# Mâide Sûresi, 55. Âyet (5:55)

> إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُمْ رَٰكِعُونَ

*İnnemâ veliyyukumu(A)llâhu verasûluhu velleżîne âmenû-lleżîne yukîmûne-ssalâte veyu/tûne-zzekâte vehum râki'ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Sizin dostunuz ancak Allah'tır, Resulüdür ve Allah'ın emirlerine boyun eğerek namazı kılan, zekatı veren mü'minlerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/55

---

## Tefsir

{"topics":["iman","namaz","zekat-infak","sosyal-dayanisma"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide 55. ayet, müminlerin velayetini (dostluk ve otorite) Allah, Resulü ve belirli niteliklere sahip müminlerle sınırlayarak, bu kavramların derinliğini ve karşılıklı ilişkisini vurgular. Ayet, 'velî', 'îmân', 'salât', 'zekât' ve 'rukû'' gibi temel İslami kavramlar üzerinden bir aidiyet ve sorumluluk çerçevesi çizer.","keyConcepts":[{"word":"وَلِيُّكُمُ","root":"و-ل-ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Sizin dostunuz, yardımcınız ve işlerinizi üstlenen otorite.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vely (الولي) kelimesi, iki şey arasında aracı olmaksızın yakınlık bulunması anlamına gelir. Bu yakınlık, mekan, nesep, din, dostluk veya yardım gibi farklı şekillerde olabilir. Ayetteki 'veliyyüküm' ifadesi, Allah'ın, Resul'ün ve belirtilen müminlerin müminler üzerindeki dostluk, yardım ve işleri üstlenme yetkisini ifade eder, yani onların işlerini idare eden ve onlara en yakın olan mercilerdir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Vely (الولي) kelimesi, 'nasîr' (yardımcı) ve 'muhibb' (seven) anlamlarına gelir. Ayetteki 'veliyyüküm' ifadesi, müminlerin Allah'ı, Resulü'nü ve zikredilen müminleri kendilerine yardımcı ve dost edinmeleri gerektiğini, onların işlerini üstlenen ve onlara destek olan kişiler olduğunu mecazi olarak anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'velî' kavramı, sadece 'dost' veya 'koruyucu' anlamının ötesinde, 'otorite sahibi', 'işleri üstlenen' ve 'yakınlık' ifade eden geniş bir anlama sahiptir. Mâide 55'teki kullanımı, Allah'ın, Peygamber'in ve belirli müminlerin müminler üzerindeki mutlak otoritesini ve himayesini vurgular, bu da bir tür 'ilahî-siyasî' liderliği işaret eder."}]},{"word":"ءَامَنُوا۟","root":"ء-م-ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İman edenler, Allah'a ve Resulü'ne güvenip tasdik edenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman (الإيمان), 'emn' (güven, emniyet) kökünden gelir ve kalbin tasdiki ile dilin ikrarını ifade eder. Ayetteki 'âmenû' ifadesi, sadece sözlü bir tasdiki değil, aynı zamanda kalben Allah'a, Resulü'ne ve getirdiklerine tam bir güven ve teslimiyetle inanmış olanları tanımlar. Bu, velayet ilişkisinin temelini oluşturan bir ön koşuldur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İman, Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda bir yaşam biçimi ve davranışsal bir taahhüttür. 'Âmenû' kelimesi, bu ayette, Allah'a ve Resulü'ne olan inançlarını namaz kılmak, zekat vermek ve rüku etmek gibi somut eylemlerle gösteren müminleri ifade eder. Bu eylemler, imanın dışa vurumu ve velayet ilişkisine layık olmanın göstergesidir."}]},{"word":"يُقِيمُونَ","root":"ق-و-م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Namazı dosdoğru kılanlar, devamlı ve eksiksiz yerine getirenler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İkâme (إقامة) kelimesi, bir şeyi tam ve eksiksiz bir şekilde yerine getirmek, onu ayakta tutmak anlamına gelir. 'Yükîmûne' (يقيمون) fiili, namazı sadece kılmak değil, aynı zamanda onun şartlarına, rükünlerine ve adabına riayet ederek, huşu içinde ve devamlı olarak ifa etmeyi ifade eder. Bu, velayet ilişkisine layık olan müminlerin önemli bir özelliğidir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İkâme (إقامة) kelimesi, bir şeyi düzgün ve sürekli kılmak demektir. Namaz için kullanıldığında, onu vaktinde, eksiksiz ve huşu ile eda etmeyi anlatır. Ayetteki 'yükîmûne' ifadesi, namazı sadece bir görev olarak değil, aynı zamanda bir yaşam biçimi olarak benimseyen ve onu hakkıyla yerine getiren müminleri tanımlar."