# Fetih Sûresi, 2. Âyet (48:2)

> لِّيَغْفِرَ لَكَ ٱللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِن ذَنۢبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكَ وَيَهْدِيَكَ صِرَٰطًا مُّسْتَقِيمًا

*Liyaġfira leka(A)llâhu mâ tekaddeme min żenbike vemâ teaḣḣara ve yutimme ni'metehu ‘aleyke ve yehdiyeke sirâtan mustekîmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** (2-3) Ta ki Allah, senin geçmiş ve gelecek günahlarını bağışlasın, sana olan nimetini tamamlasın, seni doğru yola iletsin ve Allah sana, şanlı bir zaferle yardım etsin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/48/2

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Fetih Suresi'nin ikinci ayeti olup, Allah'ın Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) yönelik bağışlama, nimetini tamamlama ve doğru yola iletme vaatlerini içermektedir. Ayet, özellikle 'günah', 'nimet' ve 'sırat-ı müstakim' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi lütfu ve rehberliği vurgular.","keyConcepts":[{"word":"لِّيَغْفِرَ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Allah'ın günahları örtmesi, bağışlaması ve affetmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğafr (غفر), bir şeyi, onu kirletecek şeylerden korumak için örtmektir. Allah'ın mağfireti ise kulun günahlarını örtmesi ve azaptan korumasıdır. Ayetteki 'li-yağfira' ifadesi, bu bağışlamanın bir gaye ve hikmetini belirtir; yani fetih ve zaferin neticesinde Allah'ın Peygamber'ine olan bu lütfunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Ğafr (غفر) kavramı, Kur'an'da Allah'ın insanlara karşı merhametinin ve affediciliğinin temel bir ifadesidir. Günahların örtülmesi ve silinmesi anlamına gelir. Bu ayette, Peygamber'in geçmiş ve gelecek günahlarının bağışlanması, onun ilahi koruma altında olduğunu ve Allah katındaki özel konumunu gösterir."}]},{"word":"ذَنۢبِكَ","root":"ذ ن ب","rootLatin":"z-n-b","meaning":"İşlenen hata, kusur veya günah anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zenb (ذنب), işlenen fiilin kötü sonucunu ifade eder. Ayetteki 'min zenbike' ifadesi, Peygamber'in beşeriyet icabı olabilecek veya ümmetinin günahlarının ona isnat edilmesi gibi durumları kapsar. Allah'ın bu günahları bağışlaması, Peygamber'in makamının yüceliğini ve ilahi himayeyi gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Zenb (ذنب), bir şeyin arkasından gelen, peşinden sürüklenen anlamındadır. Günah da kişiyi peşinden sürükleyen, kötü sonuçlara götüren bir fiildir. Ayetteki bağlamda, Peygamber'in geçmiş ve gelecek günahlarının bağışlanması, onun risalet görevinin tamamlanması ve Allah katındaki özel derecesinin bir nişanesidir."}]},{"word":"نِعْمَتَهُۥ","root":"ن ع م","rootLatin":"n-'-m","meaning":"Allah'ın kullarına bahşettiği lütuf, ihsan ve iyilikleri ifade eder.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ni'met (نعمة), Allah'tan gelen her türlü iyilik ve lütuftur. Ayetteki 'yütimme ni'metehû aleyke' ifadesi, Allah'ın Peygamber'e olan nimetini tamamlaması, risaletin kemale ermesi, İslam'ın zaferi ve ümmetin hidayeti gibi geniş anlamları içerir. Bu, sadece maddi değil, manevi ve dini nimetleri de kapsar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ni'met (نعمة), Allah'ın ihsanıdır. Ayetteki 'nimetini tamamlaması', Peygamber'e verilen nübüvvetin, zaferin ve İslam dininin kemale ermesi anlamındadır. Bu, Allah'ın Peygamber'e olan desteğinin ve lütfunun en üst seviyeye ulaşmasını ifade eder."}]},{"word":"صِرَٰطًا","root":"ص ر ط","rootLatin":"s-r-t","meaning":"Doğru, açık ve geniş yol anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sırat (صراط), geniş ve açık yol demektir. Kur'an'da genellikle 'sırat-ı müstakim' (doğru yol) şeklinde kullanılır ve Allah'ın razı olduğu, insanı cennete ulaştıran İslam dinini, hakikat yolunu ifade eder. Ayetteki 'yehdiye-ke sıratan müstakîmen' ifadesi, Peygamber'in bu yolda sabit kılınması ve ümmetine rehberlik etmesi anlamındadır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sırat (صراط) kelimesi, Kur'an'da hem maddi hem de manevi anlamda yol kavramını ifade eder. 'Sırat-ı müstakim' ise, Allah'ın emirlerine uygun, sapmaktan uzak, dosdoğru yolu temsil eder. Bu ayette, Allah'ın Peygamber'i bu doğru yola iletmesi, onun risalet görevini en güzel şekilde yerine getirmesini ve ümmetine örnek olmasını sağlar."