# Câsiye Sûresi, 8. Âyet (45:8)

> يَسْمَعُ ءَايَـٰتِ ٱللَّهِ تُتْلَىٰ عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِرًا كَأَن لَّمْ يَسْمَعْهَا ۖ فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

*Yesme'u âyâti(A)llâhi tutlâ ‘aleyhi śümme yusirru mustekbiran ke-en lem yesma'hâ(s) fe-beşşirhu bi'ażâbin elîm(in)*

**Meal (Diyanet):** Kendisine Allah'ın ayetlerinin okunduğunu işitir de, sonra büyüklük taslayarak sanki onları hiç duymamış gibi direnir. İşte onu elem dolu bir azap ile müjdele!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/45/8

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Câsiye Suresi'nin 8. ayeti, Allah'ın ayetlerini işitip de kibirle yüz çevirenlerin durumunu tasvir etmektedir. Ayet, 'işitme', 'ayetler', 'direnme', 'büyüklük taslama' ve 'azap' gibi temel kavramlar üzerinden, ilahi mesaj karşısındaki inkarcı tutumu ve bunun kaçınılmaz sonucunu vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَسْمَعُ","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-'-a","meaning":"Allah'ın ayetlerini işitmek, duymak ve anlamak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'sem'' kökünü 'sesi idrak etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'yesmeu' kelimesi, sadece fiziksel işitmeyi değil, aynı zamanda işitilen şeyi idrak etme ve anlama boyutunu da içerir. Ancak burada, işitilenin gereğini yapmama, hatta yok sayma anlamında kullanılmıştır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'sem'' fiilinin çoğu zaman sadece 'duymak' değil, aynı zamanda 'kulak vermek', 'itaat etmek' ve 'anlamak' anlamlarını da taşıdığını belirtir. Bu ayette ise, işitme eyleminin gerçekleşmesine rağmen, ardından gelen 'yusırru mustekbiran' ifadesiyle bu işitmenin amacına ulaşmadığı, yani itaate dönüşmediği vurgulanır."}]},{"word":"ءَايَـٰتِ","root":"ء ي ه","rootLatin":"'-y-h","meaning":"Allah'ın varlığını, birliğini ve kudretini gösteren deliller, mucizeler ve Kur'an ayetleri.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'âyet' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir; bazen 'alamet', bazen 'ibret', bazen de 'Kur'an'ın bir bölümü' anlamına gelir. Bu ayetteki 'âyâtillah' ifadesi, hem Kur'an'ın vahyedilen ayetlerini hem de Allah'ın kainattaki kudret delillerini kapsayan geniş bir anlam taşır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'âyet' kelimesini 'açık alamet, delil' olarak açıklar ve Allah'ın ayetlerinin, O'nun varlığına ve birliğine işaret eden her şey olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, bu ayetler, insanlara doğru yolu gösteren ve onları uyaran ilahi mesajlardır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ayet' kavramının Kur'an'da hem kozmik delilleri (âyât-ı tekvîniyye) hem de vahyedilen metinleri (âyât-ı tenzîliyye) ifade ettiğini vurgular. Bu ayette, 'tütlâ aleyhi' (kendine okunan) ifadesiyle özellikle Kur'an ayetlerine atıf yapıldığı açıktır."}]},{"word":"يُصِرُّ","root":"ص ر ر","rootLatin":"s-r-r","meaning":"İşittiği ayetlere rağmen inkarında ve günahında ısrar etmek, direnmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ısrar' kelimesinin 'bir şey üzerinde sebat etmek, ondan vazgeçmemek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yusırru' ifadesi, kişinin Allah'ın ayetlerini işittikten sonra bile yanlış tutumunda, yani kibir ve inkarda inatla devam etmesini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ısrar'ı 'bir şeye sıkıca sarılmak ve ondan ayrılmamak' olarak tanımlar. Bu ayette, kişinin günah ve inkarda ısrar etmesi, yani doğru yolu görmezden gelerek kendi sapkınlığında direnişi vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ısrar'ın 'bir fiili tekrar tekrar yapmak ve ondan dönmemek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'yusırru' kelimesi, kişinin Allah'ın ayetlerine karşı takındığı olumsuz tavrı sürekli hale getirmesini, yani inadını sürdürmesini ifade eder."}]},{"word":"مُسْتَكْبِرًا","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Büyüklük taslayarak, kibirlenerek, kendini üstün görerek ayetleri reddetmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'kibr' kelimesini 'kişinin kendini başkalarından üstün görmesi' olarak açıklar. 'Müstekbir' ise bu sıfatı taşıyan, büyüklük taslayan kişidir. Ayette, Allah'ın ayetlerini işiten kişinin, bu ayetleri kabul etmeyişinin ardındaki temel motivasyonun kibir olduğu belirtilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'istekbâr' fiilinin 'kibirli davranmak, kendini büyük görmek' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'müstekbiran' kelimesi, kişinin Allah'ın ayetlerine karşı takındığı tavrın, kendini ilahi mesaja karşı üstün görme ve onu küçümseme olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'kibr'in, Allah'ın mutlak otoritesini ve insanın acizliğini reddeden bir tutum olduğunu belirtir. 