# Fetih Sûresi, 5. Âyet (48:5)

> لِّيُدْخِلَ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَـٰتِ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا وَيُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّـَٔاتِهِمْ ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عِندَ ٱللَّهِ فَوْزًا عَظِيمًا

*Liyudḣile-lmu/minîne velmu/minâti cennâtin tecrî min tahtihâ-l-enhâru ḣâlidîne fîhâ ve yukeffira ‘anhum seyyi-âtihim(c) ve kâne żâlike ‘inda(A)llâhi fevzen ‘azîmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Bütün bunlar Allah'ın; inanan erkek ve kadınları, içlerinden ırmaklar akan, içinde temelli kalacakları cennetlere koyması, onların kötülüklerini örtmesi içindir. İşte bu, Allah katında büyük bir başarıdır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/48/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, mümin erkek ve kadınlara vaat edilen cennet hayatını ve günahlarının affını ele alırken, bu durumun Allah katında büyük bir kurtuluş olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, ilahi lütfun ve ahiret mükafatının temel unsurlarını dilbilimsel bir derinlikle sunar.","keyConcepts":[{"word":"لِّيُدْخِلَ","root":"د خ ل","rootLatin":"d-h-l","meaning":"Allah'ın müminleri cennetlere yerleştirmesi eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Duhûl (دخول), bir şeyin içine girmek veya bir yere yerleşmek anlamına gelir. Ayetteki 'li-yudhile' (لِّيُدْخِلَ) fiili, Allah'ın müminleri cennetlere dahil etmesi, onları oraya yerleştirmesi ve ikamet ettirmesi anlamında kullanılmıştır. Bu, sadece bir giriş değil, aynı zamanda bir yerleşim ve sahiplenme eylemini de içerir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Duhûl, bir yerden içeri girmek demektir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın müminleri cennetlere sokması ve orada kalıcı kılmasını mecazi olarak ifade eder. Bu, ilahi bir vaadin gerçekleşmesi ve müminlerin nihai varış noktasına ulaşmasıdır."}]},{"word":"جَنَّـٰتٍ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Ağaçlarla örtülü, gizli ve gözlerden uzak bahçeler; ahiretteki mükafat yurdu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cennet (جنة), aslen ağaçların yoğunluğu sebebiyle yeri örten ve gizleyen bahçe anlamına gelir. Bu kökten türeyen 'cin' (جن) kelimesi de gizli varlıkları ifade eder. Ayetteki 'cennât' (جَنَّـٰتٍ) kelimesi, ahiretteki müminlere vaat edilen, ağaçlarla ve nimetlerle dolu, gözlerden gizlenmiş, huzur ve ebediyet yurdu olan bahçeleri ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cennet, hurmalık ve ağaçlık yerdir. Ayetteki çoğul kullanımı 'cennât', müminler için hazırlanmış farklı derecelerdeki ve güzelliklerdeki bahçeleri işaret eder. Bu, dünyadaki bahçelerden farklı olarak, ebedi ve ilahi bir lütuf olarak sunulan mekanlardır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'cennet' kavramı, sadece bir bahçe olmanın ötesinde, Allah'ın rızasına ulaşmış müminler için hazırlanmış nihai ödül ve mutluluk yurdunu temsil eder. Bu, dünyevi sıkıntıların sona erdiği, huzur ve ebedi nimetlerin bulunduğu bir 'karşıt dünya'dır. Ayetteki kullanımı, bu idealize edilmiş ahiret mekanını vurgular."}]},{"word":"خَـٰلِدِينَ","root":"خ ل د","rootLatin":"h-l-d","meaning":"Cennette ebediyen, sonsuza dek kalacak olmaları durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hulûd (خلود), bir şeyin bozulmadan ve değişmeden uzun süre kalması anlamına gelir. Ayetteki 'hâlidîn' (خَـٰلِدِينَ) kelimesi, müminlerin cennetteki ikametlerinin kesintisiz ve sonsuz olacağını, yani ebediyen orada kalacaklarını ifade eder. Bu, cennet nimetlerinin geçici değil, kalıcı olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hulûd, bir şeyin ebediyen devam etmesi, son bulmamasıdır. Kur'an'da cennet ehli için kullanıldığında, onların orada ölüm ve yok olma olmaksızın sürekli kalacaklarını belirtir. Bu, müminlere verilen en büyük müjdelerden biridir."}]},{"word":"وَيُكَفِّرَ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın müminlerin günahlarını örtmesi, affetmesi ve silmesi eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kefâret (كفارة), bir şeyi örtmek, gizlemek anlamına gelir. 'Keffere' (كفّر) fiili, günahları örtmek, silmek ve affetmek anlamında kullanılır. Ayetteki 'yükeffira' (وَيُكَفِّرَ) kelimesi, Allah'ın müminlerin işledikleri kötülükleri bağışlayarak onların üzerindeki olumsuz etkilerini gidermesini ve onları temizlemesini ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kefâret, günahın izini silmek ve onu örtmektir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın müminlerin seyyiâtını (kötülüklerini) affederek, onların ahiretteki durumlarını iyileştirmesini ve cennete girişlerine engel teşkil eden günahları ortadan kaldırmasını anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kefere kökü, temel olarak bir şeyi örtme, gizleme anlamını taşır. Günahlar bağlamında kullanıldığında, Allah'ın günahları örtmesi, yani onları affederek görünmez kılması ve sonuçlarını ortadan kaldırması demektir. Bu, ilahi rahmetin bir tecellisidir ve müminlerin manevi yüklerinden arınmasını sağlar."}]},{"word":"سَيِّـَٔاتِهِمْ","root":"س و ء","rootLatin":"s-v-e","meaning":"Müminlerin işledikleri kötülükler, günahlar ve hatalar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Seyyi'e (سيئة), kötü olan, çirkin olan her şey anlamına gelir. Genellikle günahlar ve kötülükler için kullanılır. Ayetteki 'seyyiâtihim' (سَيِّـَٔاتِهِمْ) kelimesi, müminlerin hayatları boyunca işledikleri küçük veya büyük günahları, hataları ve olumsuz fiilleri ifade eder. Allah'ın bunları örtmesi, bu kötülüklerin ahiretteki cezalarını kaldırması demektir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Seyyi'e, insanı üzen, ona zarar veren her şeydir. Şer ve kötülük anlamında kullanılır. Kur'an'da genellikle günah ve hata anlamında geçer. Ayetteki kullanımı, müminlerin Allah katında affedilecek olan kusurlarını ve günahlarını belirtir."}]},{"word":"فَوْزًا","root":"ف و ز","rootLatin":"f-v-z","meaning":"Büyük bir başarı, kurtuluş ve zafer.