# Mâide Sûresi, 118. Âyet (5:118)

> إِن تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ ۖ وَإِن تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنتَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ

*İn tu'ażżibhum fe-innehum ‘ibâduk(e)(s) ve-in taġfir lehum fe-inneke ente-l'azîzu-lhakîm(u)*

**Meal (Diyanet):** "Eğer onlara azap edersen, şüphe yok ki onlar senin kullarındır. Eğer onları bağışlarsan, yine şüphe yok ki sen mutlak güç sahibisin, hüküm ve hikmet sahibisin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/118

---

## Tefsir

{"topics":["af-hosgoru","esma-i-husna","dua","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"تُعَذِّبْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart edatı (إِن) ile meczûm olduğu için","gloss":"azap edersen"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":3,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlar"},{"position":4,"surface":"عِبَادُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"kulları"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"Senin"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":6,"surface":"تَغْفِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart edatı (إِن) ile meczûm olduğu için","gloss":"bağışlarsan"},{"position":7,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":8,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":8,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":8,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"Sen"},{"position":9,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasıl zamiri veya te'kid olduğu için mahallen merfû","gloss":"Sen"},{"position":10,"surface":"ٱلْعَزِيزُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"'-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"üstün, güçlü"},{"position":11,"surface":"ٱلْحَكِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibi"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide 118. ayet, Allah'ın azap etme ve bağışlama kudretini, kulları üzerindeki mutlak egemenliğini ve O'nun 'Azîz' ve 'Hakîm' isimlerinin tecellisini dilbilimsel bir derinlikle ifade etmektedir. Ayet, ilahi iradenin sınırsızlığını ve hikmetini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"تُعَذِّبْهُمْ","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ayn-zel-be","meaning":"Onlara azap etmen, onları cezalandırman anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azâb' kelimesinin kökenini 'tatlı suyu içmekten alıkoymak' (عذب الماء) veya 'acı, kötü tat' (عذب) ile ilişkilendirir. Kur'an'da ise 'canlıya acı veren, ıstırap çektiren her şey' olarak tanımlar. Bu ayette, Allah'ın kullarına yönelik cezalandırma eylemini ifade eder ki bu, ilahi adaletin bir tecellisidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'azâb' kelimesini 'cezalandırma' ve 'acı verme' anlamında kullanır. Ayetteki 'tüazzibhum' ifadesi, Allah'ın dilediği takdirde kullarını cezalandırma kudretine sahip olduğunu, bu cezanın onların işledikleri günahlar karşılığında olacağını mecazi bir dille anlatır."}]},{"word":"عِبَادُكَ","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ayn-be-dal","meaning":"Senin kulların, kölelerin, ibadet edenlerin anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'abd' kelimesini 'boyun eğme, itaat etme ve zelil olma' anlamlarıyla açıklar. Allah'a nispet edildiğinde, 'ibadet' en yüce boyun eğme ve kulluk halidir. Ayetteki 'ibâdüke' ifadesi, insanların Allah'ın mülkünde olduğunu, O'nun yaratıkları ve O'na muhtaç olduklarını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'abd' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'köle' veya 'kul' olduğunu belirtir. Bu, insanın Allah karşısındaki mutlak bağımlılığını ve O'nun iradesine tabi oluşunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kulları üzerindeki tam egemenliğini ve onların O'na ait olduğunu pekiştirir."}]},{"word":"تَغْفِرْ","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gayn-fe-ra","meaning":"Bağışlaman, günahlarını örtmen anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'gafr' kelimesinin 'örtmek' anlamına geldiğini ve 'mağfiret'in ise 'günahları örtmek ve affetmek' olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın kullarının günahlarını silmesi, onları cezalandırmaktan vazgeçmesi demektir. Ayetteki 'tağfir' fiili, Allah'ın affediciliğinin ve merhametinin bir göstergesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'gafr' kökünün 'örtmek' ve 'korumak' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Allah'ın mağfireti, kulun günahlarını örtmesi ve onu günahlarının kötü sonuçlarından korumasıdır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın dilediği takdirde kullarını affetme yetkisini ve bu yetkinin O'nun 'Azîz' ve 'Hakîm' isimleriyle ilişkisini vurgular."}]},{"word":"ٱلْعَزِيزُ","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"ayn-ze-ze","meaning":"Üstün, güçlü, yenilmez ve her şeye galip gelen anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azîz' kelimesini 'güçlü, galip, yenilmez' olarak açıklar. Allah'ın 'el-Azîz' ismi, O'nun kudretinin ve üstünlüğünün mutlak olduğunu, hiçbir şeyin O'na karşı gelemeyeceğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın bağışlama kudretinin, O'nun bu mutlak gücünden kaynaklandığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'azîz' isminin 'kendisine ulaşılamayan, benzeri bulunmayan, her şeye galip gelen' anlamlarını içerdiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın bağışlama yetkisinin, O'nun eşsiz ve yenilmez kudretinden geldiğini, dolayısıyla O'nun affının da mutlak ve şaşmaz olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْحَكِيمُ","root":"ح-ك-م","rootLatin":"ha-kaf-mim","meaning":"Her şeyi hikmetle yapan, hüküm sahibi, her şeyi yerli yerine koyan anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hakîm' kelimesini 'hikmet sahibi, her şeyi yerli yerinde yapan, sağlam ve doğru hüküm veren' olarak tanımlar. Allah'ın 'el-Hakîm' ismi, O'nun tüm fiillerinin bir hikmete dayandığını, her şeyin bir düzen ve amaç içinde olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın bağışlamasının veya cezalandırmasının rastgele değil, mutlak bir hikmet ve adaletle gerçekleştiğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hakîm' isminin 'hükmeden, hikmet sahibi olan, her şeyi yerli yerine koyan' anlamlarını taşıdığını vurgular. Bu ayette, Allah'ın 'Azîz' ismiyle birlikte zikredilmesi, O'nun kudretinin hikmetle birleştiğini, yani O'nun bağışlama veya azap etme eylemlerinin hem mutlak güç hem de derin bir bilgelik ve adaletle gerçekleştiğini gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/118*