# Mâide Sûresi, 73. Âyet (5:73)

> لَّقَدْ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ ثَالِثُ ثَلَـٰثَةٍ ۘ وَمَا مِنْ إِلَـٰهٍ إِلَّآ إِلَـٰهٌ وَٰحِدٌ ۚ وَإِن لَّمْ يَنتَهُوا۟ عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

*Lekad kefera-lleżîne kâlû inna(A)llâhe śâliśu śelâśe(tin)(m) vemâ min ilâhin illâ ilâhun vâhid(un)(c) ve-in lem yentehû ‘ammâ yekûlûne leyemessenne-lleżîne keferû minhum ‘ażâbun elîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, "Allah, üçün üçüncüsüdür" diyenler kafir oldu. Halbuki bir tek ilahtan başka hiçbir ilah yoktur. Eğer dediklerinden vazgeçmezlerse, andolsun onlardan inkar edenlere elbette, elem dolu bir azap dokunacaktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/73

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","tevhid","ehli-kitap","ahiret-mukafat"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide Suresi 73. ayet, Hristiyanların teslis inancını reddederek Allah'ın birliğini vurgulamaktadır. Ayet, bu inancı savunanları 'küfür' ile nitelendirirken, tevhid ilkesini 'ilah' ve 'vâhid' kavramları üzerinden pekiştirmekte ve bu inançtan vazgeçmeyenlere 'azab' vaat etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"كَفَرَ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın birliğini ve tevhid ilkesini reddetmek, inkâr etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kökü, bir şeyi örtmek, gizlemek anlamına gelir. Şer'î bağlamda ise, Allah'ın varlığını, birliğini veya peygamberliğini inkâr etmek, hakikati örtmek demektir. Bu ayette, 'Allah üçten biridir' diyenlerin tevhid hakikatini örtmeleri ve inkâr etmeleri kastedilmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kelimesi, burada 'nankörlük'ten ziyade 'inkâr' anlamında kullanılmıştır. Allah'ın birliğine dair açık delillere rağmen teslis inancını sürdürmek, hakikati reddetmek olarak yorumlanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu'ya göre 'küfr', Kur'an'da Allah'ın lütfunu, nimetlerini veya hakikatini bilerek reddetme, nankörlük etme ve inkâr etme anlamlarını taşır. Bu ayette, Allah'ın mutlak birliğini inkâr edip O'na ortak koşma eylemi olarak tezahür eder."}]},{"word":"ثَالِثُ","root":"ث ل ث","rootLatin":"s-l-s","meaning":"Üçüncü, üçten biri olma durumu; teslis inancına atıf.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"S-l-s kökü, üç sayısını ifade eder. 'Sâlis' kelimesi, bir şeyin üçüncüsü veya üçten biri anlamına gelir. Ayetteki 'sâlisü selâseh' ifadesi, Hristiyanların 'Allah üçten biridir' şeklindeki teslis inancını doğrudan hedef almaktadır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"S-l-s kökünden türeyen 'sâlis', burada sayısal bir ifade olmanın ötesinde, Allah'ın zatında ve sıfatlarında ortak kabul etme anlamını taşır. Ayet, bu ortak koşma durumunu reddeder."}]},{"word":"إِلَـٰهٌ","root":"أ ل ه","rootLatin":"'-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen varlık; Tanrı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'-l-h kökü, hayran olmak, şaşırmak, tapınmak anlamlarına gelir. 'İlâh', kendisine ibadet edilen, yüceltilen ve hayran olunan varlıktır. Ayette, 'Allah üçten biridir' diyenlerin, gerçek 'İlâh'ın birliğini inkâr ettikleri vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"'İlâh', kendisine kulluk edilen, akılların kendisinde hayran kaldığı, kalplerin kendisine yöneldiği varlıktır. Ayette, gerçek 'İlâh'ın sadece 'Vâhid' olduğu belirtilerek, teslis inancının bu tanıma uymadığı ifade edilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'İlâh' kavramının Kur'an'da mutlak güç ve otorite sahibi, ibadete layık tek varlık anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, 'İlâh'ın tekliği vurgulanarak, Hristiyanların 'İlâh' anlayışının Kur'an'ın tevhid ilkesiyle çeliştiği gösterilir."}]},{"word":"وَٰحِدٌ","root":"و ح د","rootLatin":"v-h-d","meaning":"Tek, biricik, eşsiz; Allah'ın birliğini ifade eden sıfat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"V-h-d kökü, tek olmak, bir olmak anlamına gelir. 'Vâhid', eşi ve benzeri olmayan, tek ve biricik olandır. Ayette 'İlâhün Vâhid' ifadesi, Allah'ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde hiçbir ortağı ve benzeri olmadığını kesin bir dille ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"'Vâhid', sayısal bir tekliği ifade etmenin ötesinde, Allah'ın mutlak birliğini, eşsizliğini ve benzersizliğini vurgular. Bu ayette, teslis inancının 'Vâhid' olan Allah'ın birliğine aykırı olduğu belirtilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Vâhid' kelimesinin Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olarak kullanıldığını ve O'nun zatında, sıfatlarında ve fiillerinde hiçbir ortağı bulunmadığını ifade ettiğini belirtir. Ayette, bu sıfat, teslis inancını reddetmek için güçlü bir argüman olarak sunulur."}]},{"word":"عَذَابٌ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"'-z-b","meaning":"Elem verici ceza, azap.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'-z-b kökü, bir şeyi engellemek, alıkoymak anlamına gelir. 