# Mâide Sûresi, 20. Âyet (5:20)

> وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِۦ يَـٰقَوْمِ ٱذْكُرُوا۟ نِعْمَةَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنۢبِيَآءَ وَجَعَلَكُم مُّلُوكًا وَءَاتَىٰكُم مَّا لَمْ يُؤْتِ أَحَدًا مِّنَ ٱلْعَـٰلَمِينَ

*Ve-iż kâle mûsâ likavmihi yâkavmi-żkurû ni'meta(A)llâhi ‘aleykum iż ce'ale fîkum enbiyâe vece'alekum mulûken veâtâkum mâ lem yu/ti ehaden mine-l'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani Musa, kavmine demişti ki: "Ey kavmim! Allah'ın, üzerinizdeki nimetini hatırlayın. Hani içinizden peygamberler çıkarmıştı. Sizi hükümdarlar kılmıştı ve (diğer) toplumlardan hiçbirine vermediğini size vermişti."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/20

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","peygamberlik","rizik","sukur"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":2,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":3,"surface":"مُوسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَىٰ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû (takdirî i'râb)","gloss":"Musa"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kavmine"},{"position":4,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":5,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Munâdâ olduğu için mansûb (takdirî i'râb)","gloss":"kavmim"},{"position":6,"surface":"ٱذْكُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"anın"},{"position":7,"surface":"نِعْمَةَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nimeti"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":9,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":10,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":11,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı"},{"position":12,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":12,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":13,"surface":"أَنۢبِيَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ب-أ","rootLatin":"n-b-'","lemma":"نَبِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"peygamberler"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı"},{"position":14,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî mahallen mansûb","gloss":"sizi"},{"position":15,"surface":"مُّلُوكًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلِك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hükümdarlar"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"ءَاتَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"ءَاتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdi"},{"position":16,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî mahallen mansûb","gloss":"size"},{"position":17,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî mahallen mansûb","gloss":"şeyi"},{"position":18,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cezm edatı olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":19,"surface":"يُؤْتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"ءَاتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından sonra geldiği için meczûm (illet harfi düşmesiyle)","gloss":"vermedi"},{"position":20,"surface":"أَحَدًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ح-د","rootLatin":"a-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hiç kimseye"},{"position":21,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":22,"surface":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَالَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"âlemlerden"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide Suresi 20. ayet, Hz. Musa'nın kavmine Allah'ın kendilerine bahşettiği nimetleri hatırlatmasını konu edinir. Ayet, peygamberlik, hükümdarlık ve özel lütuflar gibi kavramlar üzerinden ilahi ihsanın büyüklüğünü vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱذْكُرُوا۟","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Hatırlayın, anın, zikredin.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikr, bir şeyi hafızada tutmak veya dile getirmektir. Ayetteki 'Üzkürû' emri, Allah'ın nimetlerini unutmamayı, onları kalben ve dille anmayı, şükretmeyi ve bu nimetlerin kadrini bilmeyi ifade eder. Bu, sadece bir hatırlama değil, aynı zamanda bir tefekkür ve şükran eylemidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Zikr kavramı Kur'an'da sadece 'hatırlamak' değil, aynı zamanda 'Allah'ı anmak', 'O'nun ayetlerini okumak' ve 'O'nun emirlerine uymak' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahiptir. Bu ayetteki kullanımı, geçmişteki ilahi lütufları hatırlayarak mevcut duruma şükretme ve geleceğe yönelik bir bilinç oluşturma çağrısıdır."