# Fetih Sûresi, 28. Âyet (48:28)

> هُوَ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلْهُدَىٰ وَدِينِ ٱلْحَقِّ لِيُظْهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًا

*Huve-lleżî ersele rasûlehu bilhudâ ve dîni-lhakki liyuzhirahu ‘alâ-ddîni kullih(i)(c) ve kefâ bi(A)llâhi şehîdâ(n)*

**Meal (Diyanet):** O, Peygamberini hidayet ve hak din ile gönderendir. (Allah) o hak dini bütün dinlere üstün kılmak için (böyle yaptı). Şahit olarak Allah yeter.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/48/28

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fetih Suresi 28. ayet, Allah'ın Resulünü hidayet ve hak din ile göndermesini ve bu dinin diğer tüm dinlere üstün kılınacağını vurgulamaktadır. Ayet, Allah'ın bu hakikate şahit olarak yeterli olduğunu belirtir. Temel kavramlar, gönderilişin amacı, dinin niteliği ve Allah'ın şahitliği etrafında şekillenir.","keyConcepts":[{"word":"أَرْسَلَ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah'ın peygamberini bir mesajla göndermesi fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İrsâl (إرسال), bir şeyi salıvermek, göndermek demektir. Kur'an'da genellikle Allah'ın peygamberleri vahiy ile göndermesi anlamında kullanılır. Bu ayette de Hz. Muhammed'in ilahi bir görevle gönderildiğini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Arsele (أرسل) fiili, bir elçiyi bir görevle yollamak manasına gelir. Burada Allah'ın Resulünü hidayet ve hak din ile göndermesi, O'na bir misyon yüklediğini ve bu misyonun ilahi bir emir olduğunu gösterir."}]},{"word":"رَسُولَهُۥ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından belirli bir mesajı iletmek üzere gönderilen elçi, peygamberdir.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Resul (رسول) kavramı, Kur'an'da Allah'ın insanlara doğru yolu göstermek için gönderdiği elçiyi ifade eder. Bu elçi, ilahi mesajı (vahyi) insanlara ulaştırmakla görevlidir. Ayetteki 'Resulü' ifadesi, Hz. Muhammed'in bu ilahi elçilik görevini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Resul (رسول), risaletle gönderilen kişidir. Risalet ise bir mesajı iletme görevidir. Ayetteki 'Resulü' ifadesi, Allah'ın kendi mesajını insanlara ulaştırmak için seçtiği özel elçiyi, yani Hz. Muhammed'i kasteder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Resul (رسول), kendisine şeriat verilen ve onu tebliğ etmekle emrolunan kişidir. Bu ayetteki 'Resulü' ifadesi, Hz. Muhammed'in sadece bir haberci değil, aynı zamanda yeni bir şeriatın tebliğcisi olduğunu da ima eder."}]},{"word":"بِٱلْهُدَىٰ","root":"ه د ى","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yolu gösteren rehberlik, ilahi kılavuzluk ve doğru yolun kendisidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüda (الهدى), doğru yolu bulmak ve ona iletmek demektir. Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara gönderdiği kitap ve peygamber aracılığıyla gösterdiği doğru yolu ifade eder. Bu ayette 'hidayet', Kur'an'ın ve Hz. Peygamber'in getirdiği ilahi rehberliği temsil eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüda (الهدى), lütuf ve ihsan yoluyla doğruya yönlendirmektir. Ayetteki 'bil-hüda' ifadesi, Allah'ın Resulünü gönderdiği mesajın, insanlığı sapkınlıktan kurtarıp doğru yola ileten bir rehber olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hüda (الهدى) kelimesi, Kur'an'da hem yol gösterme eylemini hem de gösterilen doğru yolu ifade eder. Bu ayette, Resul'ün getirdiği mesajın, insanlık için bir yol gösterici ve doğru yaşam biçimi olduğunu belirtir."}]},{"word":"وَدِينِ ٱلْحَقِّ","root":"د ي ن / ح ق ق","rootLatin":"d-y-n / h-q-q","meaning":"Gerçek, doğru ve hakikat üzerine kurulu olan din, İslam'dır.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Din (دين) kavramı, Kur'an'da hem bir yaşam biçimi, hem bir inanç sistemi hem de Allah'a itaat ve kulluk anlamlarını taşır. 'Dinü'l-Hakk' (دين الحق) ise, Allah katında tek geçerli olan, hakikat üzerine kurulu ve batıldan arınmış dini ifade eder. Bu ayette, İslam'ın diğer tüm dinlerden üstün ve gerçek din olduğu vurgulanır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Din (دين), itaat ve kulluk demektir. Hak (حق) ise, doğru, gerçek ve sabit olan şeydir. 