# Mâide Sûresi, 101. Âyet (5:101)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَسْـَٔلُوا۟ عَنْ أَشْيَآءَ إِن تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَإِن تَسْـَٔلُوا۟ عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ ٱلْقُرْءَانُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا ٱللَّهُ عَنْهَا ۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

*Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû lâ tes-elû ‘an eşyâe in tubde lekum tesu/kum ve-in tes-elû ‘anhâ hîne yunezzelu-lkur-ânu tubde lekum ‘afa(A)llâhu ‘anhâ(c) va(A)llâhu ġafûrun halîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Ey iman edenler! Size açıklandığı takdirde, sizi üzecek olan şeylere dair soru sormayın. Eğer Kur'an indirilirken bunlara dair soru sorarsanız size açıklanır. (Halbuki) Allah onları bağışlamıştır. Allah, çok bağışlayandır, halimdir (hemen cezalandırmaz, mühlet verir.)

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/101

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","iman","ilim-hikmet","af-hosgoru"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":4,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"yapmayın"},{"position":5,"surface":"تَسْـَٔلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ء-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"sormayın"},{"position":6,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hakkında"},{"position":7,"surface":"أَشْيَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"ş-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şeyler"},{"position":8,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":9,"surface":"تُبْدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-د-و","rootLatin":"b-d-w","lemma":"أَبْدَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"açıklanırsa"},{"position":10,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"size"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"تَسُؤْكُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-و-ء","rootLatin":"s-w-'","lemma":"سَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"sizi üzer"},{"position":11,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":12,"surface":"وَإِن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve eğer"},{"position":12,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":13,"surface":"تَسْـَٔلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ء-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"sorarsanız"},{"position":14,"surface":"عَنْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"onlar hakkında"},{"position":14,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":15,"surface":"حِينَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ح-ي-ن","rootLatin":"h-y-n","lemma":"حِين","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mansûb","gloss":"zaman"},{"position":16,"surface":"يُنَزَّلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"نَزَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"indirilir"},{"position":17,"surface":"ٱلْقُرْءَانُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ء","rootLatin":"q-r-'","lemma":"قُرْآن","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i fâil olduğu için merfû","gloss":"Kur'an"},{"position":18,"surface":"تُبْدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-د-و","rootLatin":"b-d-w","lemma":"أَبْدَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"açıklanır"},{"position":19,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"size"},{"position":19,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":20,"surface":"عَفَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ف-و","rootLatin":"'-f-w","lemma":"عَفَا","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"affetti"},{"position":21,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":22,"surface":"عَنْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"onlar hakkında"},{"position":22,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":23,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":23,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":24,"surface":"غَفُورٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"ğ-f-r","lemma":"غَفُور","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"çok bağışlayıcıdır"},{"position":25,"surface":"حَلِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ل-م","rootLatin":"h-l-m","lemma":"حَلِيم","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haberin ikinci sıfatı olduğu için merfû","gloss":"halimdir"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide Suresi 101. ayet, müminlere gereksiz ve kendilerini sıkıntıya sokacak sorular sormaktan kaçınmalarını öğütler. Ayet, özellikle Kur'an'ın inişi sırasında sorulan ve açıklanması durumunda hoşnutsuzluğa yol açabilecek meselelere dikkat çekerek, Allah'ın bu tür geçmiş hataları affettiğini ve O'nun bağışlayıcı ve halim olduğunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ءَامَنُوا۟","root":"ء-م-ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İman edenler, Allah'a ve elçisine güvenip tasdik edenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman (إيمان), 'emn' (أمن) kökünden gelir ve kalbin tasdiki, güven duyması anlamına gelir. Ayetteki 'âmenû' (ءَامَنُوا۟) ifadesi, Allah'a ve O'nun gönderdiklerine gönülden inanmış, teslim olmuş kişileri ifade eder ve onlara hitap edildiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İman, Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda Allah'a karşı tam bir güven ve teslimiyet halidir. 