'Azâb', insanı arzu ettiği şeylerden alıkoyan, elem veren ceza demektir. Ayette, teslis inancından vazgeçmeyenlere vaat edilen 'azâb', ahiretteki elem verici cezayı ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Azâb', burada 'elem verici' (elîm) sıfatıyla nitelendirilerek, bu cezanın şiddetini ve acı vericiliğini vurgular. Allah'ın birliğini inkâr etmenin karşılığı olarak bu tür bir cezanın kaçınılmaz olduğu belirtilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"'Azâb', bedensel veya ruhsal olarak acı veren her türlü cezayı kapsar. Ayetteki 'azâbün elîm', özellikle manevi ve fiziksel olarak büyük ıstırap verecek bir cezayı ifade eder ki bu, Allah'a ortak koşanların ahirette karşılaşacakları akıbeti gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَّقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik ve Harf-i Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"And olsun ki","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"كَفَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar etti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Fâil"},{"position":4,"surface":"قَالُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"muhakkak ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":7,"surface":"ثَالِثُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ث-ل-ث","rootLatin":"th-l-th","lemma":"ثَالِث","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"üçüncüsü","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"ثَلَـٰثَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ث-ل-ث","rootLatin":"th-l-th","lemma":"ثَلَاثَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"üç","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve değildir","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"hiçbir","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"إِلَـٰهٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, mahallen merfû (mübteda)","gloss":"tanrı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstisnâ edatı"},{"position":13,"surface":"إِلَـٰهٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İstisna sonrası haber olduğu için merfû","gloss":"tanrı","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Bedel"},{"position":14,"surface":"وَٰحِدٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ح-د","rootLatin":"w-h-d","lemma":"وَاحِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"bir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":15,"surface":"وَإِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَإِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve eğer","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":16,"surface":"لَّمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm ve Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değilse","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":17,"surface":"يَنتَهُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ه-ي","rootLatin":"n-h-y","lemma":"اِنْتَهَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Lem ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"vazgeçmezlerse","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":18,"surface":"عَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer ve İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o şeyden ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":19,"surface":"يَقُولُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diyorlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":20,"surface":"لَيَمَسَّنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri (Tekid Nunu ile)","root":"م-س-س","rootLatin":"m-s-s","lemma":"مَسَّ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nunu ile mebnî","gloss":"mutlaka dokunacaktır","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":21,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":22,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":23,"surface":"مِنْهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer ve Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlardan"},{"position":24,"surface":"عَذَابٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"azap","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":25,"surface":"أَلِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ا-ل-م","rootLatin":"a-l-m","lemma":"أَلِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"elem verici","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Lekad"},{"position":2,"translit":"kefera"},{"position":3,"translit":"lleżîne"},{"position":4,"translit":"kâlû"},{"position":5,"translit":"inna"},{"position":6,"translit":"(A)llâhe"},{"position":7,"translit":"śâliśu"},{"position":8,"translit":"śelâśe(tin)(m)"},{"position":9,"translit":"vemâ"},{"position":10,"translit":"min"},{"position":11,"translit":"ilâhin"},{"position":12,"translit":"illâ"},{"position":13,"translit":"ilâhun"},{"position":14,"translit":"vâhid(un)(c)"},{"position":15,"translit":"ve-in"},{"position":16,"translit":"lem"},{"position":17,"translit":"yentehû"},{"position":18,"translit":"‘ammâ"},{"position":19,"translit":"yekûlûne"},{"position":20,"translit":"leyemessenne"},{"position":21,"translit":"lleżîne"},{"position":22,"translit":"keferû"},{"position":23,"translit":"minhum"},{"position":24,"translit":"‘ażâbun"},{"position":25,"translit":"elîm(un)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *5/73*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/73*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *5/73*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 6)** — Abdulkerim Cili · *5 /73*