'Dinü'l-Hakk' (دين الحق) terkibi, Allah'ın koyduğu, hakikatle örtüşen ve değişmez prensiplere sahip olan dini ifade eder. Ayette, bu dinin diğer dinlere üstün kılınacağı belirtilir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Din (دين), Allah'ın kulları için koyduğu şeriat ve kanunlardır. Hak (حق) ise, batılın zıddı olup, varlığı kesin ve doğru olan şeydir. 'Dinü'l-Hakk' (دين الحق) ifadesi, Allah'ın gönderdiği ve her yönüyle doğru olan, şüphe götürmeyen dini, yani İslam'ı kasteder."}]},{"word":"لِيُظْهِرَهُۥ","root":"ظ ه ر","rootLatin":"z-h-r","meaning":"Bir şeyi üstün kılmak, galip getirmek, açığa çıkarmak ve belirgin hale getirmektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İzhâr (إظهار), bir şeyi açığa çıkarmak, görünür kılmak ve üstün gelmesini sağlamaktır. Bu ayette 'li-yuzhirahu' (ليظهره) ifadesi, Allah'ın hak dini diğer tüm dinlere karşı galip kılacağını, onun üstünlüğünü ve belirginliğini ortaya koyacağını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İzhâr (إظهار), bir şeyi diğerine üstün kılmak, ona galip gelmesini sağlamaktır. Ayetteki 'li-yuzhirahu' (ليظهره) fiili, Allah'ın İslam dinini diğer tüm dinler üzerinde egemen kılma ve onun hakikatini tüm dünyaya gösterme iradesini belirtir."}]},{"word":"شَهِيدًا","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Bir olaya tanık olan, şahitlik eden ve doğruluğunu tasdik eden demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şehîd (شهيد), hazır bulunan, gören ve bildiğini haber veren kişidir. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyi bilen, her şeye şahit olan ve hakikati tasdik eden yüce zat olduğunu ifade eder. Ayette 'şehîden' (شهيدًا) kelimesi, Allah'ın bu dinin hakikatine ve üstünlüğüne en büyük şahit olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Şehîd (شهيد), ilmiyle her şeyi kuşatan ve her şeye muttali olan demektir. Allah'ın 'şehîd' olması, O'nun her şeyi bildiği, her olaya tanık olduğu ve dolayısıyla bu dinin hakikatini en iyi bilen ve tasdik eden olduğu anlamına gelir. Ayette, Allah'ın şahitliğinin yeterli olduğu belirtilerek, bu dinin doğruluğuna dair hiçbir şüpheye yer bırakılmaz."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","vahiy-kuran","tevhid","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Haber olduğu için mebnî","gloss":"o kimse ki"},{"position":3,"surface":"أَرْسَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"إِرْسَال","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gönderdi"},{"position":4,"surface":"رَسُولَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"elçisini"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"ٱلْهُدَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hidayet"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"دِينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"din"},{"position":7,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"hak"},{"position":8,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Ta'lil Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"يُظْهِرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ظ-ه-ر","rootLatin":"z-h-r","lemma":"إِظْهَار","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Ta'lil lâmı ile mansûb","gloss":"üstün kılmak"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onu"},{"position":9,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"ٱلدِّينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"din"},{"position":11,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Mecrûr ismin te'kidi olduğu için mecrûr","gloss":"bütün"},{"position":11,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"كَفَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ي","rootLatin":"k-f-y","lemma":"كِفَايَة","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yeter"},{"position":13,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Zâide harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, mahallen merfû (fâil)","gloss":"Allah"},{"position":14,"surface":"شَهِيدًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","lemma":"شَهِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"şahit olarak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/28*