# Mâide Sûresi, 15. Âyet (5:15)

> يَـٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَـٰبِ قَدْ جَآءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًا مِّمَّا كُنتُمْ تُخْفُونَ مِنَ ٱلْكِتَـٰبِ وَيَعْفُوا۟ عَن كَثِيرٍ ۚ قَدْ جَآءَكُم مِّنَ ٱللَّهِ نُورٌ وَكِتَـٰبٌ مُّبِينٌ

*Yâ ehle-lkitâbi kad câekum rasûlunâ yubeyyinu lekum keśîran mimmâ kuntum tuḣfûne mine-lkitâbi veya'fû ‘an keśîr(in)(c) kad câekum mina(A)llâhi nûrun vekitâbun mubîn(un)*

**Meal (Diyanet):** Ey kitap ehli! Artık size elçimiz (Muhammed) gelmiştir. O, kitabınızdan gizleyip durduğunuz gerçeklerden birçoğunu sizlere açıklıyor, birçoğunu da affediyor. İşte size Allah'tan bir nur ve apaçık bir kitap (Kur'an) gelmiştir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/15

---

## Tefsir

{"topics":["ehli-kitap","peygamberlik","vahiy-kuran","ilahi-kitaplar"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَهْلَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":1,"surface":"أَهْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ه-ل","rootLatin":"a-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için mansûb","gloss":"ehli"},{"position":2,"surface":"ٱلْكِتَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Kitab'ın"},{"position":3,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":4,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ء","rootLatin":"c-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi"},{"position":4,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":5,"surface":"رَسُولُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"elçi"},{"position":5,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":6,"surface":"يُبَيِّنُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيَّنَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"açıklıyor"},{"position":7,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":8,"surface":"كَثِيرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-s-r","lemma":"كَثِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çoğunu"},{"position":9,"surface":"مِّمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":9,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şeyden"},{"position":10,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz"},{"position":11,"surface":"تُخْفُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ف-ي","rootLatin":"ḫ-f-y","lemma":"أَخْفَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"gizliyordunuz"},{"position":12,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":13,"surface":"ٱلْكِتَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Kitab'dan"},{"position":14,"surface":"وَيَعْفُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"يَعْفُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ف-و","rootLatin":"ʿ-f-w","lemma":"عَفَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"affediyor"},{"position":15,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hakkında"},{"position":16,"surface":"كَثِيرٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-s-r","lemma":"كَثِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çoğundan"},{"position":17,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":18,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ء","rootLatin":"c-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi"},{"position":18,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":19,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":20,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'tan"},{"position":21,"surface":"نُورٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"bir nur"},{"position":22,"surface":"وَكِتَـٰبٌۭ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":22,"surface":"كِتَـٰبٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için merfû","gloss":"bir Kitap"},{"position":23,"surface":"مُّبِينٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"مُبِين","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"apaçık"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide 15. ayet, Kitap Ehli'ne hitap ederek, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) kendilerine gönderiliş amacını ve getirdiği mesajı vurgular. Ayet, Kitap Ehli'nin gizlediği hakikatleri açıklayan ve bazı kusurlarını affeden bir elçinin geldiğini, aynı zamanda Allah'tan bir nur ve apaçık bir Kitap'ın indirildiğini belirtir. Dilbilimsel olarak 'beyan', 'ihfa', 'afv', 'nur' ve 'kitab' kavramları ayetin ana mesajını oluşturur.","keyConcepts":[{"word":"يُبَيِّنُ","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Peygamberin, Kitap Ehli'nin gizlediği hakikatleri açıklamasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Beyan (بَيَان), bir şeyin açıklığa kavuşturulması, gizliliğinin giderilmesi ve anlaşılır hale getirilmesidir. Ayetteki 'yubeyyinu' kelimesi, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Kitap Ehli'nin kendi kitaplarında gizledikleri hakikatleri, özellikle de kendisiyle ilgili müjdeleri ve şeriat hükümlerini ortaya koyduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Beyan, bir şeyin manasını açıklamak, onu izhar etmek ve şüpheyi gidermektir. Bu ayetteki kullanımıyla, Resulullah'ın (s.a.v.) Kitap Ehli'nin tahrif ettiği veya gizlediği bilgileri, Allah'ın izniyle net bir şekilde ortaya koyduğunu, böylece hakikatin anlaşılmasını sağladığını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'beyan' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi mesajın açıklanması, hakikatin ortaya konulması anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, peygamberin görevinin, Kitap Ehli'nin gizlediği hakikatleri 'açıkça' ortaya koymak olduğunu, böylece ilahi iradenin anlaşılmasını sağlamak olduğunu vurgular."