# Mâide Sûresi, 75. Âyet (5:75)

> مَّا ٱلْمَسِيحُ ٱبْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ ٱلرُّسُلُ وَأُمُّهُۥ صِدِّيقَةٌ ۖ كَانَا يَأْكُلَانِ ٱلطَّعَامَ ۗ ٱنظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ ٱلْـَٔايَـٰتِ ثُمَّ ٱنظُرْ أَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ

*Mâ-lmesîhu-bnu meryeme illâ rasûlun kad ḣalet min kablihi-rrusulu veummuhu siddîka(tun)(s) kânâ ye/kulâni-tta'âm(e)(k) unzur keyfe nubeyyinu lehumu-l-âyâti śümme unzur ennâ yu/fekûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Meryem oğlu Mesih, sadece bir peygamberdir. Ondan önce de nice peygamberler geldi geçti. Onun annesi de dosdoğru bir kadındır. (Nasıl ilah olabilirler?) İkisi de yemek yerlerdi. Bak, onlara ayetlerimizi nasıl açıklıyoruz. Sonra bak ki, nasıl da (haktan) çevriliyorlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/75

---

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","kissa-isa-meryem","musrikler","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değildir"},{"position":2,"surface":"ٱلْمَسِيحُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"م-س-ح","rootLatin":"m-s-h","lemma":"مَسِيح","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Mesih"},{"position":3,"surface":"ٱبْنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-و","rootLatin":"b-n-w","lemma":"اِبْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübtedanın sıfatı olduğu için merfû","gloss":"oğlu"},{"position":4,"surface":"مَرْيَمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَرْيَم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr, gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr","gloss":"Meryem"},{"position":5,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":6,"surface":"رَسُولٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"peygamberdir"},{"position":7,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gerçekten"},{"position":8,"surface":"خَلَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-و","rootLatin":"kh-l-w","lemma":"خَلَا","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geçmiştir"},{"position":9,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":10,"surface":"قَبْلِهِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":10,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":11,"surface":"ٱلرُّسُلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"Fu'ul","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"peygamberler"},{"position":12,"surface":"وَأُمُّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"أُمُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-م","rootLatin":"'-m-m","lemma":"أُمّ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"annesi"},{"position":12,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":13,"surface":"صِدِّيقَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"صِدِّيق","form":"Fi'îl","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"dosdoğrudur"},{"position":14,"surface":"كَانَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler"},{"position":15,"surface":"يَأْكُلَانِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"'-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yerlerdi"},{"position":16,"surface":"ٱلطَّعَامَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-ع-م","rootLatin":"t-'-m","lemma":"طَعَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yemeği"},{"position":17,"surface":"ٱنظُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-z-r","lemma":"نَظَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bak"},{"position":18,"surface":"كَيْفَ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham edatı olduğu için mebnî","gloss":"nasıl"},{"position":19,"surface":"نُبَيِّنُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيَّنَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"açıklıyoruz"},{"position":20,"surface":"لَهُمُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"onlara"},{"position":20,"surface":"هُمُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":21,"surface":"ٱلْـَٔايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb, cemi müennes salim olduğu için kesra ile mansûb","gloss":"ayetleri"},{"position":22,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonra"},{"position":23,"surface":"ٱنظُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-z-r","lemma":"نَظَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bak"},{"position":24,"surface":"أَنَّىٰ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham edatı olduğu için mebnî","gloss":"nasıl"},{"position":25,"surface":"يُؤْفَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ف-ك","rootLatin":"'-f-k","lemma":"أَفَكَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yüz çeviriyorlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide Suresi 75. ayet, Hz. İsa'nın (Mesih) ve annesi Hz. Meryem'in ilahlık iddialarını reddederek onların beşerî özelliklerine vurgu yapar. Ayet, peygamberlik, doğruluk ve insani ihtiyaçlar gibi temel kavramlar üzerinden tevhid inancını pekiştirmekte ve hakikatten yüz çevirenlerin durumunu gözler önüne sermektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْمَسِيحُ","root":"م س ح","rootLatin":"m-s-h","meaning":"Hz. İsa'nın lakabı olup, 'meshedilmiş' veya 'çokça seyahat eden' anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mesih kelimesinin asıl anlamının 'meshetmek'ten geldiğini belirtir. Hz. İsa'ya bu ismin verilmesinin sebepleri arasında, onu günahlardan temizlemek için meshedilmesi, bereket için meshedilmesi veya yeryüzünde çokça seyahat etmesi gibi farklı görüşler zikredilir. Ayette, Hz. İsa'nın ilahi bir varlık değil, Allah tarafından seçilmiş bir peygamber olduğu vurgulanır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Mesih kelimesinin 'sıddîk' (çok doğru) anlamına geldiğini veya 'yeryüzünü dolaşan' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, onun beşerî bir peygamber olduğunu ve ilahlık vasfı taşımadığını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Mesih kavramının Kur'an'da, Hristiyanlıktaki 'Kurtarıcı' veya 'Tanrı'nın Oğlu' anlamından farklı olarak, sadece bir peygamber ve Allah'ın elçisi olarak sunulduğunu vurgular. Ayet, bu teolojik ayrımı net bir şekilde ortaya koyar."