}]},{"word":"نِعْمَةَ","root":"ن ع م","rootLatin":"n-'-m","meaning":"Allah'ın bahşettiği lütuf, ihsan, iyilik.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Nimet, Allah'ın kullarına ihsan ettiği her türlü iyilik ve lütuftur. Bu ayetteki 'ni'metallah' ifadesi, İsrailoğullarına verilen peygamberlik, hükümdarlık ve diğer özel imtiyazları kapsayan geniş bir ilahi ihsanı belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nimet, insanın faydalandığı, hoşlandığı ve kendisine iyilik olarak ulaşan her şeydir. Ayetteki 'ni'metallah' ifadesi, Allah'ın İsrailoğullarına bahşettiği, onların diğer kavimlerden üstün kılınmasına vesile olan özel lütufları ve imkanları ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Nimet kelimesi Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına karşılıksız olarak verdiği maddi ve manevi tüm iyilikleri ifade eder. Bu ayetteki bağlamda, İsrailoğullarına verilen peygamberler ve hükümdarlık gibi statüler, onların toplum içindeki ayrıcalıklı konumlarını ve Allah'ın onlara olan özel ilgisini gösteren büyük nimetlerdir."}]},{"word":"أَنۢبِيَآءَ","root":"ن ب أ","rootLatin":"n-b-'","meaning":"Allah'tan haber getiren, O'nun elçileri olan peygamberler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nebî, 'nebe'' kökünden gelir ve 'haber veren' anlamına gelir. Allah'tan haber getiren, O'nun vahyini insanlara ulaştıran kişidir. Ayetteki 'enbiya' ifadesi, İsrailoğulları arasından birçok peygamberin gönderildiğini, bunun da onlara bahşedilmiş büyük bir lütuf olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Nebî, Allah Teâlâ'nın kendisini insanlara elçi olarak gönderdiği, şeriatını tebliğ etmekle görevlendirdiği kimsedir. Ayetteki 'enbiya'nın içlerinden çıkması, İsrailoğullarının ilahi rehberliğe doğrudan muhatap olmalarının ve bu sayede doğru yolu bulmalarının bir göstergesidir."}]},{"word":"مُّلُوكًا","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Hükümdarlar, krallar, egemen olanlar.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Mülk, sahip olmak, hükmetmek ve egemen olmak anlamlarına gelir. 'Mülûken' ifadesi, İsrailoğullarının kendi topraklarında bağımsız bir şekilde yaşamaları, kendi yöneticilerine sahip olmaları ve başkalarına tabi olmamaları anlamında kullanılmıştır. Bu, onların siyasi ve toplumsal bir güce sahip olduklarını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Mülûk, 'melik' kelimesinin çoğuludur ve hükmeden, idare eden, egemen olan kimseler demektir. Ayetteki 'ce'alekum mülûken' ifadesi, İsrailoğullarının Firavun'un köleliğinden kurtulup kendi başlarına bir devlet kurma ve kendi işlerini idare etme imkanına kavuşmalarını, yani özgür ve egemen bir topluluk olmalarını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Mülk kavramı, Kur'an'da hem Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini hem de insanların yeryüzündeki sınırlı iktidarını ifade eder. Bu ayetteki 'mülûken' ifadesi, İsrailoğullarına verilen siyasi bağımsızlık ve kendi kaderlerini tayin etme gücünü, yani bir nevi 'kendi kendilerinin efendisi olma' durumunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","root":"ع ل م","rootLatin":"'-l-m","meaning":"Âlemler, tüm varlıklar, insanlar ve cinler dahil bütün yaratılmışlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âlem, 'ilm' kökünden türemiş olup, kendisiyle bir şeyin bilindiği şey demektir. Çoğulu 'âlemîn'dir ve genellikle insanlar, cinler ve melekler gibi akıl sahibi varlıkları ifade eder. Ayetteki 'minel-âlemîn' ifadesi, İsrailoğullarına verilen nimetlerin, o dönemdeki diğer tüm topluluklara nazaran eşsiz ve üstün olduğunu belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Âlem, Allah'tan başka her şeydir. 'Âlemîn' ise, genellikle insan ve cin topluluklarını kapsar. Bu ayetteki kullanımı, İsrailoğullarına bahşedilen nimetlerin, o dönemde yaşayan diğer tüm milletlere verilmemiş özel lütuflar olduğunu, onların bu nimetlerle diğerlerinden ayrıldığını vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Câsiye Sûresi** · *5/20*
- **Câsiye Sûresi** · *5/20*
- **Câsiye Sûresi** · *5/20*
- **Câsiye Sûresi** · *5/20*
- **Câsiye Sûresi** · *5/20*
- **Câsiye Sûresi** · *5/20*