# Fetih Sûresi, 6. Âyet (48:6)

> وَيُعَذِّبَ ٱلْمُنَـٰفِقِينَ وَٱلْمُنَـٰفِقَـٰتِ وَٱلْمُشْرِكِينَ وَٱلْمُشْرِكَـٰتِ ٱلظَّآنِّينَ بِٱللَّهِ ظَنَّ ٱلسَّوْءِ ۚ عَلَيْهِمْ دَآئِرَةُ ٱلسَّوْءِ ۖ وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ ۖ وَسَآءَتْ مَصِيرًا

*Ve yu'ażżibe-lmunâfikîne velmunâfikâti velmuşrikîne velmuşrikâti-zzânnîne bi(A)llâhi zanne-ssev-/(i)(c) ‘aleyhim dâ-iratu-ssev-/(i)(s) ve ġadiba(A)llâhu ‘aleyhim ve le'anehum ve e'adde lehum cehennem(e)(s) ve sâet masîrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Bir de, Allah'ın, hakkında kötü zanda bulunan münafık erkeklere ve münafık kadınlara, Allah'a ortak koşan erkeklere ve Allah'a ortak koşan kadınlara azap etmesi içindir. Kötülük girdabı onların başına olsun! Allah onlara gazap etmiş, onları lanetlemiş ve kendilerine cehennemi hazırlamıştır. Orası ne kötü bir varış yeridir!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/48/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fetih Suresi 6. ayet, münafıklar ve müşriklerin Allah hakkındaki kötü zanları (ظَنَّ السَّوْءِ) ve bunun neticesinde karşılaşacakları ilahi azabı (يُعَذِّبَ, غَضِبَ, لَعَنَهُمْ) ve cehennemi (جَهَنَّمَ) ele almaktadır. Ayet, bu kavramlar üzerinden inançsızlığın ve kötü niyetin ahiretteki sonuçlarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يُعَذِّبَ","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Allah'ın münafık ve müşriklere vereceği azabı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azap (عذاب), bir şeyi engellemek veya alıkoymak anlamına gelen 'azb' kökünden türemiştir. Kur'an'da genellikle ruhsal veya bedensel acı veren cezayı ifade eder. Bu ayette, Allah'ın münafık ve müşriklere, kötü zanları sebebiyle vereceği dünyevi ve uhrevi cezayı belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Azap, nefse acı veren her şeydir. Allah'ın azabı, O'nun adaletinin bir tecellisi olup, kulların işledikleri günahlar ve isyanlar karşılığında hak ettikleri cezadır. Ayetteki 'yu'azzibe' fiili, bu cezanın kesinliğini ve Allah tarafından verileceğini vurgular."}]},{"word":"ٱلْمُنَـٰفِقِينَ","root":"ن-ف-ق","rootLatin":"n-f-q","meaning":"İçten inanmadığı halde dıştan inançlı görünen erkekleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Münafık (منافق), 'nifak' kökünden gelir. Nifak, bir kapıdan girip diğerinden çıkmak gibi, iki yüzlü davranmaktır. Bu ayette, kalben inanmadıkları halde mümin gibi görünen, Allah hakkında kötü zan besleyen erkekleri ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Nifak, yeraltındaki tünellerden (نفق) geçmek gibi, bir taraftan girip diğer taraftan çıkmak anlamındadır. Münafıklar, İslam'a girmiş gibi görünseler de kalpleriyle ondan çıkmışlardır. Ayetteki 'el-münâfikîn', bu ikiyüzlü erkeklerin kötü zanları nedeniyle azaba uğrayacaklarını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Nifak, Kur'an'da 'iman'ın zıddı olarak ele alınan önemli bir kavramdır. Münafık, dış görünüşüyle mümin, iç dünyasıyla kâfir olan kişidir. Bu ayette, Allah'a karşı besledikleri kötü zanları, onların nifaklarının bir göstergesi olarak sunulur ve bu durum azapla ilişkilendirilir."}]},{"word":"ٱلْمُشْرِكِينَ","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşan erkekleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şirk (شرك), bir şeyi başkasıyla ortak kılmak veya bir şeye ortak olmak demektir. Kur'an'da ise Allah'a ortak koşmak, O'nun birliğini reddetmek anlamında kullanılır. Bu ayette, Allah'a kötü zan besleyen ve O'na ortak koşan erkekler kastedilmektedir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Müşrik, Allah'ın rububiyetinde veya uluhiyetinde başkalarını O'na ortak koşan kimsedir. Ayetteki 'el-müşrikîn', Allah'ın kudretine ve yardımına dair kötü zanları nedeniyle azaba uğrayacak olan, O'na ortak koşan erkekleri ifade eder."}]},{"word":"ٱلظَّآنِّينَ","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"z-n-n","meaning":"Allah hakkında kötü zan besleyenleri ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Zan (ظن), şüphe ve tahmin anlamına gelir. Bu ayetteki 'ez-zânnîn', Allah'ın müminlere yardım etmeyeceği, zafer vermeyeceği gibi kötü düşünceler besleyenleri ifade eder. Bu zan, kesin bilgiye dayanmayan, olumsuz bir varsayımdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Zan, bir şeyin vuku bulacağına dair güçlü bir ihtimaldir, ancak kesin bilgi değildir. 'Zannü's-sev' (ظَنَّ السَّوْءِ) ise, Allah hakkında olumsuz, O'nun kudretine, adaletine veya vaadine aykırı düşünen kötü zandır. Ayette bu zan, münafık ve müşriklerin temel vasfı olarak sunulur ve azabın sebebi olarak gösterilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zan kelimesi Kur'an'da hem olumlu hem de olumsuz anlamlarda kullanılabilmekle birlikte, bu ayetteki 'zannü's-sev'' terkibiyle açıkça olumsuz bir anlam taşır. Allah'ın vaatlerine ve kudretine karşı beslenen bu kötü zan, inançsızlığın bir göstergesi olup, ilahi gazabı celbeden bir davranıştır."}]},{"word":"غَضِبَ","root":"غ-ض-ب","rootLatin":"ğ-d-b","meaning":"Allah'ın münafık ve müşriklere duyduğu öfkeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gazap (غضب), kalpteki kanın intikam alma isteğiyle kaynamasıdır. Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun kullarına karşı duyduğu hoşnutsuzluğu ve cezalandırma iradesini ifade eder. Bu ayette, münafık ve müşriklerin kötü zanları sebebiyle Allah'ın onlara gazap ettiğini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Allah'ın gazabı, O'nun iradesinin bir tecellisi olup, isyan edenlere karşı uyguladığı cezadır. İnsanlardaki gazap gibi bir duygu hali değil, ilahi bir fiildir. Ayetteki 'ğaḍibe' fiili, Allah'ın bu kişilere karşı olan kesin hoşnutsuzluğunu ve bunun sonucunda gelecek cezayı vurgular."