# Mâide Sûresi, 57. Âyet (5:57)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَّخِذُوا۟ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ دِينَكُمْ هُزُوًا وَلَعِبًا مِّنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَـٰبَ مِن قَبْلِكُمْ وَٱلْكُفَّارَ أَوْلِيَآءَ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ

*Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû lâ tetteḣiżû-lleżîne-tteḣażû dînekum huzuven vela'iben mine-lleżîne ûtû-lkitâbe min kablikum velkuffâra evliyâ/(e)(c) vettekû(A)llâhe in kuntum mu/minîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ey iman edenler! Sizden önce kendilerine kitap verilenlerden dininizi alaya alıp oyuncak edinenleri ve öteki kafirleri dost edinmeyin. Eğer mü'minler iseniz Allah'a karşı gelmekten sakının.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/57

---

## Tefsir

{"topics":["iman","takva","ehli-kitap","musrikler"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müminlere, dinlerini alaya alan ve eğlence konusu yapan Kitap Ehli ve inkarcılarla dostluk kurmamaları gerektiğini emretmektedir. Ayet, iman ve takva kavramları üzerinden bu ilişkinin tehlikelerine dikkat çekmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ءَامَنُوا۟","root":"ء-م-ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İman etmek, güvenmek, tasdik etmek anlamındadır ve burada Allah'a ve peygamberine inanmış kişileri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman (أمن), kalbin tasdiki ve dilin ikrarıdır. Güven ve emniyet kökünden gelir. Ayetteki 'Ey İnananlar' ifadesi, Allah'ın emirlerine teslim olan ve O'na güvenen kimselere hitaptır. Bu, sadece sözlü bir ikrar değil, aynı zamanda kalbi bir tasdiki ve eylemsel bir bağlılığı gerektirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İman, Kur'an'da sadece bir inanç değil, aynı zamanda bir 'güven' ve 'teslimiyet' eylemidir. 'Âmenû' kelimesi, Allah'a ve O'nun gönderdiklerine tam bir güvenle bağlanmayı ifade eder. Bu ayette, bu iman sahiplerine, imanlarının gereği olarak belirli davranışlardan kaçınmaları emredilmektedir."}]},{"word":"تَتَّخِذُوا۟","root":"ء-خ-ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Edinmek, benimsemek, dost tutmak anlamındadır ve burada belirli kişileri veli/dost edinmeme yasağını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İttihaz (اتخاذ), bir şeyi kendine almak, benimsemek demektir. Ayetteki 'lâ tettehizû' (dost edinmeyin), onlarla sıkı bir ilişki kurmaktan, onları sırdaş ve yardımcı olarak görmekten sakınmayı ifade eder. Bu, sadece dışsal bir ilişki değil, aynı zamanda kalbi bir eğilimi de kapsar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İttihaz, bir şeyi kendine mal etmek, onu bir sıfat veya konum olarak benimsemektir. Burada, dinlerini alaya alanları ve inkarcıları 'evliyâ' (dostlar/veliler) olarak benimsemekten men edilmektedir. Bu, onlara karşı bir meyil ve yakınlık göstermemeyi, onların tarafında yer almamayı gerektirir."}]},{"word":"هُزُوًا","root":"ه-ز-أ","rootLatin":"h-z-e","meaning":"Alay etmek, eğlenmek, küçümsemek anlamındadır ve burada dinin ciddiyetini hafife almayı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüzüv (هزو), bir şeyi küçümseyerek, hafife alarak onunla alay etmektir. Ayette, dinin kutsallığını ve ciddiyetini hiçe sayarak onu bir eğlence konusu yapma eylemini tanımlar. Bu tür bir davranış, dinin temel değerlerine saygısızlığı gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hüzüv, bir şeyi değersiz görmek, onunla eğlenmek ve onu ciddiye almamaktır. Ayetteki 'dininizi hüzüven' ifadesi, Kitap Ehli ve inkarcıların İslam'a karşı takındıkları küçümseyici ve alaycı tavrı vurgular. Bu, müminlerin onlarla dostluk kurmaktan kaçınmaları için önemli bir sebeptir."}]},{"word":"وَلَعِبًا","root":"ل-ع-ب","rootLatin":"l-a-b","meaning":"Oyun, eğlence, boş ve faydasız uğraş anlamındadır ve burada dinin ciddiyetini yitirip onu bir oyuna dönüştürmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"La'b (لعب), faydasız ve boş bir uğraştır. Ayetteki 'dininizi la'ben' ifadesi, dinin hükümlerini ve prensiplerini ciddiye almayıp, onları bir oyun gibi görüp keyfi bir şekilde ele almayı ifade eder. Bu, dinin kutsallığına ve amacına aykırı bir davranıştır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"La'b, bir şeyle oyalanmak, onu ciddiye almamak ve ondan bir fayda beklememektir. Ayette, dinin, Kitap Ehli ve inkarcılar tarafından bir eğlence ve boş bir uğraş gibi algılanması durumunu anlatır. Bu, dinin temel değerlerine ve ahiret inancına karşı bir lakaytlığı gösterir."}]},{"word":"أَوْلِيَآءَ","root":"و-ل-ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Dostlar, veliler, yardımcılar, koruyucular anlamındadır ve burada müminlerin, dinlerini alaya alanları kendilerine yakın dost edinmemeleri gerektiğini vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Velî (ولي), yakınlık, yardım ve destek anlamlarına gelir. Evliyâ (أولياء) ise velî kelimesinin çoğuludur. Ayetteki 'evliyâ' kelimesi, onlarla samimi bir dostluk kurmaktan, onlara güvenmekten ve onları sırdaş edinmekten sakınmayı ifade eder. Bu, müminlerin kendi aralarındaki velayet ilişkisinin dışındaki bir yakınlığı reddeder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Velayet kavramı, Kur'an'da hem Allah ile kul arasındaki ilişkiyi hem de insanlar arasındaki dostluk ve yardımlaşmayı ifade eder. 