# Mâide Sûresi, 60. Âyet (5:60)

> قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُم بِشَرٍّ مِّن ذَٰلِكَ مَثُوبَةً عِندَ ٱللَّهِ ۚ مَن لَّعَنَهُ ٱللَّهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ ٱلْقِرَدَةَ وَٱلْخَنَازِيرَ وَعَبَدَ ٱلطَّـٰغُوتَ ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ شَرٌّ مَّكَانًا وَأَضَلُّ عَن سَوَآءِ ٱلسَّبِيلِ

*Kul hel unebbi-ukum bişerrin min żâlike meśûbeten ‘inda(A)llâh(i)(c) men le'anehu(A)llâhu veġadibe ‘aleyhi vece'ale minhumu-lkiradete velḣanâzîra ve'abede-ttâġût(i)(c) ulâ-ike şerrun mekânen veedallu ‘an sevâ-i-ssebîl(i)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Allah katında cezası bundan daha kötü olanları size haber vereyim mi? Onlar, Allah'ın lanetlediği ve gazabına uğrattığı, içlerinden maymunlar ve domuzlar çıkardığı kimseler ile şeytanlara tapan kimselerdir. İşte bunların yeri daha kötüdür ve onlar doğru yoldan daha çok sapmışlardır."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/60

---

## Tefsir

{"topics":["musrikler","seytan-vesvese","ahiret-mukafat","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":3,"surface":"أُنَبِّئُكُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ب-أ","rootLatin":"n-b-hamza","lemma":"أَنْبَأَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"size haber vereyim mi?"},{"position":3,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size"},{"position":4,"surface":"بِشَرٍّۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":4,"surface":"شَرٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ش-ر-ر","rootLatin":"sh-r-r","lemma":"شَرّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"daha kötü"},{"position":5,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":6,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şu"},{"position":7,"surface":"مَثُوبَةً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ث-و-ب","rootLatin":"th-w-b","lemma":"مَثُوبَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"karşılık olarak"},{"position":8,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":10,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":11,"surface":"لَّعَنَهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ع-ن","rootLatin":"l-'-n","lemma":"لَعَنَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"lanet etti"},{"position":11,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ona"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":13,"surface":"وَغَضِبَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"غَضِبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-ض-ب","rootLatin":"gh-d-b","lemma":"غَضِبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gazap etti"},{"position":14,"surface":"عَلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":14,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"ona"},{"position":15,"surface":"وَجَعَلَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı"},{"position":16,"surface":"مِنْهُمُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"onlardan"},{"position":16,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":17,"surface":"ٱلْقِرَدَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-د","rootLatin":"q-r-d","lemma":"قِرْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"maymunları"},{"position":18,"surface":"وَٱلْخَنَازِيرَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"ٱلْخَنَازِيرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ن-ز-ر","rootLatin":"kh-n-z-r","lemma":"خِنْزِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"domuzları"},{"position":19,"surface":"وَعَبَدَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"عَبَدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"taptı"},{"position":20,"surface":"ٱلطَّـٰغُوتَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-غ-ي","rootLatin":"t-gh-y","lemma":"طَاغُوت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"tağuta"},{"position":21,"surface":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أُولَٰئِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"işte onlar"},{"position":22,"surface":"شَرٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ش-ر-ر","rootLatin":"sh-r-r","lemma":"شَرّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha kötü"},{"position":23,"surface":"مَّكَانًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ك-ن","rootLatin":"m-k-n","lemma":"مَكَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"yer bakımından"},{"position":24,"surface":"وَأَضَلُّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":24,"surface":"أَضَلُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"أَضَلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf yoluyla merfû","gloss":"daha sapık"},{"position":25,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":26,"surface":"سَوَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"سَوَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"doğru"},{"position":27,"surface":"ٱلسَّبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yol"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın lanetine, gazabına uğrayan ve doğru yoldan sapanların durumunu tasvir etmektedir. Anahtar kavramlar, ilahi ceza, dönüşüm ve sapkınlık