}]},{"word":"مُّسْتَقِيمًا","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Doğru, eğrilikten uzak, dosdoğru olan.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Müstakîm (مستقيم), istikamet üzere olan, eğriliği bulunmayan demektir. 'Sırat-ı müstakim' terkibinde, yolun hakikat ve adalet üzere olduğunu, hiçbir sapma ve eğriliğin bulunmadığını vurgular. Ayetteki 'sıratan müstakîmen' ifadesi, Peygamber'in takip ettiği yolun ilahi onaylı, şaşmaz ve dosdoğru olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İstikamet (استقامة), bir şeyin doğru ve düzgün olmasıdır. Müstakîm (مستقيم) ise bu niteliğe sahip olandır. Kur'an'da 'sırat-ı müstakim' ile birlikte kullanıldığında, Allah'ın belirlediği, hiçbir sapmaya mahal vermeyen, hak ve adalet üzere olan yolu ifade eder. Bu ayette, Peygamber'in bu yolda sabit kılınması, onun rehberliğinin doğruluğunu pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tovbe","hidayet-dalalet","rizik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لِّيَغْفِرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı olan 'لِـ' (li) harfinden sonra geldiği için mansûb","gloss":"bağışlasın diye"},{"position":2,"surface":"لَكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِـ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih konumunda olduğu için mahallen mansûb","gloss":"şey"},{"position":5,"surface":"تَقَدَّمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-د-م","rootLatin":"q-d-m","lemma":"تَقَدَّمَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"geçmiş olan"},{"position":6,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":7,"surface":"ذَنۢبِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ن-ب","rootLatin":"dh-n-b","lemma":"ذَنْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"günah"},{"position":7,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":8,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Önceki 'مَا' üzerine atfedildiği için mahallen mansûb","gloss":"şey"},{"position":9,"surface":"تَأَخَّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ر","rootLatin":"a-kh-r","lemma":"تَأَخَّرَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"gecikmiş olan"},{"position":10,"surface":"وَيُتِمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"يُتِمَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-م-م","rootLatin":"t-m-m","lemma":"أَتَمَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki 'لِّيَغْفِرَ' fiiline atfedildiği için mansûb","gloss":"tamamlasın"},{"position":11,"surface":"نِعْمَتَهُۥ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nimetini"},{"position":11,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":12,"surface":"عَلَيْكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":12,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":13,"surface":"وَيَهْدِيَكَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"يَهْدِيَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هَدَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki 'لِّيَغْفِرَ' fiiline atfedildiği için mansûb","gloss":"hidayet etsin"},{"position":13,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sana"},{"position":14,"surface":"صِرَٰطًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ر-ط","rootLatin":"s-r-t","lemma":"صِرَاط","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yol"},{"position":15,"surface":"مُّسْتَقِيمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"مُسْتَقِيم","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"dosdoğru"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/2*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/2*
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fetih sûresi 2. Âyette*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *Fetih suresi 2-3 ayetlerinde*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fetih sûresi 2. Âyette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fetih sûresi 2. Âyette*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fetih sûresi 2. Âyette*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fetih suresi 2-3 ayetlerinde*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fetih sûresi 2. Âyette*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *Fetih suresi 2-3 ayetlerinde*
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fetih sûresi 2. Âyette*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fetih suresi 2-3 ayetlerinde*