# Fetih Sûresi, 22. Âyet (48:22)

> وَلَوْ قَـٰتَلَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوَلَّوُا۟ ٱلْأَدْبَـٰرَ ثُمَّ لَا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

*Velev kâtelekumu-lleżîne keferû levellevû-l-edbâra śümme lâ yecidûne veliyyen velâ nasîrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** İnkar edenler sizinle savaşsalardı, arkalarını dönüp kaçarlar, sonra da ne bir dost, ne de bir yardımcı bulabilirlerdi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/48/22

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fetih Suresi 22. ayet, inkar edenlerin müminlerle savaşmaları durumunda karşılaşacakları yenilgiyi ve desteksiz kalışlarını vurgulamaktadır. Ayet, 'savaşmak', 'yüz çevirmek', 'dost' ve 'yardımcı' gibi temel kavramlar üzerinden, Allah'ın müminlere olan yardımını ve düşmanlarına karşı üstünlüğünü dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"قَـٰتَلَكُمُ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Sizinle savaşsalardı, size karşı mücadele etselerdi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katl (قتل) kelimesi, bir canı bedenden ayırmak anlamına gelir. Müfâ'ale (قاتل) babından geldiğinde ise karşılıklı savaşma, mücadele etme anlamını taşır. Ayetteki 'قَاتَلَكُمُ' ifadesi, inkar edenlerin müminlere karşı fiili bir savaş eylemine girişmelerini, onlarla çarpışmalarını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Katl (قتل) kelimesi, mecazi olarak bir şeyi yok etmek, ortadan kaldırmak anlamında da kullanılır. Ancak bu ayette 'قَاتَلَكُمُ' fiili, doğrudan fiziksel bir çatışmayı, savaşmayı ve düşmanlık beslemeyi anlatır. İnkar edenlerin müminlere karşı düşmanca bir eylemde bulunma niyetini ve fiiliyatını gösterir."}]},{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"İnkar ettiler, gerçeği örttüler, nankörlük ettiler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kefr (كفر) kelimesi, bir şeyi örtmek anlamına gelir. Şer'i anlamda ise Allah'ın birliğini, peygamberlerini ve indirdiği hakikatleri örtmek, yani inkar etmek demektir. Ayetteki 'كَفَرُوا۟' ifadesi, Allah'ın varlığını ve birliğini, Hz. Muhammed'in peygamberliğini ve İslam'ın hakikatini reddeden, bu gerçekleri örten kimseleri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kafir (كافر) kavramı, Kur'an'da sadece bir inançsızlığı değil, aynı zamanda Allah'ın lütuflarına karşı nankörlüğü ve gerçeği bilerek reddetmeyi de ifade eder. Ayetteki 'كَفَرُوا۟' kelimesi, müminlere karşı savaşmaya kalkışanların, sadece inançsız olmakla kalmayıp, aynı zamanda Allah'ın ayetlerini ve peygamberini reddetme eylemini de gerçekleştirdiklerini vurgular."}]},{"word":"لَوَلَّوُا۟","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Mutlaka arkalarını döneceklerdi, yüzgeri edeceklerdi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vely (ولي) kelimesi, bir şeye yakın olmak, peşinden gelmek anlamındadır. 'Tevellev' (تولوا) fiili ise bir şeyden yüz çevirmek, arkasını dönmek, kaçmak anlamına gelir. Ayetteki 'لَوَلَّوُا۟' ifadesi, inkar edenlerin savaşta yenilgiye uğrayarak kaçacaklarını, cepheden yüz çevirip arkalarını dönerek geri çekileceklerini kesin bir dille belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Vely (ولي) kökünden türeyen 'tevellâ' (تولى) fiili, bir işten yüz çevirmek, bir yerden ayrılmak anlamında kullanılır. Ayetteki 'لَوَلَّوُا۟ ٱلْأَدْبَـٰرَ' (arkalarını döneceklerdi) ifadesi, inkar edenlerin savaş meydanından kaçışını, bozguna uğrayıp geri çekilmelerini tasvir eder. Bu, onların müminlere karşı koyamayacaklarının bir göstergesidir."}]},{"word":"وَلِيًّا","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Bir dost, bir yardımcı, bir koruyucu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Velî (ولي) kelimesi, bir şeye yakın olan, dost olan, işini üstlenen, yardım eden anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında 'velî', kullarının işlerini üstlenen, onlara yardım eden demektir. Ayetteki 'وَلِيًّا' ifadesi, inkar edenlerin savaşta yenildiklerinde kendilerine destek olacak, onları koruyacak ve işlerini üstlenecek hiçbir dost bulamayacaklarını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Velî (ولي), hem seven hem de sevilen, hem yardım eden hem de yardım edilen anlamlarını barındırır. Aynı zamanda bir işin sorumluluğunu üstlenen kişi için de kullanılır. Ayetteki 'وَلِيًّا' kelimesi, inkar edenlerin savaşta yalnız kalacaklarını, kendilerine arka çıkacak, destek olacak ve onları himaye edecek hiçbir kimseyi bulamayacaklarını ifade eder."}]},{"word":"نَصِيرًا","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Bir yardımcı, destekçi.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Nasr (نصر) kelimesi, birine yardım etmek, destek olmak, düşmanına karşı ona güç vermek anlamına gelir. Nasîr (نصير) ise çokça yardım eden, sürekli destek olan demektir. Ayetteki 'نَصِيرًا' ifadesi, inkar edenlerin savaşta yenilgiye uğradıklarında, kendilerine yardım edecek, onları düşmanlarına karşı destekleyecek hiçbir kimseyi bulamayacaklarını kesin bir şekilde belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Nasr (نصر) fiili, birine düşmanına karşı galip gelmesi için yardım etmek anlamındadır. Nasîr (نصير) kelimesi ise bu yardımı sağlayan kişiyi ifade eder. Ayette 'وَلَا نَصِيرًا' denilmesi, inkar edenlerin sadece dostsuz kalmayacaklarını, aynı zamanda kendilerine fiili olarak yardım edip onları zafere ulaştıracak hiçbir destekçiye de sahip olamayacaklarını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cihad","musrikler","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve eğer"},{"position":2,"surface":"قَـٰتَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَاتَلَ","form":"Mufâale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"savaşsalardı"},{"position":2,"surface":"كُمُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"sizinle"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû mahalde mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":4,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler"},{"position":5,"surface":"لَوَلَّوُا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirirlerdi"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَدْبَـٰرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ب-ر","rootLatin":"d-b-r","lemma":"أَدْبَار","form":"-","features":{"state":"Marife","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"arkalarını"},{"position":7,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonra"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":9,"surface":"يَجِدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bulamazlardı"},{"position":10,"surface":"وَلِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir dost"},{"position":11,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve de değil"},{"position":12,"surface":"نَصِيرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصِير","form":"Fa'îl","features":{"state":"Nekre","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"bir yardımcı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/22*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/22*