# Ahkâf Sûresi, 15. Âyet (46:15)

> وَوَصَّيْنَا ٱلْإِنسَـٰنَ بِوَٰلِدَيْهِ إِحْسَـٰنًا ۖ حَمَلَتْهُ أُمُّهُۥ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا ۖ وَحَمْلُهُۥ وَفِصَـٰلُهُۥ ثَلَـٰثُونَ شَهْرًا ۚ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِىٓ أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ ٱلَّتِىٓ أَنْعَمْتَ عَلَىَّ وَعَلَىٰ وَٰلِدَىَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَـٰلِحًا تَرْضَىٰهُ وَأَصْلِحْ لِى فِى ذُرِّيَّتِىٓ ۖ إِنِّى تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّى مِنَ ٱلْمُسْلِمِينَ

*Ve vassaynâ-l-insâne bivâlideyhi ihsânâ(en)(s) hamelet-hu ummuhu kurhen ve vada'at-hu kurhâ(en)(s) ve hamluhu ve fisâluhu śelâśûne şehrâ(an)(c) hattâ iżâ beleġa eşuddehu ve beleġa erba'îne seneten kâle rabbi evzi'nî en eşkura ni'meteke-lletî en'amte ‘aleyye ve 'alâ vâlideyye ve-en a'mele sâlihan terdâhu ve aslih lî fîżurriyyetî(s) innî tubtu ileyke ve-innî mine-lmuslimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Biz, insana anne babasına iyi davranmayı emrettik. Annesi onu ne zahmetle karnında taşıdı ve ne zahmetle doğurdu! Onun (anne karnında) taşınması ve sütten kesilme süresi (toplam olarak) otuz aydır. Nihayet olgunluk çağına gelip, kırk yaşına varınca şöyle der: "Bana ve anne babama verdiğin nimetlere şükretmemi, senin razı olacağın salih amel işlememi bana ilham et. Neslimi de salih kimseler yap. Şüphesiz ben sana döndüm. Muhakkak ki ben sana teslim olanlardanım."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/46/15

