# Mâide Sûresi, 112. Âyet (5:112)

> إِذْ قَالَ ٱلْحَوَارِيُّونَ يَـٰعِيسَى ٱبْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَن يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَآئِدَةً مِّنَ ٱلسَّمَآءِ ۖ قَالَ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ

*İż kâle-lhavâriyyûne yâ ‘îsâ-bne meryeme hel yestatî'u rabbuke en yunezzile ‘aleynâ mâ-ideten mine-ssemâ-/(i)(s) kâle-ttekû(A)llâhe in kuntum mu/minîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani havariler de, "Ey Meryem oğlu İsa! Rabbin bize gökten bir sofra indirebilir mi?" demişlerdi. İsa da, "Eğer mü'minler iseniz, Allah'a karşı gelmekten sakının" demişti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/112

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-isa-meryem","iman","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman, -dığında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"ٱلْحَوَارِيُّونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-و-ر","rootLatin":"h-w-r","lemma":"حَوَارِيّ","form":"Fevâ'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"havariler","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":4,"surface":"يَـٰعِيسَى","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":4,"surface":"عِيسَى","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عِيسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için mansûb (lafzen takdirî fetha ile)","gloss":"İsa"},{"position":5,"surface":"ٱبْنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-w","lemma":"اِبْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Münâdâ'nın sıfatı veya bedeli olduğu için mansûb","gloss":"oğlu","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"مَرْيَمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَرْيَم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Meryem","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı, mi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":8,"surface":"يَسْتَطِيعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-و-ع","rootLatin":"ṭ-w-ʿ","lemma":"اِسْتَطَاعَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"gücü yeter mi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":9,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"Rabbin","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-mesi, -ması","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bağlaç"},{"position":11,"surface":"يُنَزِّلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"نَزَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'en'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"indirsin","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":12,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bize","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"مَآئِدَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ي-د","rootLatin":"m-y-d","lemma":"مَائِدَة","form":"Fâ'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir sofra","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":14,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gök","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":16,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":17,"surface":"ٱتَّقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sakının","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":18,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'tan","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":19,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":20,"surface":"كُنتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nâkıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":21,"surface":"مُّؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ا-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"inananlar","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Havarilerin Hz. İsa'dan mucize talebini ve Hz. İsa'nın bu talebe verdiği cevabı dilbilimsel olarak ele almaktadır. Anahtar kavramlar, Havarilerin kimliğini, talep ettikleri mucizenin mahiyetini ve Hz. İsa'nın iman ve takva vurgusunu ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْحَوَارِيُّونَ","root":"ح و ر","rootLatin":"h-v-r","meaning":"Hz. İsa'nın seçkin yardımcıları ve havarileri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Havariler kelimesi, 'havr' kökünden gelir ve beyazlık, saflık anlamına gelir. Hz. İsa'nın havarilerine bu ismin verilmesi, onların kalplerinin saflığına, elbiselerinin beyazlığına veya insanları günahlardan arındırmalarına işaret eder. Ayette, Hz. İsa'ya iman eden ve ona yardım eden seçkin topluluğu ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Havariler, Hz. İsa'nın yardımcıları ve dostlarıdır. Onlara bu ismin verilmesi, 'havr' kelimesinin 'temizlemek, beyazlatmak' anlamından türemiştir. Ayette, Hz. İsa'dan mucize talep eden, ona yakın olan ve ona destek veren kişiler olarak zikredilirler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Havariler, Kur'an'da Hz. İsa'nın 'yardımcıları' ve 'destekçileri' olarak özel bir statüye sahiptir. Onların talepleri, peygamberin mucizevi gücüne olan inançlarını ve aynı zamanda insani beklentilerini yansıtır. Bu ayette, onların imanlarının bir göstergesi olarak mucize arayışları vurgulanır."