'Evliyâ' olarak benimsememek, onlara karşı bir bağlılık, sevgi ve destek ilişkisi kurmamak demektir. Bu, müminlerin kendi kimliklerini ve dinlerini korumaları için kritik bir uyarıdır."}]},{"word":"وَٱتَّقُوا۟","root":"و-ق-ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Sakınmak, korunmak, Allah'tan korkmak anlamındadır ve burada Allah'ın emirlerine uyarak O'nun azabından korunmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Takva (تقوى), bir şeyi zararlı şeylerden korumaktır. Allah'tan takva ise, O'nun azabından sakınmak için emirlerine uymak ve yasaklarından kaçınmaktır. Ayetteki 'ittakullâh' (Allah'tan sakının), müminlere, bu yasağa uymaları ve Allah'ın rızasını kazanmaları için bir teşviktir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Takva, Kur'an'da sadece bir korku değil, aynı zamanda Allah'a karşı duyulan derin bir saygı ve sorumluluk bilincidir. Bu, Allah'ın koyduğu sınırlara riayet etmeyi ve O'nun hoşnutluğunu kazanmak için çaba göstermeyi içerir. Ayette, bu takva bilinci, müminlerin kimlerle dostluk kuracakları konusunda bir ölçüt olarak sunulmuştur."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Bedel"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"yapmayın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":5,"surface":"تَتَّخِذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâm'ı ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"edinmeyin","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":6,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":7,"surface":"ٱتَّخَذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"دِينَكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dininizi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"هُزُوًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-ز-ا","rootLatin":"h-z-hamza","lemma":"هُزْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"alaya","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"وَلَعِبًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ل-ع-ب","rootLatin":"l-'-b","lemma":"لَعِب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"ve eğlenceye","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":11,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"أُوتُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kendilerine verildi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":14,"surface":"ٱلْكِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nâib-i fâil olduğu için mansûb","gloss":"kitap","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":15,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":16,"surface":"قَبْلِكُمْ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önceniz","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":17,"surface":"وَٱلْكُفَّارَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَافِر","form":"Fa''âl","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"ve inkarcılar","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":18,"surface":"أَوْلِيَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"Ef'ilâ'","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dostlar","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":19,"surface":"وَٱتَّقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve sakının","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":20,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'tan","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":21,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":22,"surface":"كُنتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":23,"surface":"مُّؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ا-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"inananlar","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Yâ eyyuhâ"},{"position":2,"translit":"lleżîne"},{"position":3,"translit":"âmenû"},{"position":4,"translit":"lâ"},{"position":5,"translit":"tetteḣiżû"},{"position":6,"translit":"lleżîne"},{"position":7,"translit":"tteḣażû"},{"position":8,"translit":"dînekum"},{"position":9,"translit":"huzuven"},{"position":10,"translit":"vela'iben"},{"position":11,"translit":"mine"},{"position":12,"translit":"lleżîne"},{"position":13,"translit":"ûtû"},{"position":14,"translit":"lkitâbe"},{"position":15,"translit":"min"},{"position":16,"translit":"kablikum"},{"position":17,"translit":"velkuffâra"},{"position":18,"translit":"evliyâ/(e)(c)"},{"position":19,"translit":"vettekû"},{"position":20,"translit":"(A)llâhe"},{"position":21,"translit":"in"},{"position":22,"translit":"kuntum"},{"position":23,"translit":"mu/minîn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/57*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/57*