# Muhammed Sûresi, 16. Âyet (47:16)

> وَمِنْهُم مَّن يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّىٰٓ إِذَا خَرَجُوا۟ مِنْ عِندِكَ قَالُوا۟ لِلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ مَاذَا قَالَ ءَانِفًا ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَٱتَّبَعُوٓا۟ أَهْوَآءَهُمْ

*Veminhum men yestemi'u ileyke hattâ iżâ ḣaracû min ‘indike kâlû lilleżîne ûtû-l'ilme mâżâ kâle ânifâ(en)(c) ulâ-ike-lleżîne tabe'a(A)llâhu ‘alâ kulûbihim vettebe'û ehvâehum*

**Meal (Diyanet):** Onlardan seni dinleyenler vardır. Fakat senin yanından çıktıkları zaman (alay ederek), kendilerine bilgi verilmiş olanlara, "Az önce ne söyledi?" derler. İşte bunlar, Allah'ın, kalplerini mühürlediği ve nefislerinin arzularına uyan kimselerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/47/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, münafıkların Peygamber'e karşı ikiyüzlü tutumunu, dinledikleri halde anlamadıklarını ve kalplerinin mühürlenmiş olduğunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır. Özellikle 'istemi' (dinlemek), 'taba'a' (mühürlemek) ve 'ehvâ' (hevesler) kavramları, onların manevi körlüğünü ve sapkınlığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يَسْتَمِعُ","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-'-a","meaning":"Peygamber'i dinleme eylemini, ancak gerçek bir anlama ve idrak olmaksızın yüzeysel bir işitmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sem' kökünden türeyen 'istimâ'' kelimesi, sadece işitmek değil, aynı zamanda işitilen şeye kulak vermek ve onu anlamaya çalışmak anlamına gelir. Ancak ayetteki bağlamda, münafıkların 'istimâ''sı, gerçek bir idrak ve kabulden yoksun, sadece fiziksel bir işitme eylemi olarak tasvir edilmektedir. Onlar dinler gibi görünseler de, kalpleri kapalı olduğu için mesajı almazlar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'istimâ'' fiilinin burada mecazi bir anlam taşıdığını belirtir. Onlar fiziken dinleseler de, kalpleriyle dinlemezler. Bu, 'işitirler ama anlamazlar' anlamında bir mecazdır ve onların Peygamber'in sözlerine karşı kayıtsızlığını ve samimiyetsizliğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sem'' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel işitmeyi değil, aynı zamanda ilahi mesajı anlama ve ona icabet etme anlamını da taşıdığını belirtir. Ayetteki 'yestemi'' fiili, bu ikinci anlamdan yoksun olan bir işitmeyi ifade eder; yani münafıklar, mesajı işitseler de, onu idrak edip hayatlarına geçirme niyetinden yoksundurlar."}]},{"word":"قَالُوا۟","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Peygamber'in yanından ayrıldıktan sonra, bilgili kimselere yönelttikleri soruyu ifade eder; bu, onların dinlediklerini anlamadıklarını ve hafızalarında tutamadıklarını gösterir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl, bir düşünceyi veya sözü ifade etmektir. Ayetteki 'kâlû' fiili, münafıkların Peygamber'in sözlerini doğrudan anlamak yerine, başkalarına danışma ihtiyacı hissetmelerini gösterir. Bu, onların zihinsel ve manevi yetersizliklerinin bir yansımasıdır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kavl'in sadece sözlü ifade olmadığını, aynı zamanda bir tutumu veya inancı da yansıtabileceğini belirtir. Burada münafıkların 'kavl'i, onların ikiyüzlü ve alaycı tutumlarını, Peygamber'in sözlerine değer vermediklerini ve onu ciddiye almadıklarını ortaya koyar."}]},{"word":"أُوتُوا۟","root":"ء ت ي","rootLatin":"'-t-y","meaning":"Bilginin kendilerine verildiği, yani ilim sahibi olan kimseleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'İtâ'' fiili, bir şeyi vermek, bahşetmek anlamına gelir. Ayette 'ûtû' (edilgen) şeklinde kullanılması, ilmin Allah tarafından bahşedilen bir lütuf olduğunu ve bu kimselerin ilme sahip olmalarının kendi çabalarından ziyade ilahi bir ihsan olduğunu vurgular. Münafıklar, bu ilahi lütfa sahip olanlara başvurarak kendi eksikliklerini ortaya koyarlar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'îtâ''nın sadece maddi bir verme değil, aynı zamanda manevi ve entelektüel bir bahşetme olduğunu belirtir. Burada 'ilim' ile birlikte kullanılması, bu kimselerin sadece bilgiye sahip olmakla kalmayıp, aynı zamanda onu anlama ve idrak etme yeteneğine de sahip olduklarını gösterir. Münafıklar ise bu yetenekten yoksundurlar."}]},{"word":"طَبَعَ","root":"ط ب ع","rootLatin":"t-b-'-a","meaning":"Allah'ın kalpleri mühürlemesi eylemini ifade eder; bu, kalplerin hakikati kabul etmeye kapalı hale gelmesi ve hidayetten mahrum kalması anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'taba'a' fiilinin aslen bir şeyi mühürlemek, damgalamak anlamına geldiğini belirtir. Kalplerin mühürlenmesi, onların hakikati işitmeye, anlamaya ve kabul etmeye kapalı hale gelmesi demektir. Bu, münafıkların kendi tercihleri ve sapkınlıkları sonucunda Allah'ın bir cezası olarak gerçekleşir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'taba'a'nın bir şeyin üzerine damga vurmak gibi, kalbin üzerine de bir tür mühür vurulması olduğunu açıklar. Bu mühür, kalbin dışarıdan gelen hidayet ışığını almasını engeller ve onu küfür ve sapkınlık içinde sabit kılar. Ayetteki kullanımı, münafıkların kalplerinin artık hakikate karşı duyarsızlaştığını ve değişime kapalı olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'taba'a' fiilinin kalpler üzerindeki etkisini, bir kabın ağzının kapatılmasına benzetir. Bu durumda, kaba hiçbir şey giremediği gibi, kalbe de iman ve hidayet giremez. Bu, münafıkların kendi iradeleriyle seçtikleri sapkın yolun bir sonucu olarak Allah'ın onlara uyguladığı bir ilahi kanundur."