# Hucurât Sûresi, 12. Âyet (49:12)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱجْتَنِبُوا۟ كَثِيرًا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ ٱلظَّنِّ إِثْمٌ ۖ وَلَا تَجَسَّسُوا۟ وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا ۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ

*Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû-ctenibû keśîran mine-zzanni inne ba'da-zzanni iśm(un)(s) velâ tecessesû velâ yaġteb ba'dukum ba'dâ(an)(s) eyuhibbu ehadukum en ye/kule lahme eḣîhi meyten fekerihtumûh(u)(c) vettekû(A)llâh(e)(c) inna(A)llâhe tevvâbun rahîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Ey iman edenler! Zannın birçoğundan sakının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurlarını ve mahremiyetlerini araştırmayın. Birbirinizin gıybetini yapmayın. Herhangi biriniz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz! Allah'a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah tövbeyi çok kabul edendir, çok merhamet edendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/49/12

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hucurât Suresi 12. ayet, müminlere yönelik ahlaki ilkeleri vurgular. Ayet, zan, tecessüs ve gıybet gibi toplumsal ilişkileri zedeleyen davranışlardan sakınmayı emrederken, bu yasakların derin anlamlarını dilbilimsel bir titizlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱجْتَنِبُوا۟","root":"ج ن ب","rootLatin":"c-n-b","meaning":"Uzak durmak, sakınmak, bir şeyden kaçınmak anlamına gelir ve ayette müminlere zandan uzak durma emrini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"C-n-b kökünden türeyen 'ictinâb', bir şeyden yan durmak, uzaklaşmak demektir. Ayetteki 'ictenibû' emri, zannın kötü sonuçlarından korunmak için ondan tamamen uzak durmayı, yanına bile yaklaşmamayı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Bu kelime, mecazi olarak bir şeyden kaçınmayı, onu terk etmeyi ifade eder. Ayetteki kullanımı, zannın olumsuz etkilerinden korunmak için aktif bir uzaklaşma çabasını gerektirir."}]},{"word":"ٱلظَّنِّ","root":"ظ ن ن","rootLatin":"z-n-n","meaning":"Kesin bilgiye dayanmayan tahmin, şüphe veya vehim anlamına gelir ve ayette kötü zandan sakınma emrini vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Z-n-n, bir şeyin varlığına veya yokluğuna dair kesin olmayan bir kanaattir. Bazen yakin (kesin bilgi) anlamına gelse de, ayetteki bağlamında 'kesin olmayan, şüpheye dayalı kötü düşünce' anlamında kullanılmıştır, zira 'bazısı günahtır' denilerek olumsuz yönüne işaret edilmiştir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zann' kavramının Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışım taşıdığını belirtir. Kesin bilgiye dayanmayan, çoğu zaman yanıltıcı ve yanlış hükümlere yol açan bir düşünce biçimi olarak ele alınır. Bu ayette de müminlerin bu tür zanlardan kaçınması emredilerek, toplumsal barışın ve güvenin temelini oluşturur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Zann, bir şeyin gerçekleşme ihtimalinin ağır basmasıdır. Ancak ayetteki 'innehû ba'du'z-zanni ismün' ifadesi, bu zannın kötüye yorulan, başkaları hakkında olumsuz ve haksız yere beslenen şüpheleri kapsadığını gösterir."}]},{"word":"تَجَسَّسُوا۟","root":"ج س س","rootLatin":"c-s-s","meaning":"Gizli şeyleri araştırmak, başkalarının kusurlarını veya sırlarını öğrenmeye çalışmak anlamına gelir ve ayette yasaklanan bir davranıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tecessüs, gizli şeyleri araştırmak, başkalarının ayıplarını ortaya çıkarmak için peşine düşmektir. Ayetteki yasak, müminlerin birbirlerinin mahremiyetine saygı göstermesi ve özel hayatlarına müdahale etmemesi gerektiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"C-s-s kökünden türeyen 'tecessüs', gizli haberleri ve sırları araştırmak, özellikle kötü niyetle başkalarının ayıplarını bulmaya çalışmaktır. Bu, 'tahassüs'ten farklı olarak genellikle olumsuz bir anlam taşır ve ayette kesin bir yasak olarak belirtilmiştir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Tecessüs, bir şeyin iç yüzünü, gizli yönlerini araştırmaktır. Ayetteki 'lâ tecessesû' emri, müminlerin birbirlerinin özel hayatlarına saygı duyması, gizli hallerini araştırmaması gerektiğini ifade eder, zira bu, toplumsal güveni zedeler."}]},{"word":"يَغْتَب","root":"غ ي ب","rootLatin":"ğ-y-b","meaning":"Bir kimsenin arkasından, hoşlanmayacağı şekilde konuşmak, çekiştirmek anlamına gelir ve ayette ölü kardeşinin etini yemeye benzetilerek şiddetle yasaklanmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gıybet, bir kimsenin gıyabında (yokluğunda) onun hoşlanmayacağı bir şeyi söylemektir. Ayetteki benzetme, gıybetin ne kadar iğrenç ve tiksindirici bir davranış olduğunu vurgulamak için kullanılmıştır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Gıybet, bir kişinin arkasından, onda bulunan ama kendisinin duyduğunda hoşlanmayacağı bir kusurunu zikretmektir. Ayetteki 'ölü kardeşinin etini yemek' benzetmesi, gıybetin manevi olarak bir insanı öldürmek ve onun onurunu çiğnemek kadar ağır bir günah olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Gıybet, Kur'an'da toplumsal ilişkileri bozan, bireyler arası güveni sarsan ve manevi zararlara yol açan bir eylem olarak ele alınır. Ayetteki bu güçlü benzetme, gıybetin sadece bir sözden ibaret olmadığını, aksine derin bir ahlaki çöküntüyü temsil ettiğini vurgular."}]},{"word":"ٱتَّقُوا۟","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'tan korkmak, sakınmak, O'nun emirlerine uyarak kendisini kötülüklerden korumak anlamına gelir ve ayette müminlere genel bir takva çağrısıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"V-k-y kökünden türeyen 'takva', bir şeyi zararlı şeylerden korumak demektir. Dini bağlamda ise nefsi günahlardan korumak, Allah'ın emirlerine uyarak azabından sakınmaktır. Ayetteki 'İttakullâh' emri, önceki yasaklara riayet etmenin ve genel olarak Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmenin önemini vurgular."