# Mâide Sûresi, 17. Âyet (5:17)

> لَّقَدْ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْمَسِيحُ ٱبْنُ مَرْيَمَ ۚ قُلْ فَمَن يَمْلِكُ مِنَ ٱللَّهِ شَيْـًٔا إِنْ أَرَادَ أَن يُهْلِكَ ٱلْمَسِيحَ ٱبْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُۥ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًا ۗ وَلِلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۚ يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ

*Lekad kefera-lleżîne kâlû inna(A)llâhe huve-lmesîhu-bnu meryem(e)(c) kul femen yemliku mina(A)llâhi şey-en in erâde en yuhlike-lmesîha-bne meryeme veummehu vemen fî-l-ardi cemî'â(n)(k) veli(A)llâhi mulku-ssemâvâti vel-ardi vemâ beynehumâ(c) yaḣluku mâ yeşâ(u)(c) va(A)llâhu ‘alâ kulli şey-in kadîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, "Allah, Meryem oğlu Mesih'tir", diyenler kesinlikle kafir oldular. De ki: "Şayet Allah, Meryem oğlu Mesih'i, onun anasını ve yeryüzünde olanların hepsini yok etmek istese, Allah'a karşı kim ne yapabilir? Göklerin, yerin ve bunların arasında bulunan her şeyin hükümranlığı Allah'ındır. Dilediğini yaratır. Allah, her şeye hakkıyla gücü yetendir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hristiyanların Hz. İsa'yı ilahlaştırmasını reddederken, Allah'ın mutlak kudretini ve yaratıcılığını vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, inanç sapması, ilahi kudret ve yaratma fiili etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"كَفَرَ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"İnkar etmek, gerçeği örtmek, nankörlük etmek anlamlarına gelir ve burada Allah'ın birliğini reddederek küfre düşmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kökünün asıl anlamı bir şeyi örtmektir. Bu ayetteki kullanımı ise, Allah'ın birliğini ve Hz. İsa'nın sadece bir kul olduğunu örterek, hakikati inkar etme ve küfre düşme anlamındadır. Bu, imanın zıddı olan bir durumu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu'ya göre 'küfr', Kur'an'da Allah'ın lütfunu ve nimetlerini inkar etme, O'nun varlığını ve birliğini reddetme anlamında kullanılır. Bu ayette, Hz. İsa'yı ilahlaştırmak suretiyle Allah'ın mutlak birliğini inkar edenlerin durumunu tanımlar."}]},{"word":"يَمْلِكُ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Sahip olmak, hükmetmek, gücü yetmek anlamlarına gelir ve burada Allah'ın mutlak kudretini ve iradesini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"M-l-k kökü, bir şeye sahip olmak ve üzerinde tasarruf yetkisine sahip olmak demektir. Ayetteki 'kim O'na karşı koyabilir?' ifadesiyle, Allah'ın iradesine karşı kimsenin bir şeye malik olamayacağı, O'nun mutlak hükümranlığı vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Mülk, bir şey üzerinde tam yetki ve tasarruf sahibi olmayı ifade eder. Bu ayette, Allah'ın dilediğini yok etme kudretine kimsenin engel olamayacağı, O'nun mülkünde mutlak tasarruf sahibi olduğu belirtilir."}]},{"word":"يُهْلِكَ","root":"ه ل ك","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Yok etmek, helak etmek anlamlarına gelir ve burada Allah'ın dilediği varlığı ortadan kaldırma kudretini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-l-k kökü, bir şeyin varlığını sona erdirmek, onu ortadan kaldırmak demektir. Ayette, Allah'ın Hz. İsa'yı, annesini ve tüm yeryüzündekileri yok etme iradesine kimsenin karşı gelemeyeceği vurgulanarak, O'nun mutlak kudreti gösterilir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Helak, bir şeyin son bulması, yok olmasıdır. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın dilediği takdirde en yüce varlıkları bile yok etme gücüne sahip olduğunu, dolayısıyla Hz. İsa'nın ilah olamayacağını kanıtlamak içindir."}]},{"word":"مُلْكُ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Hükümranlık, egemenlik, sahip olma anlamlarına gelir ve Allah'ın gökler, yer ve arasındakiler üzerindeki mutlak egemenliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mülk, bir şey üzerinde tam yetki ve tasarruf sahibi olmayı ifade eder. Ayette 'Lillahi mülkü'l-semavati ve'l-ard' ifadesiyle, göklerin ve yerin tüm egemenliğinin sadece Allah'a ait olduğu, O'nun mutlak ve sınırsız gücü vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, mülk kavramının Kur'an'da Allah'ın evren üzerindeki mutlak ve sınırsız egemenliğini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın yaratma ve yok etme gücünün, O'nun bu mutlak mülkiyetinden kaynaklandığına işaret edilir."}]},{"word":"يَخْلُقُ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yaratmak, yoktan var etmek anlamlarına gelir ve Allah'ın sınırsız yaratma kudretini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"H-l-q kökü, bir şeyi yoktan var etmek, onu belirli bir ölçü ve düzene göre meydana getirmek demektir. Ayetteki 'yahluku ma yeşau' ifadesi, Allah'ın dilediği her şeyi yaratma gücüne sahip olduğunu, bu gücün sınırsız olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak yaratıcılığını ve evren üzerindeki egemenliğini pekiştiren temel bir kavram olduğunu belirtir. Bu ayette, Allah'ın dilediği her şeyi yaratma kudreti, O'nun ilahlık vasfının bir kanıtı olarak sunulur."}]},{"word":"قَدِيرٌ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Her şeye gücü yeten, kudretli anlamlarına gelir ve Allah'ın mutlak ve sınırsız kudretini ifade eden bir sıfattır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"K-d-r kökü, bir şeye gücü yetmek, onu yapabilmek demektir. 'Kadîr' sıfatı ise, Allah'ın her şeye mutlak surette gücünün yettiğini, hiçbir şeyin O'nun kudretinin dışında kalamayacağını ifade eder. Bu ayette, Allah'ın yaratma ve yok etme gücünün sınırsızlığı bu sıfatla pekiştirilir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadîr, Allah'ın sıfatlarından olup, O'nun her şeye gücünün yettiğini, hiçbir şeyin O'nu aciz bırakamayacağını gösterir. Ayetteki 'Allah her şeye Kadîr'dir' ifadesi, O'nun mutlak iradesinin ve kudretinin bir beyanıdır ve Hz. İsa'yı ilahlaştıranların yanlışlığını ortaya koyar."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/17*