---

## İşârî / Bâtınî Tefsir

{"generalIshari":"Bu ayet, zahirde anne babaya iyiliği emrederken, batında insanın kendi bünyesindeki 'Akl-ı Küll' (baba) ve 'Nefs-i Küll' (anne) makamlarına işaret eder. İnsanın varlığında mevcut olan tüm esmaların Hakk yolunda kullanılması, bu manevi anne babaya şükretmek ve onlara iyi davranmak anlamına gelir. Nefsin hükmüne giren 'Nefs-i Küll' veya 'Akl-ı Küll', manevi iflasa yol açabilir. Kırk yaşına ermek, bedeni tekamülden ruhi tekamüle geçişin ve hakikatleri idrak etmenin başlangıcıdır.","terzibabaPerspective":"Terzibaba, Lokman Suresi 31.14 ayetini yorumlarken, anne babanın zahiri anlamının ötesinde, 'Babası-Akl-ı kül, Annesi ise nefsi küldür' der. Bu makamların Hakk yolunda kullanılması gerektiğini vurgular. Eğer kişi, 'Nefs-i kül'ü nefsine kaptırırsa, 'veled-i nefs' olur ve manevi iflasa sürüklenir. 'Akl-ı küllü, Hakk yolunda kullanmak demek bütün esmaları Hak yolunda kullanmaktır, yani kişinin varlığında bunların hepsi vardır.' [Kaynak: Lokman Suresi, s.105]. Bu ayet, Cenab-ı Hakk'ın kendi zatıyla birlikte anne babayı şükre layık görmesinin manidar olduğunu belirtir. Ayrıca, İsra Suresi 17.24-25 ayetleri bağlamında, 'nefsi küll bütün âlemin anası, aklı küll bütün âlemin babasıdır' ifadesiyle manevi anne babanın önemine dikkat çekilir. Onları gafletle anmak, onların yaşlanması demektir; hakikatlerini anlatmak ise onlara yardımcı olmaktır. [Kaynak: 38 17 İsra Sûresi, s.53]. Kırk yaşa ulaşmak, bedeni tekamülün tamamlanıp ruhi tekamüle geçilmesi gereken bir dönüm noktasıdır. Eğer bu geçiş olmazsa, 'gelişmesi eksik kalır. Kendini ve hayatın hakikatini anlayamaz. Madde insan olur. sonu hüsrandır.' [Kaynak: 41 İnci tezgâhı, s.45].","ibnArabiContext":"İbn Arabî'nin Fütühât ve Füsûs'undaki Vahdet-i Vücud anlayışı çerçevesinde, 'Akl-ı Küll' ve 'Nefs-i Küll' kavramları, evrensel akıl ve evrensel nefsin tecellileri olarak yorumlanabilir. İnsanın kendi varlığında bu külli hakikatleri idrak etmesi ve Hakk yolunda kullanması, Allah'ın esmalarının tecelligahı olan insan-ı kâmil olma yolunda ilerlemesidir. Anne babaya şükür, bu külli hakikatlere ve onların insandaki tezahürlerine şükürdür. Kırk yaş, kemal çağı olarak kabul edilir ve bu yaşta kişinin manevi olgunluğa erişerek 'Rabbim! Bana ve anne babama verdiğin nimete şükretmemi...' demesi, ilahi iradeye tam teslimiyetin ve marifetullahın bir ifadesidir.","mesneviContext":"Mevlânâ, Mesnevî'sinde sembolik anlatımlarla manevi hakikatleri işler. Bu ayetteki 'anne baba' metaforu, Mevlânâ'nın eserlerinde sıkça rastlanan 'akıl' ve 'nefis' mücadelesiyle ilişkilendirilebilir. Akıl, ilahi rehberliğin ve doğru yolun sembolü iken, nefis, dünyevi arzuların ve gafletin kaynağıdır. Anne babaya şükretmek, aklın rehberliğine uymak ve nefsin aşırı isteklerinden arınmak anlamına gelir. 'Dönüş banadır' ifadesi, Mevlânâ'nın 'Her şey aslına rücu eder' prensibiyle örtüşür; ruhun ilahi kaynağına dönme arzusunu ve vuslatı temsil eder. Kırk yaşa ulaşmak ve 'salih bir iş yapma' duası, Mevlânâ'nın 'hamdım, piştim, yandım' sözündeki manevi olgunlaşma sürecini ve Hakk'a adanmışlığı ifade eder.","seyrSuluk":"Seyr ü sülûk açısından bu ayet, müridin manevi yolculuğundaki temel durakları ve sorumlulukları işaret eder. Zahiri anne babaya hürmet, manevi yolculuğun ilk adımlarından biri olan 'halkla iyi geçinme' prensibini temsil eder. Batıni anlamda ise, 'Akl-ı Küll' ve 'Nefs-i Küll'e iyi davranmak, kişinin kendi iç dünyasındaki akli ve nefsani güçleri terbiye etmesi, onları Hakk'ın rızasına uygun hale getirmesidir. 'Nefsin sütüyle beslenen veled-i nefs' olmaktan kaçınmak, nefsin arzularına teslim olmamak, aksine onu Hakk yolunda kullanmaktır. Kırk yaşına ulaşmak, seyr ü sülûkun önemli bir merhalesi olup, bedeni ve ruhi olgunluğun zirvesine erişildiğinde, kişinin 'Rabbim! Bana ve anne babama verdiğin nimete şükretmemi...' diyerek tam bir teslimiyet ve şükür haliyle Rabbine yönelmesidir. Bu, 'Ruh-u İlahi'ye ulaşma ve 'Mevlâsına yüz çevirme' halidir. [Kaynak: 41 İnci tezgâhı, s.45].","lifeLessons":"Günümüz mü'mini için bu ayet, sadece biyolojik anne babaya değil, aynı zamanda kendi iç dünyasındaki manevi anne babaya, yani akıl ve nefse karşı da sorumluluk bilinci geliştirmesi gerektiğini öğretir. Aklımızı ilahi hakikatler doğrultusunda kullanmak, nefsimizi ise terbiye ederek Hakk'ın rızasına uygun hale getirmek esastır. Gafletten uzak durarak, 'Akl-ı Küll' ve 'Nefs-i Küll'ün hakikatlerini idrak etmek ve onları Hakk yolunda kullanmak, manevi iflastan korunmanın anahtarıdır. Kırk yaş, bir dönüm noktası olarak, kişinin dünya meşgalelerinden sıyrılarak ruhi tekamüle yönelmesi, şükür ve salih amellerle Rabbine daha fazla yakınlaşması için bir çağrıdır. 'Bana ve anne babana şükret. Dönüş banadır.' emri, hayatın her anında Allah'a ve varlığımıza vesile olanlara karşı minnettar olmayı ve nihai dönüşün O'na olduğunu hatırlatır. Bu, emanet bilinciyle yaşamanın ve 'hainlik'ten kaçınmanın önemini vurgular. [Kaynak: 150 18 12 CD Sohbet Aras Sohbetler, s.97]."}

