# Mâide Sûresi, 24. Âyet (5:24)

> قَالُوا۟ يَـٰمُوسَىٰٓ إِنَّا لَن نَّدْخُلَهَآ أَبَدًا مَّا دَامُوا۟ فِيهَا ۖ فَٱذْهَبْ أَنتَ وَرَبُّكَ فَقَـٰتِلَآ إِنَّا هَـٰهُنَا قَـٰعِدُونَ

*Kâlû yâ mûsâ innâ len nedḣulehâ ebeden mâ dâmû fîhâ(s) fe-żheb ente verabbuke fekâtilâ innâ hâhunâ kâ'idûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Dediler ki: "Ey Musa! Onlar orada bulundukça, biz oraya asla girmeyeceğiz. Sen ve Rabbin gidin, onlarla savaşın. Biz burada oturacağız."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/24

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","kufur-sirk","cihad"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ey"},{"position":2,"surface":"مُوسَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için mebnî","gloss":"Musa"},{"position":3,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":3,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"biz"},{"position":4,"surface":"لَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"asla"},{"position":5,"surface":"نَّدْخُلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-ḫ-l","lemma":"دَخَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Len ile nasb edildiği için mansûb","gloss":"girmeyiz"},{"position":5,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"oraya"},{"position":6,"surface":"أَبَدًۭا","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"أ-ب-د","rootLatin":"ʾ-b-d","lemma":"أَبَد","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"asla"},{"position":7,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Masdariye Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sürece"},{"position":8,"surface":"دَامُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-و-م","rootLatin":"d-w-m","lemma":"دَامَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldukları"},{"position":9,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"orada"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":10,"surface":"ٱذْهَبْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ه-ب","rootLatin":"ḏ-h-b","lemma":"ذَهَبَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"git"},{"position":11,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid için gelmiş, mahallen merfû","gloss":"sen"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Ma'tûf olduğu için merfû","gloss":"Rabbin"},{"position":12,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":13,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":13,"surface":"قَـٰتِلَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَاتَلَ","form":"Fâ'ale","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"savaşın ikiniz"},{"position":14,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":14,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"biz"},{"position":15,"surface":"هَـٰهُنَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَاهُنَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı mekan olduğu için mahallen mansûb","gloss":"burada"},{"position":16,"surface":"قَـٰعِدُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-ع-د","rootLatin":"q-ʿ-d","lemma":"قَاعِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"oturanlarız"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İsrailoğullarının Hz. Musa'ya itaatsizliğini ve cihad emrine karşı direnişini dilbilimsel olarak yansıtmaktadır. Özellikle 'girmek', 'kalmak', 'savaşmak' ve 'oturmak' fiilleri, onların pasif direnişini ve sorumluluktan kaçışını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"نَّدْخُلَهَآ","root":"د خ ل","rootLatin":"d-h-l","meaning":"Bir yere girmek, içeriye dahil olmak anlamındadır ve burada İsrailoğullarının vaat edilen topraklara girmeyi reddetmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dehale (دَخَلَ) kelimesi, bir şeyin içine nüfuz etmek, dahil olmak demektir. Ayetteki 'nedhulehâ' (نَّدْخُلَهَآ) ifadesi, İsrailoğullarının Allah'ın emrettiği yere girmeyi, yani o topraklara ayak basmayı reddetmelerini açıkça belirtir. Bu, sadece fiziksel bir giriş değil, aynı zamanda ilahi emre itaatsizlik ve teslimiyetsizliktir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Dehale (دَخَلَ) fiili, bir yere girmek anlamında kullanılır. Ayetteki 'len nedhulehâ' (لَن نَّدْخُلَهَآ) ifadesi, İsrailoğullarının kesin bir dille o topraklara girmeyeceklerini beyan etmelerini, yani ilahi emre karşı gelmelerini mecazi olarak ifade eder."}]},{"word":"دَامُوا۟","root":"د و م","rootLatin":"d-v-m","meaning":"Bir şeyin sürekli olması, devam etmesi anlamındadır ve burada düşmanların o topraklarda varlığını sürdürmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Devâm (دَوَام) kelimesi, bir şeyin kesintisiz olarak sürmesi, kalıcı olması demektir. Ayetteki 'mâ dâmû fîhâ' (مَّا دَامُوا۟ فِيهَا) ifadesi, düşmanların o topraklarda varlıklarını sürdürdükleri sürece İsrailoğullarının oraya girmeyeceklerini şart koşmalarını gösterir. Bu, onların korkaklıklarını ve sorumluluktan kaçışlarını pekiştirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Dâmet (دَامَت) fiili, bir şeyin sabit kalması, devam etmesi anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, düşmanların o bölgedeki mevcudiyetinin devamlılığını vurgulayarak, İsrailoğullarının bu durumu bir mazeret olarak öne sürmelerini açıklar."}]},{"word":"فَقَـٰتِلَآ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Savaşmak, mücadele etmek anlamındadır ve burada Hz. Musa ile Rabbinin düşmanlarla savaşması yönündeki alaycı teklifi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katl (قَتْل) kelimesi, can almak, öldürmek demektir. Mufâale babından 'kâtile' (قَاتَلَ) ise karşılıklı savaşmak, mücadele etmek anlamına gelir. Ayetteki 'fekâtilâ' (فَقَـٰتِلَآ) emri, İsrailoğullarının Hz. Musa ve Allah'a hitaben, kendileri yerine düşmanla savaşmalarını istemelerini, yani cihad emrinden kaçınmalarını ve sorumluluğu başkalarına yüklemelerini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Katl (قتل) kökünden türeyen 'kital' (قتال) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah yolunda savaşmayı, cihadı ifade eder. Ancak bu ayetteki 'fekâtilâ' (فَقَـٰتِلَآ) ifadesi, İsrailoğullarının bu kutsal görevi alaycı bir şekilde Hz. Musa ve Rabbine havale etmeleriyle, kavramın dinî ve ahlakî boyutunu çarpıttıklarını gösterir."}]},{"word":"قَـٰعِدُونَ","root":"ق ع د","rootLatin":"k-'-d","meaning":"Oturmak, yerleşmek, hareketsiz kalmak anlamındadır ve burada İsrailoğullarının savaşa katılmayıp yerlerinde kalacaklarını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ka'ade (قَعَدَ) fiili, oturmak, bir yerde kalmak demektir. Ayetteki 'kâ'idûn' (قَـٰعِدُونَ) kelimesi, İsrailoğullarının savaşa gitmeyip yerlerinde oturacaklarını, yani pasif bir direniş sergileyerek cihad emrine karşı geldiklerini açıkça belirtir. Bu, onların tembelliklerini ve korkaklıklarını vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ka'd (قَعْد) kelimesi, oturma eylemini ifade eder. Ayetteki 'innâ hâhunâ kâ'idûn' (إِنَّا هَـٰهُنَا قَـٰعِدُونَ) ifadesi, İsrailoğullarının 'biz burada kalacağız, savaşa katılmayacağız' şeklindeki kesin ve net duruşlarını, yani ilahi emre karşı gelme ve sorumluluktan kaçma niyetlerini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Ka'ade (قَعَدَ) fiili, sadece fiziksel oturmayı değil, aynı zamanda bir işten geri durmayı, pasif kalmayı da ifade edebilir. Bu ayetteki 'kâ'idûn' (قَـٰعِدُونَ) kelimesi, İsrailoğullarının savaşa katılmama, yani cihad görevinden geri durma ve sorumluluktan kaçınma anlamında kullanılmıştır. Bu, onların itaatsizliğini ve miskinliğini vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/24*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/24*