'Müstekbir' olan kişi, Allah'ın ayetlerini işittiğinde bile, kendi nefsini ve düşüncelerini ilahi hakikatin üzerinde görerek onu kabul etmez."}]},{"word":"بِعَذَابٍ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"'-z-b","meaning":"Allah'ın ayetlerini reddedenlere verilecek olan elem verici ceza.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'azab' kelimesini 'insanı bir şeyden alıkoyan, engelleyen ve ona elem veren şey' olarak tanımlar. Ayetteki 'azab' ifadesi, Allah'ın ayetlerine karşı kibirle direnenlerin ahirette karşılaşacakları, elem verici ve kaçınılmaz cezayı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'azab'ın 'şiddetli ceza' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'azab' kelimesi, Allah'ın ayetlerini işitip de kibirle yüz çevirenlerin hak ettiği, hem dünyevi hem de uhrevi olabilecek şiddetli bir karşılığı ifade eder."}]},{"word":"أَلِيمٍ","root":"أ ل م","rootLatin":"'-l-m","meaning":"Çok acı veren, elem verici.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'elem' kelimesini 'bedene veya ruha isabet eden acı' olarak açıklar. 'Elîm' ise bu acıyı veren veya bu acıyla nitelenen şeydir. Ayetteki 'azâbin elîm' ifadesi, verilecek olan azabın sadece bir ceza olmakla kalmayıp, aynı zamanda çok şiddetli ve dayanılmaz bir acı vereceğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'elem'in 'acı hissetmek' olduğunu belirtir. 'Elîm' sıfatı, 'azab' kelimesini niteleyerek, bu azabın sadece fiziksel değil, aynı zamanda ruhsal bir acı da içereceğini, yani kapsamlı bir ıstırap olacağını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","kufur-sirk","vahiy-kuran","kibir-hased","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Yesme'u"},{"position":2,"translit":"âyâti"},{"position":3,"translit":"(A)llâhi"},{"position":4,"translit":"tutlâ"},{"position":5,"translit":"‘aleyhi"},{"position":6,"translit":"śümme"},{"position":7,"translit":"yusirru"},{"position":8,"translit":"mustekbiran"},{"position":9,"translit":"ke-en"},{"position":10,"translit":"lem"},{"position":11,"translit":"yesma'hâ(s)"},{"position":12,"translit":"fe-beşşirhu"},{"position":13,"translit":"bi'ażâbin"},{"position":14,"translit":"elîm(in)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَسْمَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-ʿ","lemma":"سَمِعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"dinler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"ʾ-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"ayetlerini","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"تُتْلَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-ل-و","rootLatin":"t-l-w","lemma":"تَلَا","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"okunur","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Meçhul muzâri fiil"},{"position":5,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"يُصِرُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ر-ر","rootLatin":"ṣ-r-r","lemma":"أَصَرَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"ısrar eder","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"مُسْتَكْبِرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"مُسْتَكْبِر","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"büyüklük taslayarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb"},{"position":9,"surface":"كَأَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَأَنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sanki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":10,"surface":"لَّمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":11,"surface":"يَسْمَعْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-ʿ","lemma":"سَمِعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı (لَمْ) ile meczûm","gloss":"duymadı","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":11,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"بَشِّرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ب-ش-ر","rootLatin":"b-ş-r","lemma":"بَشَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"müjdele","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":12,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":13,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"عَذَابٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ʿ-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir azap","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":14,"surface":"أَلِيمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ا-ل-م","rootLatin":"ʾ-l-m","lemma":"أَلِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"acı veren","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8. ÂYETLER*