## Kelime Tahlili

{"summary":"İnsana anne-babasına ihsanla davranması emredilir. Annenin hamilelik ve emzirme zorlukları, kırk yaş olgunluğu ve Allah'a yöneliş duası detaylandırılır. Ahkaf suresinin en uzun ve en kapsamlı ayetlerinden biridir.","keyConcepts":[{"word":"وَصَّيْنَا","root":"و ص ي","rootLatin":"V-S-Y","meaning":"Tavsiye etmek, vasiyet etmek; Allah'ın insana ana-babası hakkında kesin bir emir ve nasihati.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"Vasiyyet, bir şeyin önemini vurgulayarak emretmek ve tavsiye etmektir. Allah'ın 'vassaynâ' demesi, ana-babaya ihsanın sadece bir ahlak kuralı değil, ilahi bir emir olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Vasiyet kökü, 'bir şeyi bir şeye bağlamak' anlamını taşır. Allah'ın insanı ana-babasına vasiyet etmesi, bu bağın kutsallığını ve koparılmazlığını ifade eder."}]},{"word":"إِحْسَـٰنًا","root":"ح س ن","rootLatin":"H-S-N","meaning":"Güzellik ve iyilikle davranma; ana-babaya karşı en güzel tutum.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"İhsân, sadece iyilik yapmak değil, iyiliği en güzel biçimde yapmaktır. Ana-babaya ihsan, onlara saygı, hürmet, hizmet ve güzel söz ile muamele etmeyi kapsar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, ihsanın 'adl'den üstün olduğunu belirtir. Adl, hak edeni vermektir; ihsan ise hak edilenin ötesinde güzellik yapmaktır. Ana-babaya ihsan emredilmiştir, çünkü onların hakkı ödenemez."}]},{"word":"كُرْهًا","root":"ك ر ه","rootLatin":"K-R-H","meaning":"Zorluk, meşakkat; hamilelik ve doğumun anneye verdiği fiziksel ağırlık.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kürh, istemeyerek veya zorlanarak yapılan iştir. Annenin 'kürhâ' ile taşıması ve doğurması, bu sürecin ne kadar ağır bir fedakarlık olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"'Kürhâ' kelimesinin iki kez tekrarı (hamilelik ve doğum için), annenin çektiği zorluğun her iki aşamada da devam ettiğini pekiştirir."}]},{"word":"أَرْبَعِينَ سَنَةً","root":"ر ب ع","rootLatin":"R-B-A","meaning":"Kırk yaş; insanın akıl, olgunluk ve manevî kemâle erdiği yaş.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Kırk yaş, Kur'an ve sünnette olgunluk ve kemâl yaşı olarak kabul edilir. Hz. Peygamber'e vahiy kırk yaşında gelmiştir. Bu yaş, insanın dünya hırslarından uzaklaşıp ilahi hakikatlere yönelmeye başladığı dönemdir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'erba'în sene' ifadesinin Kur'an'da yalnızca burada geçtiğine dikkat çeker. Bu, insanın biyolojik ve ruhsal olgunluğa ulaştığı, şükür ve tövbe bilincinin en güçlü olduğu yaştır."}]}]}