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Takva, Allah'ın azabından sakınmak için O'na itaat etmek ve günahlardan uzak durmaktır. Ayetteki bu ifade, zandan, tecessüsten ve gıybetten sakınmanın temelinde yatan ilahi bilinci ve sorumluluğu hatırlatır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["edep-haya","soz-yalan","takva","tovbe"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen merfû (eyyuhâ'nın sıfatı)","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":4,"surface":"ٱجْتَنِبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ج-ن-ب","rootLatin":"c-n-b","lemma":"اِجْتَنَبَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sakının"},{"position":5,"surface":"كَثِيرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-s-r","lemma":"كَثِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çoğundan"},{"position":6,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":7,"surface":"ٱلظَّنِّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"z-n-n","lemma":"ظَنّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zannın"},{"position":8,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":9,"surface":"بَعْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ع-ض","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْض","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"bir kısmı"},{"position":10,"surface":"ٱلظَّنِّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"z-n-n","lemma":"ظَنّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"zannın"},{"position":11,"surface":"إِثْمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-ث-م","rootLatin":"a-s-m","lemma":"إِثْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"günahtır"},{"position":12,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Lâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ...me"},{"position":13,"surface":"تَجَسَّسُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-س-س","rootLatin":"c-s-s","lemma":"تَجَسَّسَ","form":"Tef'allül","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâ'sından sonra geldiği için meczûm","gloss":"araştırmayın"},{"position":14,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Lâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ...me"},{"position":15,"surface":"يَغْتَب","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ي-ب","rootLatin":"ğ-y-b","lemma":"اِغْتَابَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâ'sından sonra geldiği için meczûm","gloss":"çekiştirmesin"},{"position":16,"surface":"بَّعْضُكُم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ع-ض","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْض","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"bir kısmınız"},{"position":16,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":17,"surface":"بَعْضًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ع-ض","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْض","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir kısmını"},{"position":18,"surface":"أَيُحِبُّ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı?"},{"position":18,"surface":"يُحِبُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ب-ب","rootLatin":"h-b-b","lemma":"أَحَبَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"sever mi?"},{"position":19,"surface":"أَحَدُكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ح-د","rootLatin":"a-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"biriniz"},{"position":19,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":20,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-mesi"},{"position":21,"surface":"يَأْكُلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'en'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"yesin"},{"position":22,"surface":"لَحْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ح-م","rootLatin":"l-h-m","lemma":"لَحْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"etini"},{"position":23,"surface":"أَخِيهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"a-h-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kardeşinin"},{"position":23,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":24,"surface":"مَيْتًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَيْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"ölü olarak"},{"position":25,"surface":"فَكَرِهْتُمُوهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":25,"surface":"كَرِهْتُمُوهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ر-ه","rootLatin":"k-r-h","lemma":"كَرِهَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tiksinirsiniz"},{"position":25,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ondan"},{"position":26,"surface":"وَٱتَّقُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":26,"surface":"ٱتَّقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sakının"},{"position":27,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'tan"},{"position":28,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":29,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":30,"surface":"تَوَّابٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"ت-و-ب","rootLatin":"t-w-b","lemma":"تَوَّاب","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"tevbeleri kabul edendir"},{"position":31,"surface":"رَّحِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"acıyandır"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hucurât Sûresi** · *49/12*
- **Hucurât Sûresi** · *49/12*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *49/12*
- **Hucurât Sûresi** · *49/12*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *49/12*
- **Hucurât Sûresi** · *49/12*
- **Hucurât Sûresi** · *49/12*
- **Hac Sûresi** · *49/12*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *49/12*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *49/12*
- **Hucurât Sûresi** · *49/12*
- **Hac Sûresi** · *49/12*