# Mâide Sûresi, 73. Âyet (5:73)

> لَّقَدْ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ ثَالِثُ ثَلَـٰثَةٍ ۘ وَمَا مِنْ إِلَـٰهٍ إِلَّآ إِلَـٰهٌ وَٰحِدٌ ۚ وَإِن لَّمْ يَنتَهُوا۟ عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

*Lekad kefera-lleżîne kâlû inna(A)llâhe śâliśu śelâśe(tin)(m) vemâ min ilâhin illâ ilâhun vâhid(un)(c) ve-in lem yentehû ‘ammâ yekûlûne leyemessenne-lleżîne keferû minhum ‘ażâbun elîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, "Allah, üçün üçüncüsüdür" diyenler kafir oldu. Halbuki bir tek ilahtan başka hiçbir ilah yoktur. Eğer dediklerinden vazgeçmezlerse, andolsun onlardan inkar edenlere elbette, elem dolu bir azap dokunacaktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/73

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide Suresi 73. ayet, Hristiyanların teslis inancını reddederek Allah'ın birliğini vurgulamaktadır. Ayet, bu inancı savunanları 'küfür' ile nitelendirirken, tevhid ilkesini 'ilah' ve 'vâhid' kavramları üzerinden pekiştirmekte ve bu inançtan vazgeçmeyenlere 'azab' vaat etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"كَفَرَ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın birliğini ve tevhid ilkesini reddetmek, inkâr etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kökü, bir şeyi örtmek, gizlemek anlamına gelir. Şer'î bağlamda ise, Allah'ın varlığını, birliğini veya peygamberliğini inkâr etmek, hakikati örtmek demektir. Bu ayette, 'Allah üçten biridir' diyenlerin tevhid hakikatini örtmeleri ve inkâr etmeleri kastedilmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kelimesi, burada 'nankörlük'ten ziyade 'inkâr' anlamında kullanılmıştır. Allah'ın birliğine dair açık delillere rağmen teslis inancını sürdürmek, hakikati reddetmek olarak yorumlanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu'ya göre 'küfr', Kur'an'da Allah'ın lütfunu, nimetlerini veya hakikatini bilerek reddetme, nankörlük etme ve inkâr etme anlamlarını taşır. Bu ayette, Allah'ın mutlak birliğini inkâr edip O'na ortak koşma eylemi olarak tezahür eder."}]},{"word":"ثَالِثُ","root":"ث ل ث","rootLatin":"s-l-s","meaning":"Üçüncü, üçten biri olma durumu; teslis inancına atıf.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"S-l-s kökü, üç sayısını ifade eder. 'Sâlis' kelimesi, bir şeyin üçüncüsü veya üçten biri anlamına gelir. Ayetteki 'sâlisü selâseh' ifadesi, Hristiyanların 'Allah üçten biridir' şeklindeki teslis inancını doğrudan hedef almaktadır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"S-l-s kökünden türeyen 'sâlis', burada sayısal bir ifade olmanın ötesinde, Allah'ın zatında ve sıfatlarında ortak kabul etme anlamını taşır. Ayet, bu ortak koşma durumunu reddeder."}]},{"word":"إِلَـٰهٌ","root":"أ ل ه","rootLatin":"'-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen varlık; Tanrı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'-l-h kökü, hayran olmak, şaşırmak, tapınmak anlamlarına gelir. 'İlâh', kendisine ibadet edilen, yüceltilen ve hayran olunan varlıktır. Ayette, 'Allah üçten biridir' diyenlerin, gerçek 'İlâh'ın birliğini inkâr ettikleri vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"'İlâh', kendisine kulluk edilen, akılların kendisinde hayran kaldığı, kalplerin kendisine yöneldiği varlıktır. Ayette, gerçek 'İlâh'ın sadece 'Vâhid' olduğu belirtilerek, teslis inancının bu tanıma uymadığı ifade edilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'İlâh' kavramının Kur'an'da mutlak güç ve otorite sahibi, ibadete layık tek varlık anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, 'İlâh'ın tekliği vurgulanarak, Hristiyanların 'İlâh' anlayışının Kur'an'ın tevhid ilkesiyle çeliştiği gösterilir."}]},{"word":"وَٰحِدٌ","root":"و ح د","rootLatin":"v-h-d","meaning":"Tek, biricik, eşsiz; Allah'ın birliğini ifade eden sıfat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"V-h-d kökü, tek olmak, bir olmak anlamına gelir. 'Vâhid', eşi ve benzeri olmayan, tek ve biricik olandır. Ayette 'İlâhün Vâhid' ifadesi, Allah'ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde hiçbir ortağı ve benzeri olmadığını kesin bir dille ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"'Vâhid', sayısal bir tekliği ifade etmenin ötesinde, Allah'ın mutlak birliğini, eşsizliğini ve benzersizliğini vurgular. Bu ayette, teslis inancının 'Vâhid' olan Allah'ın birliğine aykırı olduğu belirtilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Vâhid' kelimesinin Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olarak kullanıldığını ve O'nun zatında, sıfatlarında ve fiillerinde hiçbir ortağı bulunmadığını ifade ettiğini belirtir. Ayette, bu sıfat, teslis inancını reddetmek için güçlü bir argüman olarak sunulur."}]},{"word":"عَذَابٌ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"'-z-b","meaning":"Elem verici ceza, azap.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'-z-b kökü, bir şeyi engellemek, alıkoymak anlamına gelir. 'Azâb', insanı arzu ettiği şeylerden alıkoyan, elem veren ceza demektir. Ayette, teslis inancından vazgeçmeyenlere vaat edilen 'azâb', ahiretteki elem verici cezayı ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Azâb', burada 'elem verici' (elîm) sıfatıyla nitelendirilerek, bu cezanın şiddetini ve acı vericiliğini vurgular. Allah'ın birliğini inkâr etmenin karşılığı olarak bu tür bir cezanın kaçınılmaz olduğu belirtilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"'Azâb', bedensel veya ruhsal olarak acı veren her türlü cezayı kapsar. Ayetteki 'azâbün elîm', özellikle manevi ve fiziksel olarak büyük ıstırap verecek bir cezayı ifade eder ki bu, Allah'a ortak koşanların ahirette karşılaşacakları akıbeti gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/73*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/73*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 6)** — Abdulkerim Cili · *5 /73*