# Câsiye Sûresi, 6. Âyet (45:6)

> تِلْكَ ءَايَـٰتُ ٱللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِٱلْحَقِّ ۖ فَبِأَىِّ حَدِيثٍۭ بَعْدَ ٱللَّهِ وَءَايَـٰتِهِۦ يُؤْمِنُونَ

*Tilke âyâtu(A)llâhi netlûhâ ‘aleyke bilhakk(i)(s) febi-eyyi hadîśin ba'da(A)llâhi ve âyâtihi yu/minûn(e)*

**Meal (Diyanet):** İşte bunlar, Allah'ın ayetleridir. Onları sana gerçek olarak okuyoruz. Artık Allah'tan ve O'nun ayetlerinden sonra hangi söze inanacaklar?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/45/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın ayetlerinin hakikatini vurgulayarak, bu ayetlerden sonra insanların başka hangi söze inanacaklarını sorgulamaktadır. Temel olarak 'ayet', 'tilavet', 'hak' ve 'hadis' kavramları üzerinden ilahi mesajın kesinliği ve insan idrakindeki yeri ele alınmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ءَايَـٰتُ","root":"أ ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Allah'ın varlığına, kudretine ve birliğine işaret eden deliller, mucizeler veya Kur'an ayetleri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âyet' kelimesini, 'açık alamet, işaret' olarak tanımlar. Allah'ın ayetleri ise, O'nun varlığını ve kudretini gösteren açık delillerdir. Bu ayetteki kullanımıyla, Kur'an'ın kendisi ve evrendeki yaratılış harikaları kastedilmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'âyât' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir. Burada 'Allah'ın ayetleri' ifadesi, Kur'an'ın mucizevi yapısını ve içerdiği hakikatleri ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insanlara sunduğu kesin ve açık delillerdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'âyet' kavramının Kur'an'da hem 'işaret, delil' hem de 'Kur'an'ın bir cümlesi' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın varlığını ve birliğini ispatlayan hem evrensel deliller hem de Kur'an'ın kendisi kastedilmektedir. İnsanları imana çağıran somut göstergelerdir."}]},{"word":"نَتْلُوهَا","root":"ت ل و","rootLatin":"t-l-v","meaning":"Bir şeyi takip etmek, okumak, anlatmak veya ardı sıra getirmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tilavet' kelimesini 'okumak, takip etmek' olarak açıklar. Burada Allah'ın ayetlerinin peygambere 'okunması', yani vahyedilmesi ve ardı sıra bildirilmesi anlamındadır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın mesajının insanlara ulaştırılma biçimini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tilavet'in sadece okumak değil, aynı zamanda 'bir şeyi takip etmek, ardı sıra gelmek' anlamını da taşıdığını belirtir. Kur'an ayetlerinin tilaveti, onların manalarını ve hükümlerini takip ederek okumak demektir. Ayette, Allah'ın ayetlerinin peygambere peş peşe vahyedilmesi ve açıklanması vurgulanır."}]},{"word":"بِٱلْحَقِّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Gerçek, doğru, hakikat, şüphe götürmez bir biçimde.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hak' kelimesinin 'doğruluk, gerçeklik, sabitlik' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Bi'l-hakkı' ifadesi, ayetlerin gerçek ve doğru bir şekilde, hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde indirildiğini ve anlatıldığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hak' kelimesinin 'varlığı sabit olan şey' ve 'doğruluk' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'bi'l-hakkı' ifadesi, Allah'ın ayetlerinin mutlak bir gerçeklik ve doğrulukla indirildiğini, dolayısıyla şüpheye mahal bırakmadığını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hak' kavramının Kur'an'da 'mutlak gerçeklik, doğruluk, adalet' gibi temel anlamlara geldiğini açıklar. Bu ayette 'bi'l-hakkı' ifadesi, Allah'ın ayetlerinin kaynağının ve içeriğinin mutlak gerçek olduğunu, dolayısıyla insanlara sunulan mesajın tam bir doğruluk taşıdığını vurgular."}]},{"word":"حَدِيثٍۭ","root":"ح د ث","rootLatin":"h-d-s","meaning":"Söz, konuşma, haber veya yeni ortaya çıkan şey.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hadis' kelimesini 'söz, haber' olarak açıklar. Ayetteki 'hangi hadise inanırlar' ifadesi, Allah'ın ayetlerinden ve O'nun delillerinden daha doğru ve güvenilir başka bir sözün olmadığını vurgular. Burada kastedilen, Kur'an'ın dışındaki beşeri sözler veya uydurma hikayelerdir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hadis' kelimesinin 'yeni olan şey' ve 'söz' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın ayetlerinin mutlak hakikatine karşılık, insanların uydurduğu, geçici ve gerçek dışı sözleri ifade eder. Sorgulama, bu tür sözlerin anlamsızlığını ortaya koyar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hadis' kelimesinin Kur'an'da 'söz, kıssa, haber' gibi anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın ayetlerinin kesinliğine ve doğruluğuna karşılık, insanların uydurduğu veya itibar ettiği boş ve temelsiz sözleri ifade eder. Ayet, bu tür sözlere inanmanın mantıksızlığını sorgular."}]},{"word":"يُؤْمِنُونَ","root":"أ م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İnanmak, güvenmek, tasdik etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'îmân' kelimesinin 'tasdik etmek, güvenmek ve emniyet içinde olmak' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'yü'minûn' ifadesi, Allah'ın ayetlerinden sonra insanların başka hangi söze güvenip tasdik edeceklerini sorgular. Bu, imanın temelinin Allah'ın kelamı olması gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'îmân'ı 'kalp ile tasdik, dil ile ikrar' olarak tanımlar. Ayetteki 'yü'minûn' kelimesi, Allah'ın açık delillerinden sonra insanların başka bir şeye nasıl inanabileceklerini, yani kalben nasıl tasdik edip güvenebileceklerini sorgular. Bu, imanın kaynağının ilahi vahiy olması gerektiğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","tabiat-ayetleri","iman","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Tilke"},{"position":2,"translit":"âyâtu(A)"},{"position":3,"translit":"llâhi"},{"position":4,"translit":"netlûhâ"},{"position":5,"translit":"‘aleyke"},{"position":6,"translit":"bilhakk(i)(s)"},{"position":7,"translit":"febi-eyyi"},{"position":8,"translit":"hadîśin"},{"position":9,"translit":"ba'da(A)"},{"position":10,"translit":"llâhi"},{"position":11,"translit":"ve âyâtihi"},{"position":12,"translit":"yu/minûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"تِلْكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"تِلْكَ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî; mübteda konumunda","gloss":"işte şunlar","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"ءَايَـٰتُ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Müennes Salim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ayetleri/delilleri","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"نَتْلُوهَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-ل-و","rootLatin":"t-l-w","lemma":"تَلَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"okuyoruz","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"عَلَيْكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":5,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"بِٱلْحَقِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hak/gerçek","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"فَبِأَىِّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"أَىِّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"أَيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hangi","binaDurumu":"Mebnî (ism-i istifhâm)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"حَدِيثٍۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-د-ث","rootLatin":"h-d-th","lemma":"حَدِيث","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"söze","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"بَعْدَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"sonra","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'tan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":11,"surface":"وَءَايَـٰتِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Müennes Salim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mecrûr","gloss":"ayetleri/delilleri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"O'nun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"يُؤْمِنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"inanırlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]