}]},{"word":"تُخْفُونَ","root":"خ-ف-ي","rootLatin":"h-f-y","meaning":"Kitap Ehli'nin kendi kitaplarındaki bazı hakikatleri kasıtlı olarak gizlemesini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhfa (إخفاء), bir şeyi örtmek, gizlemek ve başkalarından saklamaktır. Ayetteki 'tuhfûne' kelimesi, Kitap Ehli'nin Tevrat ve İncil'de Hz. Muhammed'in (s.a.v.) vasıfları ve risaleti hakkında bulunan bilgileri, kendi çıkarları doğrultusunda insanlardan gizlediğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ihfa' fiilinin Kur'an'da genellikle bir şeyi bilinçli olarak saklama, örtbas etme anlamında kullanıldığını ifade eder. Burada, Kitap Ehli'nin peygamberin geleceğine dair işaretleri ve bazı şeriat hükümlerini halktan gizlemesi, onların bu hakikatlere karşı takındıkları olumsuz tavrı gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hafâ (خَفَاء), bir şeyin görünmez olması, gizlenmesi demektir. 'İhfa' ise bir şeyi gizlemektir. Ayetteki 'tuhfûne' ifadesi, Kitap Ehli'nin kendi kitaplarında yer alan ve Hz. Peygamber'in (s.a.v.) doğruluğunu teyit eden delilleri, kıskançlık veya dünya menfaati gibi sebeplerle insanlardan sakladığını vurgular."}]},{"word":"يَعْفُوا۟","root":"ع-ف-و","rootLatin":"a-f-w","meaning":"Peygamberin, Kitap Ehli'nin bazı kusurlarını ve hatalarını bağışlamasını veya görmezden gelmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Afv (عَفْو), bir günahı veya kusuru silmek, bağışlamak ve cezasını terk etmektir. Ayetteki 'ya'fû' kelimesi, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Kitap Ehli'nin işlediği her hatayı açığa vurmadığını, bazılarını bağışlayarak veya görmezden gelerek onlara merhametle yaklaştığını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Afv, bir şeyi terk etmek, silmek ve bağışlamaktır. Bu ayette, Resulullah'ın (s.a.v.) Kitap Ehli'nin gizlediği her şeyi ifşa etmeyip, bazı kusurlarını ve hatalarını affederek veya üzerini örterek onlara karşı hoşgörülü bir tutum sergilediğini ifade eder. Bu, davetin kolaylaştırılması ve kalplerin kazanılması amacına yöneliktir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'afv' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi bağışlama ve merhametle birlikte kullanıldığını belirtir. Burada ise peygamberin beşeri bir bağışlama ve hoşgörü eylemi olarak, Kitap Ehli'nin tüm kusurlarını değil, bir kısmını affettiğini, böylece onlara bir fırsat sunduğunu açıklar."}]},{"word":"نُورٌ","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","meaning":"Allah'tan gelen hidayeti, doğru yolu ve hakikati aydınlatan ilahi mesajı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nur (نُور), bir şeyi aydınlatan, görünür kılan ve karanlığı gideren ışıktır. Kur'an'da genellikle ilahi hidayet, iman, Kur'an ve Hz. Peygamber (s.a.v.) için mecazi anlamda kullanılır. Bu ayette 'nur', Allah'tan gelen hidayet kaynağı olan Kur'an'ı veya Hz. Muhammed'in (s.a.v.) risaletini ifade eder ki bu, insanları sapkınlıktan kurtarıp doğru yola iletir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Nur, karanlığı aydınlatan ve yol gösteren şeydir. Ayetteki 'nur' kelimesi, Allah'ın insanlara gönderdiği Kur'an'ın veya Hz. Peygamber'in (s.a.v.) kendisinin, insanlığı cehalet ve sapkınlık karanlığından çıkarıp hakikatin aydınlığına ulaştıran bir rehber olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'nur' kavramının Kur'an'da 'hidayet' ve 'hakikat' ile eş anlamlı olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'tan gelen 'nur'un, Kitap Ehli'nin gizlediği hakikatleri açığa çıkararak ve onlara doğru yolu göstererek, manevi bir aydınlanma sağladığını ifade eder."}]},{"word":"كِتَـٰبٌ","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Allah tarafından indirilmiş, apaçık ve hükümler içeren ilahi metni, yani Kur'an'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitab (كِتَاب), yazılı metin anlamına gelir. Kur'an'da ise genellikle Allah'ın indirdiği vahiyleri, şeriatı ve hükümleri içeren ilahi metinleri ifade eder. Bu ayetteki 'kitabun mübîn' ifadesi, Kur'an'ın açık, anlaşılır, hükümlerini net bir şekilde ortaya koyan ve hak ile batılı ayıran bir rehber olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kitab, yazılı olan her şeydir. Kur'an'da ise Allah'ın kelamını, hükümlerini ve emirlerini içeren ilahi metin anlamında kullanılır. 'Mübîn' sıfatıyla birlikte, bu kitabın (Kur'an'ın) hakikatleri açıkça ortaya koyduğunu, şüpheye yer bırakmadığını ve insanlara doğru yolu gösterdiğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kitab' kavramının Kur'an'da sadece yazılı bir metin olmanın ötesinde, ilahi bir rehberlik ve hükümler bütünü olduğunu belirtir. Ayetteki 'apaçık Kitap' ifadesi, Kur'an'ın mesajının netliğini, anlaşılırlığını ve insanlığa yol gösterici niteliğini vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/15*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *5/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *5/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *5/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *5/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *5/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *5/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *5/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *5/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *5/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *5/15*