}]},{"word":"رَسُولٌ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından insanlara mesaj iletmek üzere gönderilen elçi, peygamber.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Resul kelimesinin 'göndermek' fiilinden türediğini ve 'gönderilen kişi' anlamına geldiğini ifade eder. Ayette, Hz. İsa'nın da kendisinden önceki peygamberler gibi Allah tarafından gönderilmiş bir elçi olduğu, dolayısıyla ilahlık vasfı taşımadığı vurgulanır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Resul'ün, Allah'ın emirlerini ve yasaklarını insanlara tebliğ eden kişi olduğunu belirtir. Ayet, Hz. İsa'nın da bu tebliğ görevini üstlenmiş bir beşer olduğunu, diğer peygamberlerden farkı olmadığını açıklar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'daki 'resul' kavramının, Allah ile insanlar arasında bir aracı rolü üstlenen, ilahi mesajı aktaran kişi olduğunu açıklar. Ayet, Hz. İsa'nın da bu zincirin bir halkası olduğunu, ilahi bir statüye sahip olmadığını vurgular."}]},{"word":"صِدِّيقَةٌ","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Çok doğru, dürüst, sadık ve imanında samimi olan kadın.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sıddîk kelimesinin 'doğruluk' (sıdk) kökünden geldiğini ve 'çok doğru olan, doğruluğu tasdik eden' anlamına geldiğini belirtir. Hz. Meryem için kullanılması, onun imanında, sözünde ve fiillerinde son derece dürüst ve samimi olduğunu ifade eder. Bu, onun iffetine ve Allah'a olan bağlılığına bir övgüdür."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Sıddîk'ın, sözü ve fiili doğru olan, doğruluğu tasdik eden ve çokça tasdik eden kişi olduğunu açıklar. Hz. Meryem'in 'sıddîka' olarak nitelendirilmesi, onun Allah'ın kelamını ve mucizelerini tereddütsüz tasdik eden, imanında sarsılmaz bir kadın olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sıddîk kavramının, sadece sözde değil, eylemde de doğruluğu ve samimiyeti ifade ettiğini belirtir. Hz. Meryem'in bu vasıfla anılması, onun hayatının her alanında Allah'a karşı dürüst ve sadık olduğunu, mucizevi doğum olayını dahi tam bir teslimiyetle kabul ettiğini vurgular."}]},{"word":"يَأْكُلَانِ","root":"أ ك ل","rootLatin":"e-k-l","meaning":"Yemek yemek, beslenmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Yemek yeme fiilinin, canlıların temel fizyolojik ihtiyacı olduğunu belirtir. Ayette Hz. İsa ve annesinin yemek yediğinin vurgulanması, onların beşerî varlıklar olduğunu, ilahlık vasfı taşımadıklarını ve diğer insanlar gibi beslenmeye muhtaç olduklarını açıkça ortaya koyar."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Yemek yemenin, bedenin varlığını sürdürmesi için zorunlu bir eylem olduğunu ve bu eylemin, yiyen varlığın acizliğini ve muhtaçlığını gösterdiğini ifade eder. Ayet, Hz. İsa'nın ve annesinin bu beşerî ihtiyaca sahip olmasının, onların ilah olamayacağının kanıtı olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'ın, Allah'ın mutlak aşkınlığını ve insanüstü doğasını vurgulamak için, O'nun yeme-içme gibi beşerî ihtiyaçlardan münezzeh olduğunu sıkça belirttiğini açıklar. Bu bağlamda, Hz. İsa ve annesinin yemek yediğinin vurgulanması, onların ilahlık iddialarını çürütmek için güçlü bir argüman sunar."}]},{"word":"نُبَيِّنُ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Açıklamak, netleştirmek, ortaya koymak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Beyan kelimesinin 'açıklamak, ortaya çıkarmak' anlamına geldiğini ve bir şeyin gizliliğini ortadan kaldırmak için kullanıldığını belirtir. Ayette Allah'ın ayetleri 'açıklaması', hakikati net bir şekilde ortaya koyduğunu, böylece insanların doğru yolu bulmaları için hiçbir şüpheye yer bırakmadığını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Beyan fiilinin, bir şeyi anlaşılır kılmak, delillerle açıklamak anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nasıl açıkladığımıza bir bak' ifadesi, Allah'ın hakikati apaçık delillerle ortaya koyduğunu ve insanların bu delilleri görmezden gelmesinin kendi tercihleri olduğunu vurgular."}]},{"word":"يُؤْفَكُونَ","root":"أ ف ك","rootLatin":"e-f-k","meaning":"Yüz çevirmek, haktan sapmak, yalan uydurmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İfk kelimesinin 'çevirmek, döndürmek' anlamından geldiğini ve 'haktan yüz çevirmek, yalan uydurmak' manasında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nasıl yüz çeviriyorlar' ifadesi, Allah'ın apaçık delillerine rağmen insanların hakikatten sapmalarını ve batıla yönelmelerini kınayan bir ifadedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İfk'in, 'yalan' ve 'haktan sapma' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayet, Allah'ın delillerini gördükten sonra bile insanların nasıl bir sapkınlık içinde olduklarını ve hakikatten nasıl uzaklaştıklarını şaşkınlıkla dile getirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İfk kavramının, sadece bir hatadan ibaret olmadığını, aynı zamanda kasıtlı bir sapmayı ve hakikati çarpıtmayı içerdiğini belirtir. Ayet, insanların bile bile doğru yoldan nasıl saptıklarını ve yanlış inançlara nasıl sarıldıklarını eleştirel bir tonla ifade eder."}]}]}