'Âmenû' kelimesi, bu güven ve teslimiyetin bir sonucu olarak belirli bir yaşam tarzını benimsemiş olan topluluğu işaret eder ve onlara yönelik ilahi bir uyarı veya talimatın başlangıcını oluşturur."}]},{"word":"تَسْـَٔلُوا۟","root":"س-ء-ل","rootLatin":"s-e-l","meaning":"Soru sormak, bir şeyi öğrenmek veya talep etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Se'ele (سأل) fiili, bir şey hakkında bilgi istemek veya bir talepte bulunmak anlamına gelir. Ayetteki 'lâ tes'elû' (لَا تَسْـَٔلُوا۟) ifadesi, müminlere gereksiz veya kendilerine zarar verecek sorular sormaktan men etmeyi amaçlar. Bu, özellikle açıklanması durumunda hoşnutsuzluğa yol açacak konulara işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Se'ele (سأل) fiili, bazen bir şeyin açıklanmasını istemek anlamında kullanılır. Ayetteki bağlamda, 'lâ tes'elû' (لَا تَسْـَٔلُوا۟) ifadesi, henüz vahyedilmemiş veya açıklanmamış konularda ısrarlı sorular sormanın, ilahi hikmetin akışını bozabileceği ve insanları zor durumda bırakabileceği mecazi bir anlam taşır."}]},{"word":"تَسُؤْكُمْ","root":"س-و-ء","rootLatin":"s-v-e","meaning":"Size kötü gelmek, hoşunuza gitmemek, sizi üzmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sû' (سوء) kelimesi, bir şeyin çirkin, kötü veya hoş olmayan bir durum olması anlamına gelir. 'Tesü'küm' (تَسُؤْكُمْ) ifadesi, sorulan şeylerin açıklanması durumunda, bu açıklamaların dinleyiciler için üzücü, sıkıntı verici veya hoşnutsuzluk yaratıcı sonuçlar doğuracağını belirtir. Bu, genellikle dini yükümlülüklerin artması veya bazı sırların açığa çıkmasıyla ilişkilendirilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sû' (سوء) kökü, Kur'an'da genellikle olumsuz sonuçları, zararı veya hoşnutsuzluğu ifade eder. Ayetteki 'tesü'küm' (تَسُؤْكُمْ) kelimesi, müminlerin gereksiz sorularının, kendileri için beklenmedik ve istenmeyen sonuçlar doğurabileceği uyarısını içerir. Bu, ilahi hikmetin bazı şeyleri gizli tutmasının ardındaki faydaya işaret eder."}]},{"word":"عَفَا","root":"ع-ف-و","rootLatin":"a-f-v","meaning":"Affetmek, bağışlamak, görmezden gelmek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Afv (عفو), bir günahı veya hatayı silmek, bağışlamak ve cezasını terk etmek anlamına gelir. Ayetteki 'afâllâhu anhâ' (عَفَا ٱللَّهُ عَنْهَا) ifadesi, Allah'ın daha önce sorulan ve belki de uygun olmayan soruların sonuçlarını veya bu soruların kendisini affettiğini, üzerini örttüğünü belirtir. Bu, Allah'ın rahmet ve mağfiretinin bir tecellisidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Afv (عفو), bir şeyi silmek, izini gidermek ve bağışlamak demektir. 'Afâllâhu anhâ' (عَفَا ٱللَّهُ عَنْهَا) ifadesi, Allah'ın müminlerin geçmişteki bu tür sorularını ve bu soruların olası olumsuz sonuçlarını affettiğini, onlara bu konuda bir sorumluluk yüklemediğini vurgular. Bu, müminlere bir rahatlama ve güvence mesajıdır."}]},{"word":"غَفُورٌ","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Çok bağışlayıcı, günahları örten.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğafûr (غفور), Allah'ın sıfatlarından olup, günahları çokça bağışlayan, örten demektir. Ğufrân (غفران) kelimesi, bir şeyi örterek korumak anlamından gelir. Ayetteki 'Vallâhu Ğafûrun' (وَٱللَّهُ غَفُورٌ) ifadesi, Allah'ın müminlerin hatalarını, özellikle de gereksiz sorularından kaynaklanan kusurlarını affetme konusundaki engin merhametini ve cömertliğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ğafûr (غفور), mübalağa sigası olup, Allah'ın kullarının günahlarını tekrar tekrar bağışladığını ve örttüğünü ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın müminlerin geçmişteki gereksiz sorularını affettiğini ve gelecekte de tövbe ettikleri takdirde affedeceğini gösterir, böylece onlara umut ve güven verir."}]},{"word":"حَلِيمٌ","root":"ح-ل-م","rootLatin":"h-l-m","meaning":"Çok sabırlı, aceleci olmayan, cezalandırmakta acele etmeyen.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Halîm (حليم), Allah'ın sıfatlarından olup, kullarının isyanlarına ve hatalarına rağmen cezalandırmakta acele etmeyen, sabırlı ve yumuşak huylu olan demektir. Ayetteki 'Halîm' (حَلِيمٌ) sıfatı, Allah'ın müminlerin gereksiz sorularına veya hatalarına karşı hemen ceza vermediğini, aksine onlara mühlet tanıdığını ve affedici davrandığını gösterir. Bu, Allah'ın kullarına karşı olan şefkatini ve müsamahasını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Halîm (حليم) kavramı, Kur'an'da Allah'ın gazabını hemen göstermeyen, kullarına tövbe etme fırsatı veren ve cezalandırmakta acele etmeyen yönünü ifade eder. Bu ayette 'Ğafûr' (غفور) ile birlikte kullanılması, Allah'ın hem bağışlayıcı hem de sabırlı olduğunu, müminlerin hatalarına karşı hoşgörülü davrandığını ve onlara doğru yolu bulmaları için zaman tanıdığını pekiştirir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *5/101*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *5/101*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *5/101*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *5/101*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Mâide, 5:101*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Mâide, 5:101*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Maide, 101*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Maide, 101*