# Fetih Sûresi, 4. Âyet (48:4)

> هُوَ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ ٱلسَّكِينَةَ فِى قُلُوبِ ٱلْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوٓا۟ إِيمَـٰنًا مَّعَ إِيمَـٰنِهِمْ ۗ وَلِلَّهِ جُنُودُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

*Huve-lleżî enzele-ssekînete fî kulûbi-lmu/minîne liyezdâdû îmânen me'a îmânihim(k) veli(A)llâhi cunûdu-ssemâvâti vel-ard(i)(c) ve kâna(A)llâhu ‘alîmen hakîmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** O, inananların imanlarını kat kat artırmaları için kalplerine huzur ve güven indirendir. Göklerin ve yerin orduları Allah'ındır. Allah, hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/48/4

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fetih Suresi'nin 4. ayeti, müminlerin kalplerine indirilen sekînetin iman artışıyla ilişkisini ve Allah'ın evren üzerindeki mutlak kudretini vurgulamaktadır. Ayet, sekînet, iman, cünûd, semâvât ve ard gibi temel kavramlar üzerinden Allah'ın ilim ve hikmetini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلسَّكِينَةَ","root":"س ك ن","rootLatin":"s-k-n","meaning":"Müminlerin kalplerine indirilen, onlara huzur, güven ve sükûnet veren ilahi bir haldir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sekînet, kalpte oluşan sükûnet ve itminan halidir. Bu ayetteki kullanımıyla, Allah'ın müminlerin kalplerine indirdiği, onları korku ve endişeden arındırıp güven ve huzurla dolduran özel bir lütuftur. Bu, onların imanlarını sağlamlaştırır ve artırır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Sekînet, kalpteki sükûnet ve vakar anlamına gelir. Ayetteki 'kalplerine sekînet indirdi' ifadesi, Allah'ın müminlere bir tür manevi destek ve iç huzur bahşettiğini, böylece onların daha sağlam bir imanla hareket etmelerini sağladığını mecazi olarak anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Sekînet, Kur'an'da genellikle ilahi bir lütuf olarak ortaya çıkan, kalpteki dinginlik ve huzur halini ifade eder. Bu ayette, müminlerin imanlarının artırılmasına yönelik ilahi bir müdahale olarak sunulur; bu, onların içsel çatışmalarını giderip Allah'a olan güvenlerini pekiştirir."}]},{"word":"قُلُوبِ","root":"ق ل ب","rootLatin":"k-l-b","meaning":"İnsanların idrak, duygu ve inanç merkezidir; sekînetin indiği ve imanın yerleştiği mahaldir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kalp (kalb), bir şeyin özü ve merkezi anlamına gelir. İnsanda ise idrak, düşünce ve duyguların merkezi olarak kabul edilir. Bu ayette, sekînetin kalplere indirilmesi, imanın ve huzurun insanın en derin ve merkezi noktasına yerleştiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kalb, hem cismani hem de ruhani anlamda kullanılır. Ruhani anlamda, idrakin, iradenin ve imanın mahalli olarak kabul edilir. Ayetteki 'kalplerine' ifadesi, sekînetin sadece dışsal bir durum değil, aynı zamanda içsel bir dönüşüm ve derin bir manevi etki olduğunu vurgular."}]},{"word":"لِيَزْدَادُوٓا۟","root":"ز ي د","rootLatin":"z-y-d","meaning":"Müminlerin imanlarının, sekînetin inmesiyle birlikte artması, çoğalması ve güçlenmesidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ziyâde (artış), bir şeyin üzerine eklenerek çoğalmasıdır. Ayetteki 'imanlarını artırmaları için' ifadesi, sekînetin müminlere verdiği güven ve huzurun, onların mevcut imanlarını daha da pekiştirerek, şüphe ve tereddütlerini gidererek imanda bir yükseliş sağladığını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ziyâde, bir şeyin miktarının veya niteliğinin artmasıdır. Bu ayette, sekînetin kalplere inmesiyle müminlerin imanlarının hem nicelik hem de nitelik olarak güçlendiği, daha sağlam ve derin bir inanca ulaştıkları ifade edilir."}]},{"word":"إِيمَـٰنًا","root":"ء م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Allah'a, peygamberlerine ve indirdiklerine kalben tasdik ve güvenle bağlanma halidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman, kalben tasdik ve güven anlamına gelir. Ayetteki 'imanlarını artırmaları' ifadesi, imanın durağan bir hal olmadığını, aksine sekînet gibi ilahi lütuflarla beslenerek güçlenebilen ve derinleşebilen dinamik bir süreç olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İman, Kur'an'da sadece bir tasdik değil, aynı zamanda bir güven ve teslimiyet halidir. Bu ayette, sekînetin imanla olan ilişkisi, imanın sadece bilgiye dayalı bir kabul değil, aynı zamanda kalbi bir huzur ve güvenle pekişen bir durum olduğunu ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İman, Kur'an'da temel bir kavram olup, Allah'a tam bir güven ve teslimiyetle bağlanmayı ifade eder. Bu ayette, sekînetin imanla olan bağlantısı, imanın sadece teorik bir kabul değil, aynı zamanda pratik bir güven ve içsel bir huzur kaynağı olduğunu vurgular."