}]},{"word":"أَهْوَآءَهُمْ","root":"ه و ي","rootLatin":"h-v-y","meaning":"Kişisel arzu, heves ve nefsani eğilimleri ifade eder; bu, münafıkların hakikati değil, kendi bencil isteklerini takip ettiklerini gösterir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Hevâ' kelimesi, genellikle kişinin nefsinin arzu ve isteklerini ifade eder. Kur'an'da çoğunlukla olumsuz bir bağlamda, hakikatten saptıran, kişiyi doğru yoldan uzaklaştıran bencil ve nefsani arzular anlamında kullanılır. Ayetteki 'ehvâehum' ifadesi, münafıkların Allah'ın vahyine değil, kendi sübjektif ve yanlış yönlendirilmiş heveslerine uyduklarını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hevâ'nın bazen iyi anlamda kullanılsa da, Kur'an'da genellikle kötü ve sapkın arzuları ifade ettiğini belirtir. Münafıkların 'ehvâ'larına uymaları, onların akıl ve vahiyden uzaklaşarak, sadece kendi kişisel çıkarları ve geçici hevesleri peşinde koştuklarını gösterir. Bu durum, kalplerinin mühürlenmesinin de bir nedeni ve sonucudur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hevâ' kavramının Kur'an'da genellikle 'şirk' ve 'küfür' ile ilişkilendirildiğini belirtir. Kişinin kendi heveslerine uyması, ilahi iradeye karşı gelmesi ve kendi nefsini ilahlaştırması anlamına gelir. Ayetteki 'ehvâehum' ifadesi, münafıkların Allah'ın hükümlerine değil, kendi bencil ve sapkın arzularına tabi olduklarını açıkça ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","hidayet-dalalet","ilim-hikmet","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":1,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":2,"surface":"مَّن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kimse, -enler"},{"position":3,"surface":"يَسْتَمِعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-ʿ","lemma":"اِسْتَمَعَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dinler"},{"position":4,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sen"},{"position":5,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e kadar, hatta"},{"position":6,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":7,"surface":"خَرَجُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"ḫ-r-j","lemma":"خَرَجَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çıktılar"},{"position":8,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":9,"surface":"عِندِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ع-ن-د","rootLatin":"ʿ-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yanında"},{"position":9,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":10,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":11,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için, -e, -a"},{"position":11,"surface":"لَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"اَلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":12,"surface":"أُوتُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"ʾ-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verildiler"},{"position":13,"surface":"ٱلْعِلْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ilim, bilgi"},{"position":14,"surface":"مَاذَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَاذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":15,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":16,"surface":"ءَانِفًا","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ء-ن-ف","rootLatin":"ʾ-n-f","lemma":"آنِف","form":"Fâ'il","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"az önce"},{"position":17,"surface":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أُولَئِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"işte onlar"},{"position":18,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"اَلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":19,"surface":"طَبَعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ط-ب-ع","rootLatin":"ṭ-b-ʿ","lemma":"طَبَعَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"mühürledi"},{"position":20,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"اَللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":21,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":22,"surface":"قُلُوبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalpler"},{"position":22,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":23,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":23,"surface":"ٱتَّبَعُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"اِتَّبَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"uydular"},{"position":24,"surface":"أَهْوَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ه-و-ي","rootLatin":"h-w-y","lemma":"هَوًى","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hevesler"},{"position":24,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Muhammed Sûresi** · *47/16*
- **Muhammed Sûresi** · *47/16*
- **Muhammed Sûresi** · *47/16*
- **Muhammed Sûresi** · *47/16*