## Tefsir

{"title":"Birleştirilmiş Tefsir — Ahkâf Suresi 15. Âyet","tefsir":"### ✦ Âyetin Zâhirî Tefsiri\n\nBiz insana, anne ve babasına karşı iyi davranmasını tavsiye etmişizdir. Annesi onu zahmetle taşımış, zahmetle doğurmuştur. Taşınması ve sütten kesilmesi otuz aydır. Güçlü çağına erince ve kırk yaşına varınca dedi ki: 'Rabbim! Bana ve anne babama verdiğin nimete şükretmemi ve senin hoşnut olacağın yararlı bir iş yapmamı ilham et. Soyumu da salah üzere kıl. Doğrusu sana yöneldim; ben müslümanlardanım.'\n\nBu âyet-i celîle, Ahkâf suresinin en kapsamlı âyetlerinden biridir — insanın ana-babaya karşı sorumluluğunu, annelik fedakârlığını, olgunluk yaşını ve ideal bir duayı tek bir âyette toplar. Tıpkı bir nehrin farklı kollarının denizde birleşmesi gibi, burada insanın ömrünün farklı safhaları tek bir hakikatte birleşir.\n\nوَصَّيْنَا (vassaynâ — tavsiye ettik): Râgıb Hazretleri vasiyyeti 'bir şeyin önemini vurgulayarak emretmek' olarak tanımlar — bu, sıradan bir öğüt değil, ilâhî bir emirdir. Ebû Ubeyde Hazretleri Mecâzü'l-Kur'ân'ında vasiyet kökünün 'bir şeyi bir şeye bağlamak' mânâsını taşıdığını, Allah'ın insanı ana-babasına vasiyetle bağladığını ifade buyurmuşlardır.\n\nكُرْهًا (kürhâ — zorlukla) kelimesinin iki kez tekrarlanması — hamilelik ve doğum için — annenin çektiği çifte fedakârlığı, tıpkı iki defa ateşten geçmek gibi vurgular. İbn Kuteybe Hazretleri, kürh'ü 'zorlanarak yapılan iş' olarak tanımlar.\n\nثَلَاثُونَ شَهْرًا (otuz ay) süresi, hamilelik (9 ay) ve emzirme (21 ay) toplamıdır. Bakara 233'teki 'emzirme süresi tam iki yıldır' âyetiyle birlikte değerlendirildiğinde, minimum hamilelik süresinin 6 ay olabileceği sonucu çıkar — İslâm fıkhında önemli bir hüküm kaynağıdır.\n\nأَرْبَعِينَ سَنَةً (kırk yaş): Fîrûzâbâdî Hazretleri, kırk yaşın Kur'ân ve sünnette olgunluk ve kemâl yaşı olarak kabul edildiğini belirtir. Hz. Peygamber'e vahiy kırk yaşında gelmiştir. Güngör, 'erba'în sene' ifadesinin Kur'ân'da yalnızca burada geçtiğine dikkat çeker.\n\nÂyetin sonundaki dua, olgun bir müminin ideal duasının örneğidir: شُكْر (şükür), عَمَل صَالِح (sâlih amel), ذُرِّيَّة (neslin salâhı) ve تَوْبَة (tövbe). Kefevî Hazretleri, إِحْسَان (ihsân) kavramının عَدْل (adl — adalet) den üstün olduğunu belirtir: Adl, hak edeni vermektir; ihsân ise hak edilenin ötesinde güzellik yapmaktır.\n\n### ✦ Terzibaba Hazretleri'nin Nazarında\n\nTerzibaba Hazretleri, bu âyeti hem fiziksel doğum (dünyaya geliş) hem de mânevî doğum (hakikate uyanış) bağlamında yorumlar. *\"Kırk yaş, nefsin kemâle ermesiyle birlikte kalbin hakikate açıldığı eşiktir. Bu yaşta yapılan dua, bir ömrün muhâsebesi ve geri kalan zamanın Hakk'a adanmasıdır.\"* İnsan, kırk yaşında geçmişine bakıp şükretmeli, geleceğine bakıp niyetini düzeltmelidir.\n\n### ✦ Şeyh-i Ekber'in İşâreti\n\nŞeyh-i Ekber'in nazarında 'anne-babaya ihsân', Hakk'ın insanı varlığa getirmek için kullandığı vâsıtalara saygıdır. Anne-baba, ilâhî rahmetin en somut tezâhürüdür — onlara yapılan ihsân, aslında Hakk'a yapılan şükrün en güzel ifadesidir.\n\n### ✦ Mesnevî'nin Nağmesinden\n\nHz. Mevlânâ'nın gönül dilinden: Anne, toprak gibidir — tohumu bağrında taşır, acı çeker, fırtınaya göğüs gerer — tâ ki o tohumdan bir gül bitsin. Gül, toprağı unutursa, aslını inkâr etmiş olur.\n\n### ✦ Seyr ü Sülûk Mertebesinden\n\nEy sâlik! Mânevî yolculukta ilk adım, anne-babaya ihsandır. Onların rızâsını almadan Hakk'ın rızâsına ulaşamazsın. Ve kırk yaşına varmışsan, duanı bu âyetin duasıyla birleştir — çünkü bu dua, bir ömrün özüdür.\n\n### ✦ Bu Asrın İnsanına\n\nBu asrın anne-babalarını huzurevlerine bırakan, onları yük gören insanına bu âyetten düşen hisse şudur ki: Annenin seni taşıdığı kürhâ (zorluk), senin onlara bakacağın zorluğun yanında hiçtir. Kırk yaşını geçmişsen, dur ve düşün: Anne-babana ne verdin? Duanı yap, vaktin varken.\n\nRabbimiz, ana-babalarımıza rahmet et, onlara bu dünyada ve âhirette ihsanı nasîb eyle. Bizi şükreden, sâlih amel işleyen ve nesli için hayır dileyen kullarından kıl.","sources":["Râgıb el-İsfehânî, el-Müfredât","Ebû Ubeyde, Mecâzü'l-Kur'ân","İbn Kuteybe, Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","Fîrûzâbâdî, Basâiru Zevi't-Temyîz","Mevlüt Güngör, Kelime Anlam Bilgisi","Ebu'l-Bekâ el-Kefevî, el-Külliyyât"]}