}]},{"word":"جَهَنَّمَ","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"c-h-n-m","meaning":"Kâfirlerin ve günahkarların ahiretteki ceza yurdunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehennem (جهنم), Kur'an'da kâfirlerin ve günahkarların cezalandırılacağı yerin adıdır. Kelimenin kökeni hakkında farklı görüşler olmakla birlikte, derinlik ve karanlık anlamları taşıdığı belirtilir. Bu ayette, Allah'ın münafık ve müşriklere hazırladığı nihai kötü dönüş yeridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehennem, ahiretteki azap yurdunun özel ismidir. Genellikle derin çukur veya karanlık yer anlamlarına gelen köklerden türediği düşünülür. Ayette, Allah'ın gazap ettiği ve lanetlediği münafık ve müşrikler için hazırladığı ebedi azap mekânı olarak zikredilir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","musrikler","cehennem","ahiret-mukafat","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَيُعَذِّبَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"يُعَذِّبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ʿ-dh-b","lemma":"عَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' veya 'li' harfi ile mansûb","gloss":"azap etsin"},{"position":2,"surface":"ٱلْمُنَـٰفِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ف-ق","rootLatin":"n-f-q","lemma":"مُنَافِق","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"münafık erkekleri"},{"position":3,"surface":"وَٱلْمُنَـٰفِقَـٰتِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"ٱلْمُنَـٰفِقَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ف-ق","rootLatin":"n-f-q","lemma":"مُنَافِقَة","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb (kesra ile)","gloss":"münafık kadınları"},{"position":4,"surface":"وَٱلْمُشْرِكِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلْمُشْرِكِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"sh-r-k","lemma":"مُشْرِك","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"müşrik erkekleri"},{"position":5,"surface":"وَٱلْمُشْرِكَـٰتِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلْمُشْرِكَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"sh-r-k","lemma":"مُشْرِكَة","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb (kesra ile)","gloss":"müşrik kadınları"},{"position":6,"surface":"ٱلظَّآنِّينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"ẓ-n-n","lemma":"ظَانّ","form":"Fa'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimelerin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"zanda bulunanlar"},{"position":7,"surface":"بِٱللَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -da"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":8,"surface":"ظَنَّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"ẓ-n-n","lemma":"ظَنّ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak olduğu için mansûb","gloss":"zan"},{"position":9,"surface":"ٱلسَّوْءِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-و-ء","rootLatin":"s-w-ʾ","lemma":"سَوْء","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kötü"},{"position":10,"surface":"عَلَيْهِمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":11,"surface":"دَآئِرَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"د-و-ر","rootLatin":"d-w-r","lemma":"دَائِرَة","form":"Fa'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"dönüş"},{"position":12,"surface":"ٱلسَّوْءِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-و-ء","rootLatin":"s-w-ʾ","lemma":"سَوْء","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kötülük"},{"position":13,"surface":"وَغَضِبَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"غَضِبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-ض-ب","rootLatin":"gh-ḍ-b","lemma":"غَضِبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gazap etti"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":15,"surface":"عَلَيْهِمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":15,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":16,"surface":"وَلَعَنَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"لَعَنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ع-ن","rootLatin":"l-ʿ-n","lemma":"لَعَنَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"lanetledi"},{"position":16,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":17,"surface":"وَأَعَدَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"أَعَدَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-د-د","rootLatin":"ʿ-d-d","lemma":"أَعَدَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hazırladı"},{"position":18,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":18,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":19,"surface":"جَهَنَّمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"cehennemi"},{"position":20,"surface":"وَسَآءَتْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"سَآءَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-و-ء","rootLatin":"s-w-ʾ","lemma":"سَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ne kötü oldu"},{"position":21,"surface":"مَصِيرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ي-ر","rootLatin":"ṣ-y-r","lemma":"مَصِير","form":"Mef'il","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"dönüş yeri"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *48/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *48/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *48/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *48/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *48/6*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4-7*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *48/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *48/4-7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *48/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *48/6*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *48/4-7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *48/6*