}]},{"word":"يَسْتَطِيعُ","root":"ط و ع","rootLatin":"t-v-'-","meaning":"Bir şeyi yapmaya gücü yetmek, muktedir olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstitaat, 'tav' kökünden türemiş olup, bir şeye güç yetirmek, kudret sahibi olmak demektir. Havarilerin 'Rabbin bize gökten bir sofra indirebilir mi?' sorusu, Allah'ın kudretini sorgulamaktan ziyade, bu kudretin kendileri için tecelli etmesini arzuladıklarını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Yestatî'u fiili, 'tav' kökünden gelerek, bir işi yapmaya gücü yetmek, imkan bulmak anlamındadır. Ayetteki kullanımı, Havarilerin Allah'ın kudretine olan inançlarını teyit etmekle birlikte, bu kudretin somut bir delilini görme isteklerini ifade eder."}]},{"word":"مَآئِدَةً","root":"م ي د","rootLatin":"m-y-d","meaning":"Üzerinde yemek bulunan sofra.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Maide, üzerinde yemek bulunan sofradır. Bu kelime, 'meyd' kökünden türemiş olup, sallanmak, hareket etmek anlamına gelir. Sofranın üzerinde yemeklerin sallanması veya sofranın taşınabilir olması bu kökle ilişkilendirilmiştir. Ayette, gökten inmesi istenen mucizevi yiyeceklerle dolu sofrayı ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Maide, üzerinde yemek bulunan sofradır. Kelime, 'meyd' kökünden gelir ve bir şeyin hareket etmesi, sallanması anlamını taşır. Gökten inmesi istenen bu sofra, sıradan bir sofra değil, ilahi bir mucize ve rızık kaynağıdır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Maide, yemeklerin üzerine konulduğu sofradır. Havarilerin talebi, sadece bir sofra değil, ilahi bir ikram ve mucize olarak gökten inecek, kendilerini doyuracak ve imanlarını pekiştirecek bir sofradır."}]},{"word":"ٱتَّقُوا۟","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'tan korkmak, sakınmak, O'nun emirlerine uymak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Takva, 'vikaye' kökünden gelir ve bir şeyi korumak, sakınmak anlamına gelir. Allah'tan sakınmak ise, O'nun azabından korunmak için emirlerine uymak ve yasaklarından kaçınmaktır. Hz. İsa'nın bu sözü, Havarilerin mucize talebi karşısında, asıl önemli olanın Allah'a karşı sorumluluk bilinci olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Takva, Allah'ın azabından sakınmak için O'na itaat etmek ve günahlardan uzak durmaktır. Ayetteki 'İttakullah' emri, Havarilerin imanlarının bir gereği olarak, Allah'ın kudretini sorgulamak yerine O'na teslim olmaları ve O'ndan korkmaları gerektiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Takva, Kur'an'da merkezi bir kavramdır ve Allah'a karşı duyulan derin saygı, korku ve sorumluluk bilincini ifade eder. Hz. İsa'nın bu bağlamda takvayı vurgulaması, mucize talebinin ötesinde, gerçek imanın Allah'a tam bir teslimiyet ve O'nun emirlerine uymakla gerçekleştiğini gösterir."}]},{"word":"مُّؤْمِنِينَ","root":"ء م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İnananlar, iman edenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mü'min, 'emn' kökünden türemiş olup, güvenmek, tasdik etmek ve emin olmak anlamlarına gelir. İman eden kişi, Allah'a, peygamberlerine ve indirdiklerine güvenen ve onları tasdik eden kişidir. Hz. İsa'nın 'eğer mü'min iseniz' ifadesi, Havarilerin imanlarının gereği olarak Allah'a tam bir teslimiyet göstermeleri gerektiğini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Mü'min, Allah'ın varlığına, birliğine ve peygamberlerinin getirdiklerine kalben inanan ve bunu diliyle ikrar eden kimsedir. Ayetteki kullanımı, Havarilerin iman iddialarının bir gereği olarak, Allah'ın kudretine şüpheyle yaklaşmak yerine, O'na güvenmeleri ve O'ndan sakınmaları gerektiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İman, sadece bir tasdik değil, aynı zamanda bir güven ve teslimiyet halidir. Mü'minler, Allah'ın her şeye kadir olduğuna ve her şeyi hikmetle yarattığına inananlardır. Bu ayette, Hz. İsa, Havarilerin imanlarının bir gereği olarak, mucize talebi yerine takvayı önceliklendirmeleri gerektiğini hatırlatır."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İż"},{"position":2,"translit":"kâle"},{"position":3,"translit":"l-havâriyyûne"},{"position":4,"translit":"yâ"},{"position":5,"translit":"‘îsâ-bne"},{"position":6,"translit":"meryeme"},{"position":7,"translit":"hel"},{"position":8,"translit":"yestatî'u"},{"position":9,"translit":"rabbuke"},{"position":10,"translit":"en"},{"position":11,"translit":"yunezzile"},{"position":12,"translit":"‘aleynâ"},{"position":13,"translit":"mâ-ideten"},{"position":14,"translit":"mine"},{"position":15,"translit":"ssemâ-/(i)(s)"},{"position":16,"translit":"kâle"},{"position":17,"translit":"ttekû(A)"},{"position":18,"translit":"llâhe"},{"position":19,"translit":"in"},{"position":20,"translit":"kuntum"},{"position":21,"translit":"mu/minîn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *5/112*
- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Maide suresi 112 ayette*
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Maide suresi 112 ayette*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (27)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Maide suresi 112 ayette*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Maide suresi 112 ayette*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (27)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Maide suresi 112 ayette*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Maide suresi 112 ayette*
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Maide suresi 112 ayette*
- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Maide suresi 112 ayette*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *5/112*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *5/112*
- **Muhammed Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/112*