}]},{"word":"جُنُودُ","root":"ج ن د","rootLatin":"c-n-d","meaning":"Allah'ın emrinde olan, göklerde ve yerde bulunan tüm varlıklar ve güçlerdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cünd (çoğulu cünûd), bir ordu veya topluluk anlamına gelir. Bu ayetteki 'göklerin ve yerin orduları' ifadesi, Allah'ın kudretinin sınırsızlığını ve evrendeki her şeyin O'nun emrinde olduğunu, O'nun iradesine boyun eğdiğini mecazi olarak anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Cünûd, Allah'ın emrinde olan ve O'nun iradesini yerine getiren her türlü varlık ve gücü kapsar. Bu ayette, Allah'ın mutlak egemenliğini ve kudretini vurgulamak için kullanılır; hiçbir gücün O'nun iradesinin dışında hareket edemeyeceğini ifade eder."}]},{"word":"حَكِيمًا","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Allah'ın her şeyi yerli yerince yapan, hikmet sahibi ve hüküm veren olduğu sıfatıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hakîm, hem hüküm veren hem de hikmet sahibi olan demektir. Allah için kullanıldığında, O'nun tüm fiillerinin ve yaratışının bir hikmete dayandığını, her şeyi en uygun ve doğru şekilde yaptığını ifade eder. Bu ayette, sekîneti indirmesi ve ordulara sahip olması gibi fiillerinin hikmetle dolu olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hakîm, Allah'ın isimlerinden olup, O'nun ilminin ve kudretinin mükemmelliğini, her şeyi en doğru ve sağlam bir şekilde yarattığını ve yönettiğini belirtir. Ayetteki 'Allah Hakîm olandır' ifadesi, müminlere sekînet indirmesinin ve evrenin ordularına sahip olmasının ardında derin bir ilahi hikmetin yattığını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["iman","tevhid","esma-i-husna","tevekkul"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Müpteda Zamiri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Haber olduğu için mebnî","gloss":"o kimse ki"},{"position":3,"surface":"أَنزَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"إِنْزَال","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdi"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّكِينَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ك-ن","rootLatin":"s-k-n","lemma":"سَكِينَة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sekîneti, huzuru"},{"position":5,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":6,"surface":"قُلُوبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalplerine"},{"position":7,"surface":"ٱلْمُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"müminlerin"},{"position":8,"surface":"لِيَزْدَادُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ز-ي-د","rootLatin":"z-y-d","lemma":"اِزْدِيَاد","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb olan 'li' harfiyle mansûb","gloss":"artırmaları için"},{"position":9,"surface":"إِيمَـٰنًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"إِيمَان","form":"İf'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"iman"},{"position":10,"surface":"مَّعَ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"ile birlikte"},{"position":11,"surface":"إِيمَـٰنِهِمْ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"إِيمَان","form":"İf'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"imanları"},{"position":12,"surface":"وَلِلَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ... için"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":13,"surface":"جُنُودُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-د","rootLatin":"j-n-d","lemma":"جُنْد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"ordular"},{"position":14,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin"},{"position":15,"surface":"وَٱلْأَرْضِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"'-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yerin"},{"position":16,"surface":"وَكَانَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":17,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":18,"surface":"عَلِيمًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bilen"},{"position":19,"surface":"حَكِيمًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin ikinci haberi veya önceki habere atfedildiği için mansûb","gloss":"hikmet sahibi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *48/4-7*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4-7*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4-7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *48/4-7*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4*
- **Risâle-i Gavsiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4*