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fevz (فوز), bir şeye ulaşmak, kurtuluşa ermek ve başarı elde etmek anlamına gelir. Ayetteki 'fevzen azîmen' (فَوْزًا عَظِيمًا) ifadesi, müminlerin cennete girmesi ve günahlarının affedilmesinin Allah katında elde edilecek en büyük başarı, en yüce kurtuluş ve zafer olduğunu vurgular. Bu, dünyevi başarıların ötesinde, ebedi bir kazançtır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Fevz, istenilen şeye ulaşmak ve korkulan şeyden kurtulmaktır. Ayetteki 'azîm' (عظيم) sıfatıyla birlikte kullanılması, bu kurtuluşun ve başarının büyüklüğünü, eşsizliğini ve değerini pekiştirir. Müminler için cennet ve mağfiret, en büyük fevzdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'fevz' kavramı, genellikle ahiretteki nihai kurtuluş ve cennete girişle ilişkilendirilir. Bu, sadece bir başarı değil, aynı zamanda Allah'ın rızasını kazanma ve ebedi mutluluğa erişme anlamını taşır. Ayetteki 'fevzen azîmen' ifadesi, bu kurtuluşun mutlak ve en üst düzeyde olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cennet","iman","ahiret-mukafat","tovbe"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لِّيُدْخِلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-kh-l","lemma":"أَدْخَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile nasb olan 'li' harf-i cerinden sonra geldiği için mansûb","gloss":"koyması için","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"ٱلْمُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ا-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb","gloss":"mümin erkekleri","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"وَٱلْمُؤْمِنَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ا-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"مُؤْمِنَة","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atıf (matuf) olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"ve mümin kadınları","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":4,"surface":"جَنَّـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جَنَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Fiilin mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb","gloss":"cennetlere","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"تَجْرِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ر-ي","rootLatin":"j-r-y","lemma":"جَرَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"akar","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":6,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"تَحْتِهَا","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ت-ح-ت","rootLatin":"t-ḥ-t","lemma":"تَحْت","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altından","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun (cennetlerin)","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"ٱلْأَنْهَـٰرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهْر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"ırmaklar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":9,"surface":"خَـٰلِدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-د","rootLatin":"kh-l-d","lemma":"خَالِد","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"temelli kalacaklar olarak","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":10,"surface":"فِيهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":10,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun (cennetlerin)","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"وَيُكَفِّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki mansûb fiile atıf (matuf) olduğu için mansûb","gloss":"ve örter","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":12,"surface":"عَنْهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"onlardan"},{"position":12,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"سَيِّـَٔاتِهِمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-و-ا","rootLatin":"s-w-hamza","lemma":"سَيِّئَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Fiilin mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"kötülüklerini","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"وَكَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve oldu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":15,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"işte bu","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Nâkıs fiilin ismi"},{"position":16,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":17,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":18,"surface":"فَوْزًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-و-ز","rootLatin":"f-w-z","lemma":"فَوْز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bir kurtuluş","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"},{"position":19,"surface":"عَظِيمًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-ẓ-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"büyük","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Liyudḣile"},{"position":2,"translit":"lmu/minîne"},{"position":3,"translit":"velmu/minâti"},{"position":4,"translit":"cennâtin"},{"position":5,"translit":"tecrî"},{"position":6,"translit":"min"},{"position":7,"translit":"tahtihâ"},{"position":8,"translit":"l-enhâru"},{"position":9,"translit":"ḣâlidîne"},{"position":10,"translit":"fîhâ"},{"position":11,"translit":"ve yukeffira"},{"position":12,"translit":"‘anhum"},{"position":13,"translit":"seyyi-âtihim(c)"},{"position":14,"translit":"ve kâne"},{"position":15,"translit":"żâlike"},{"position":16,"translit":"‘inda"},{"position":17,"translit":"(A)llâhi"},{"position":18,"translit":"fevzen"},{"position":19,"translit":"‘azîmâ(n)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4-7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *48/4-7*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4-7*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *48/4-7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *48/4-7*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/5*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/5*