temaları etrafında yoğunlaşmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"مَثُوبَةً","root":"ث و ب","rootLatin":"s-v-b","meaning":"Allah katında verilen karşılık veya ceza anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sevab (ثواب), bir fiilin karşılığı olarak verilen şeydir, ister iyi ister kötü olsun. Ayetteki 'mesûbeten' kelimesi, kötü bir karşılık, yani ceza anlamında kullanılmıştır. (el-Müfredât, s. 109)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Mesûbe (مثوبة), 'sevab' kelimesinin mastarı olup, burada 'ceza' anlamında mecazi olarak kullanılmıştır. Allah katındaki kötü karşılık, yani azap kastedilmektedir. (Mecâzü'l-Kur'ân, I, 175)"}]},{"word":"لَّعَنَهُ","root":"ل ع ن","rootLatin":"l-a-n","meaning":"Allah'ın bir kişiyi rahmetinden uzaklaştırması, kovması ve ona gazap etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Lanet (لعن), Allah'tan geldiğinde rahmetten uzaklaştırma ve kovma anlamına gelir. Ayetteki 'le'anehu' ifadesi, Allah'ın o kişiyi rahmetinden mahrum bırakması ve gazabına uğratması demektir. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 132)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Lanet (la'n), Kur'an'da genellikle Allah'ın bir kişiyi veya topluluğu ilahi lütfundan ve rahmetinden dışlaması, onlara gazap etmesi anlamında kullanılır. Bu, sadece bir kınama değil, aynı zamanda ilahi bir cezalandırma eylemidir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 187)"}]},{"word":"غَضِبَ","root":"غ ض ب","rootLatin":"ğ-d-b","meaning":"Allah'ın bir kişiye karşı öfkelenmesi ve ona ceza vermesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gazab (غضب), kalpteki kanın intikam alma isteğiyle kaynamasıdır. Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun bir kuluna ceza verme iradesi ve rahmetini kesmesi anlamına gelir. Ayetteki 'gadıbe aleyhi' ifadesi, Allah'ın o kişiye azap etme ve rahmetini esirgeme kararıdır. (el-Müfredât, s. 362)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Allah'ın gazabı, O'nun iradesinin bir tecellisi olup, isyan edenlere karşı azap ve intikamını göstermesidir. Bu ayette, lanetle birlikte zikredilmesi, ilahi cezanın şiddetini vurgular. (Basâiru Zevi't-Temyîz, IV, 107)"}]},{"word":"ٱلْقِرَدَةَ","root":"ق ر د","rootLatin":"k-r-d","meaning":"İsyanları sebebiyle Allah tarafından maymunlara dönüştürülen insanlar kastedilmektedir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kırede (قردة), 'kırd' (قرد) kelimesinin çoğulu olup maymun demektir. Kur'an'da bu kelime, Allah'ın bazı kavimleri isyanları sebebiyle fiziki olarak maymunlara dönüştürdüğünü ifade etmek için kullanılır. Bu, ilahi bir ceza ve ibret vesilesidir. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 402)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ayetteki 'el-kırede' ifadesi, Yahudilerden bir kısmının cumartesi yasağını çiğnemeleri nedeniyle Allah tarafından maymunlara dönüştürülmesi olayına atıfta bulunur. Bu, onların ahlaki ve manevi düşüşlerinin bir yansıması olarak fiziksel bir dönüşümdür. (Umdetü'l-Huffâz, IV, 224)"}]},{"word":"ٱلْخَنَازِيرَ","root":"خ ن ز ر","rootLatin":"h-n-z-r","meaning":"İsyanları sebebiyle Allah tarafından domuzlara dönüştürülen insanlar kastedilmektedir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hanâzîr (خنازير), 'hinzîr' (خنزير) kelimesinin çoğulu olup domuz demektir. Kur'an'da maymunlarla birlikte zikredilmesi, ilahi cezanın bir başka şekli olarak, bazı isyankar kavimlerin domuzlara dönüştürüldüğüne işaret eder. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 133)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ayetteki 'el-hanâzîr' ifadesi, Allah'ın gazabına uğrayan ve lanetlenen kimselerin, ahlaki ve manevi yozlaşmalarının bir sonucu olarak domuzlara dönüştürülmesini mecazi veya hakiki anlamda ifade eder. Bu, onların aşağılık bir duruma düşüşünü simgeler. (Mecâzü'l-Kur'ân, I, 176)"}]},{"word":"ٱلطَّـٰغُوتَ","root":"ط غ ي","rootLatin":"t-ğ-y","meaning":"Allah'a isyan eden, haddi aşan ve insanları saptıran her türlü varlık veya gücü ifade eder; burada şeytan veya şeytani güçler kastedilir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tâğût (طاغوت), 'tuğyan' (طغيان) kökünden türemiş olup, haddi aşan, azgınlaşan her şeyi ifade eder. Şeytan, putlar, sihirbazlar ve Allah'a karşı isyan eden her lider tâğût olarak adlandırılır. Ayetteki 'abede't-tâğût' ifadesi, Allah'tan başkasına kulluk eden, şeytani güçlere tabi olanları anlatır. (el-Müfredât, s. 524)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Tâğût, Kur'an'da Allah'ın otoritesine karşı çıkan, insanları doğru yoldan saptıran ve onlara yanlış değerler aşılayan her türlü gücü temsil eder. Bu kavram, sadece putları değil, aynı zamanda şeytanı ve onun temsil ettiği tüm kötü güçleri kapsar. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 192)"}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *5/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *5/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *5/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *5/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *5/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *5/60*