}]},{"word":"يُؤْتُونَ","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Zekatı verenler, onu hak sahiplerine ulaştıranlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İtâ' (الإيتاء) kelimesi, bir şeyi vermek, ulaştırmak anlamına gelir. Zekat bağlamında kullanıldığında, onu gönüllü olarak ve hak sahiplerine ulaştırmak demektir. Ayetteki 'yü'tûne' (يؤتون) fiili, zekatı sadece bir yükümlülük olarak değil, aynı zamanda bir ibadet bilinciyle ve cömertçe veren müminleri tanımlar. Bu, sosyal adalete ve yardımlaşmaya verdikleri önemi gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İtâ' (الإيتاء) kelimesi, bir şeyi vermek ve ulaştırmak anlamındadır. Zekatın 'îtâ' edilmesi, onun sadece maldan ayrılması değil, aynı zamanda belirlenen sınıflara, yani fakirlere ve diğer hak sahiplerine ulaştırılması gerektiğini vurgular. Bu, velayet ilişkisine layık olan müminlerin toplumsal sorumluluklarını yerine getirme biçimini ifade eder."}]},{"word":"رَٰكِعُونَ","root":"ر-ك-ع","rootLatin":"r-k-'-","meaning":"Rüku edenler, namazda Allah'a boyun eğenler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rükû' (الركوع) kelimesi, eğilmek, boyun eğmek anlamına gelir. Namazdaki rüku, Allah'a karşı tevazu ve teslimiyetin fiziksel bir ifadesidir. Ayetteki 'râki'ûn' (راكعون) ifadesi, namazın bir parçası olan rükûyu özel olarak zikrederek, müminlerin Allah'a karşı tam bir teslimiyet ve huşu içinde olduklarını vurgular. Bu, onların velayet ilişkisine olan bağlılıklarının derinliğini gösterir."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rükû' (الركوع) kelimesi, lügatte eğilmek demektir. Şer'î anlamda ise, namazda belirli bir şekilde eğilmektir. Ayette 'râki'ûn' ifadesinin kullanılması, namazın sadece şeklî bir eda değil, aynı zamanda kalben bir boyun eğme ve Allah'a karşı acziyetin ifadesi olduğunu belirtir. Bu, velayet ilişkisinin manevi boyutunu pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İnnemâ"},{"position":2,"translit":"veliyyukumu"},{"position":3,"translit":"(A)llâhu"},{"position":4,"translit":"verasûluhu"},{"position":5,"translit":"velleżîne"},{"position":6,"translit":"âmenû"},{"position":7,"translit":"lleżîne"},{"position":8,"translit":"yukîmûne"},{"position":9,"translit":"s-salâte"},{"position":10,"translit":"veyu/tûne"},{"position":11,"translit":"z-zekâte"},{"position":12,"translit":"vehum"},{"position":13,"translit":"râki'ûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"وَلِيُّكُمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"dostunuz","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":4,"surface":"وَرَسُولُهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":4,"surface":"رَسُولُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"elçisi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"وَٱلَّذِينَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ism-i mevsûlün sıfatı olduğu için merfû","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Bedel"},{"position":8,"surface":"يُقِيمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"أَقَامَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"kılarlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":9,"surface":"ٱلصَّلَوٰةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ل-و","rootLatin":"s-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"namazı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"وَيُؤْتُونَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"يُؤْتُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki fiile atfedildiği için merfû","gloss":"verirler","irabMarker":"nûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":11,"surface":"ٱلزَّكَوٰةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ز-ك-و","rootLatin":"z-k-w","lemma":"زَكَاة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"zekatı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"وَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":13,"surface":"رَٰكِعُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ك-ع","rootLatin":"r-k-ʿ","lemma":"رَاكِع","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"rükû edenler","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Mâide 5/55*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Mâide 5/55*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Mâide 5/55*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Mâide 5/55*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Mâide 5/55*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Mâide 5/55*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/55*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/55*