# Mâide Sûresi, 118. Âyet (5:118)

> إِن تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ ۖ وَإِن تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنتَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ

*İn tu'ażżibhum fe-innehum ‘ibâduk(e)(s) ve-in taġfir lehum fe-inneke ente-l'azîzu-lhakîm(u)*

**Meal (Diyanet):** "Eğer onlara azap edersen, şüphe yok ki onlar senin kullarındır. Eğer onları bağışlarsan, yine şüphe yok ki sen mutlak güç sahibisin, hüküm ve hikmet sahibisin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/118

---

## Tefsir

{"topics":["af-hosgoru","esma-i-husna","dua","ahiret-mukafat"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide 118. ayet, Allah'ın azap etme ve bağışlama kudretini, kulları üzerindeki mutlak egemenliğini ve O'nun 'Azîz' ve 'Hakîm' isimlerinin tecellisini dilbilimsel bir derinlikle ifade etmektedir. Ayet, ilahi iradenin sınırsızlığını ve hikmetini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"تُعَذِّبْهُمْ","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ayn-zel-be","meaning":"Onlara azap etmen, onları cezalandırman anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azâb' kelimesinin kökenini 'tatlı suyu içmekten alıkoymak' (عذب الماء) veya 'acı, kötü tat' (عذب) ile ilişkilendirir. Kur'an'da ise 'canlıya acı veren, ıstırap çektiren her şey' olarak tanımlar. Bu ayette, Allah'ın kullarına yönelik cezalandırma eylemini ifade eder ki bu, ilahi adaletin bir tecellisidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'azâb' kelimesini 'cezalandırma' ve 'acı verme' anlamında kullanır. Ayetteki 'tüazzibhum' ifadesi, Allah'ın dilediği takdirde kullarını cezalandırma kudretine sahip olduğunu, bu cezanın onların işledikleri günahlar karşılığında olacağını mecazi bir dille anlatır."}]},{"word":"عِبَادُكَ","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ayn-be-dal","meaning":"Senin kulların, kölelerin, ibadet edenlerin anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'abd' kelimesini 'boyun eğme, itaat etme ve zelil olma' anlamlarıyla açıklar. Allah'a nispet edildiğinde, 'ibadet' en yüce boyun eğme ve kulluk halidir. Ayetteki 'ibâdüke' ifadesi, insanların Allah'ın mülkünde olduğunu, O'nun yaratıkları ve O'na muhtaç olduklarını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'abd' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'köle' veya 'kul' olduğunu belirtir. Bu, insanın Allah karşısındaki mutlak bağımlılığını ve O'nun iradesine tabi oluşunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kulları üzerindeki tam egemenliğini ve onların O'na ait olduğunu pekiştirir."}]},{"word":"تَغْفِرْ","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gayn-fe-ra","meaning":"Bağışlaman, günahlarını örtmen anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'gafr' kelimesinin 'örtmek' anlamına geldiğini ve 'mağfiret'in ise 'günahları örtmek ve affetmek' olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın kullarının günahlarını silmesi, onları cezalandırmaktan vazgeçmesi demektir. Ayetteki 'tağfir' fiili, Allah'ın affediciliğinin ve merhametinin bir göstergesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'gafr' kökünün 'örtmek' ve 'korumak' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Allah'ın mağfireti, kulun günahlarını örtmesi ve onu günahlarının kötü sonuçlarından korumasıdır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın dilediği takdirde kullarını affetme yetkisini ve bu yetkinin O'nun 'Azîz' ve 'Hakîm' isimleriyle ilişkisini vurgular."}]},{"word":"ٱلْعَزِيزُ","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"ayn-ze-ze","meaning":"Üstün, güçlü, yenilmez ve her şeye galip gelen anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azîz' kelimesini 'güçlü, galip, yenilmez' olarak açıklar. Allah'ın 'el-Azîz' ismi, O'nun kudretinin ve üstünlüğünün mutlak olduğunu, hiçbir şeyin O'na karşı gelemeyeceğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın bağışlama kudretinin, O'nun bu mutlak gücünden kaynaklandığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'azîz' isminin 'kendisine ulaşılamayan, benzeri bulunmayan, her şeye galip gelen' anlamlarını içerdiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın bağışlama yetkisinin, O'nun eşsiz ve yenilmez kudretinden geldiğini, dolayısıyla O'nun affının da mutlak ve şaşmaz olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْحَكِيمُ","root":"ح-ك-م","rootLatin":"ha-kaf-mim","meaning":"Her şeyi hikmetle yapan, hüküm sahibi, her şeyi yerli yerine koyan anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hakîm' kelimesini 'hikmet sahibi, her şeyi yerli yerinde yapan, sağlam ve doğru hüküm veren' olarak tanımlar. Allah'ın 'el-Hakîm' ismi, O'nun tüm fiillerinin bir hikmete dayandığını, her şeyin bir düzen ve amaç içinde olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın bağışlamasının veya cezalandırmasının rastgele değil, mutlak bir hikmet ve adaletle gerçekleştiğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hakîm' isminin 'hükmeden, hikmet sahibi olan, her şeyi yerli yerine koyan' anlamlarını taşıdığını vurgular. Bu ayette, Allah'ın 'Azîz' ismiyle birlikte zikredilmesi, O'nun kudretinin hikmetle birleştiğini, yani O'nun bağışlama veya azap etme eylemlerinin hem mutlak güç hem de derin bir bilgelik ve adaletle gerçekleştiğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İn"},{"position":2,"translit":"tu'ażżibhum"},{"position":3,"translit":"fe-innehum"},{"position":4,"translit":"‘ibâduk(e)(s)"},{"position":5,"translit":"ve-in"},{"position":6,"translit":"taġfir"},{"position":7,"translit":"lehum"},{"position":8,"translit":"fe-inneke"},{"position":9,"translit":"ente"},{"position":10,"translit":"l-'azîzu"},{"position":11,"translit":"l-hakîm(u)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":2,"surface":"تُعَذِّبْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart edatı (إِن) ile meczûm olduğu için","gloss":"azap edersen","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":3,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":4,"surface":"عِبَادُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"kulları","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"Senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":6,"surface":"تَغْفِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart edatı (إِن) ile meczûm olduğu için","gloss":"bağışlarsan","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":8,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"Sen","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":9,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasıl zamiri veya te'kid olduğu için mahallen merfû","gloss":"Sen","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Bedel"},{"position":10,"surface":"ٱلْعَزِيزُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"'-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"üstün, güçlü","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":11,"surface":"ٱلْحَكِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/116-118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*