## Tefsir

{"topics":["aile-nikah","sukur","tovbe","dua","insanin-yaratilisi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"وَصَّيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ص-ي","rootLatin":"w-s-y","lemma":"وَصَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tavsiye ettik"},{"position":2,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insana"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için, -e"},{"position":3,"surface":"وَٰلِدَيْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَالِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"anne babasına"},{"position":3,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"إِحْسَـٰنًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"إِحْسَان","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak olduğu için mansûb","gloss":"iyilikle"},{"position":5,"surface":"حَمَلَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-م-ل","rootLatin":"h-m-l","lemma":"حَمَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"taşıdı"},{"position":5,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":6,"surface":"أُمُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-م","rootLatin":"u-m-m","lemma":"أُمّ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"annesi"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":7,"surface":"كُرْهًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ر-ه","rootLatin":"k-r-h","lemma":"كُرْه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"zorlukla"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"وَضَعَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ض-ع","rootLatin":"w-d-ʿ","lemma":"وَضَعَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doğurdu"},{"position":8,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":9,"surface":"كُرْهًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ر-ه","rootLatin":"k-r-h","lemma":"كُرْه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"zorlukla"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"حَمْلُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-ل","rootLatin":"h-m-l","lemma":"حَمْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"taşınması"},{"position":10,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"فِصَـٰلُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ص-ل","rootLatin":"f-s-l","lemma":"فِصَال","form":"Fi'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf olduğu için merfû","gloss":"sütten kesilmesi"},{"position":11,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":12,"surface":"ثَلَـٰثُونَ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"ث-ل-ث","rootLatin":"th-l-th","lemma":"ثَلَاثُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"otuz"},{"position":13,"surface":"شَهْرًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ه-ر","rootLatin":"sh-h-r","lemma":"شَهْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"ay"},{"position":14,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ta ki"},{"position":15,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"olduğu zaman"},{"position":16,"surface":"بَلَغَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"بَلَغَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ulaştı"},{"position":17,"surface":"أَشُدَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-د-د","rootLatin":"sh-d-d","lemma":"أَشُدّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gücüne"},{"position":17,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":18,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"بَلَغَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"بَلَغَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ulaştı"},{"position":19,"surface":"أَرْبَعِينَ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"ر-ب-ع","rootLatin":"r-b-ʿ","lemma":"أَرْبَعُون","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kırk"},{"position":20,"surface":"سَنَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ن-و","rootLatin":"s-n-w","lemma":"سَنَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"yıl"},{"position":21,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":22,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Nida harfi hazfedilmiş mansûb","gloss":"Rabbim"},{"position":23,"surface":"أَوْزِعْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ز-ع","rootLatin":"w-z-ʿ","lemma":"أَوْزَعَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"ilham et"},{"position":23,"surface":"نِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bana"},{"position":24,"surface":"أَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki"},{"position":25,"surface":"أَشْكُرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"şükredeyim"},{"position":26,"surface":"نِعْمَتَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-ʿ-m","lemma":"نِعْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nimetine"},{"position":26,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":27,"surface":"ٱلَّتِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّتِي","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mebnî","gloss":"ki o"},{"position":28,"surface":"أَنْعَمْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-ʿ-m","lemma":"أَنْعَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ihsan ettin"},{"position":29,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerime"},{"position":29,"surface":"َّى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":30,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":30,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":31,"surface":"وَٰلِدَىَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَالِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"anne babamın"},{"position":32,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":32,"surface":"أَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki"},{"position":33,"surface":"أَعْمَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"yapayım"},{"position":34,"surface":"صَـٰلِحًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"s-l-h","lemma":"صَالِح","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"salih bir amel"},{"position":35,"surface":"تَرْضَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ض-ي","rootLatin":"r-ḍ-y","lemma":"رَضِيَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"razı olursun"},{"position":35,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ondan"},{"position":36,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":36,"surface":"أَصْلِحْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"s-l-h","lemma":"أَصْلَحَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"ıslah et"},{"position":37,"surface":"لِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bana"},{"position":38,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":39,"surface":"ذُرِّيَّتِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ر-ر","rootLatin":"dh-r-r","lemma":"ذُرِّيَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"neslimde"},{"position":40,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ben"},{"position":41,"surface":"تُبْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-و-ب","rootLatin":"t-w-b","lemma":"تَابَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tevbe ettim"},{"position":42,"surface":"إِلَيْكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sana"},{"position":43,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":43,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ben"},{"position":44,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":45,"surface":"ٱلْمُسْلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","lemma":"مُسْلِم","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Müslümanlardanım"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *46/15*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *46/15*