"velhukme"},{"position":7,"translit":"ve-nnubuvvete"},{"position":8,"translit":"ve"},{"position":9,"translit":"razeknâhum"},{"position":10,"translit":"mine-ttayyibâti"},{"position":11,"translit":"ve"},{"position":12,"translit":"faddalnâhum"},{"position":13,"translit":"‘alâ-l'âlemîn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":1,"surface":"لَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"andolsun ki","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"ءَاتَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"بَنِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-w","lemma":"بَنِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"oğulları","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"إِسْرَٰٓءِيلَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِسْرَائِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"İsrail"},{"position":5,"surface":"ٱلْكِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Kitap","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"ٱلْحُكْمَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حُكْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"hüküm","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":7,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"ٱلنُّبُوَّةَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ب-ا","rootLatin":"n-b-'","lemma":"نُبُوَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"peygamberlik","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":8,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"رَزَقْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزْق","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"ٱلطَّيِّبَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ط-ي-ب","rootLatin":"ṭ-y-b","lemma":"طَيِّبَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"temiz şeyler","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"فَضَّلْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-ḍ-l","lemma":"تَفْضِيل","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"üstün kıldık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":11,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَالَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"âlemler","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}]