# Mâide Sûresi, 76. Âyet (5:76)

> قُلْ أَتَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا ۚ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ

*Kul eta'budûne min dûni(A)llâhi mâ lâ yemliku lekum darran velâ nef'â(n)(c) va(A)llâhu huve-ssemî'u-l'alîm(u)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) De ki: "Allah'ı bırakıp da, sizin için ne bir zarara ne de bir yarara gücü yeten şeylere mi tapıyorsunuz? Oysa Allah, hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/76

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","esma-i-husna"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide Suresi'nin 76. ayeti, tevhid inancının temelini vurgulayarak, Allah'tan başka hiçbir varlığın zarar veya fayda verme gücüne sahip olmadığını belirtir. Ayet, kulluk kavramını ve Allah'ın eşsiz sıfatlarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"تَعْبُدُونَ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Bu kelime, Allah'a boyun eğme, itaat etme ve kulluk etme fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'abd' kökünü, zelil olmak, boyun eğmek ve itaat etmek olarak açıklar. Ayetteki 'ta'budûn' fiili, Allah'tan başkasına bu tür bir boyun eğmeyi ve kulluğu reddetme bağlamında kullanılmıştır, zira bu, yalnızca Allah'a mahsustur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibadet' kelimesini 'itaat' ve 'boyun eğme' olarak yorumlar. Ayetteki 'atabudûne' ifadesi, muhatapların Allah dışında bir şeye itaat etmelerinin ve ona kulluk etmelerinin anlamsızlığını vurgular, çünkü o varlıkların hiçbir gücü yoktur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'abd' ve 'ibadet' kavramlarının Kur'an'daki merkeziyetini vurgular. Ona göre ibadet, insanın Allah karşısındaki mutlak bağımlılığını ve O'na tam teslimiyetini ifade eder. Ayetteki kullanım, bu teslimiyetin yanlış adreslere yöneltilmesinin eleştirisidir."}]},{"word":"يَمْلِكُ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Bu kelime, bir şeye sahip olma, üzerinde güç ve yetki sahibi olma anlamını taşır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mülk' kökünü 'sahip olmak' ve 'güç sahibi olmak' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yemliku' ifadesi, Allah'tan başka tapılan varlıkların zarar veya fayda verme konusunda hiçbir güce ve yetkiye sahip olmadığını net bir şekilde belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mülk' kelimesinin, bir şey üzerinde tam tasarruf yetkisine sahip olmayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'mâ lâ yemliku' ifadesi, ilahlık iddia edilen varlıkların, en temel düzeyde bile, insanlara zarar veya fayda verme kudretinden yoksun olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mülk' kavramını, bir şey üzerinde tam yetki ve tasarruf hakkı olarak tanımlar. Ayetteki 'lâ yemliku' kullanımı, Allah dışındaki varlıkların bu tür bir yetkiye sahip olmadığını, dolayısıyla kulluğa layık olmadığını gösterir."}]},{"word":"ضَرًّا","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Bu kelime, birine kötülük, zarar veya musibet isabet etmesi halini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'darr' kelimesini 'zarar vermek' ve 'eziyet etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'darra' kelimesi, Allah'tan başka tapılan varlıkların, insanlara herhangi bir zarar verme gücünden yoksun olduğunu belirtir, bu da onların ilahlık vasfına sahip olmadıklarını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'darr' kelimesinin zıddı olan 'naf'' ile birlikte kullanıldığında, genel olarak olumsuz ve olumlu etkileri kapsadığını belirtir. Ayetteki 'darra', Allah'tan başka varlıkların insanlara hiçbir kötü etki yapamayacağını vurgular."}]},{"word":"نَفْعًا","root":"ن ف ع","rootLatin":"n-f-a","meaning":"Bu kelime, birine iyilik, fayda veya menfaat sağlamak anlamını taşır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'naf'' kelimesini 'fayda sağlamak' ve 'yarar getirmek' olarak açıklar. Ayetteki 'naf'an' kelimesi, Allah'tan başka tapılan varlıkların, insanlara herhangi bir fayda sağlama gücünden de yoksun olduğunu ifade eder, bu da onların acizliğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'naf'' kelimesinin, bir şeyin iyi ve olumlu sonucunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'naf'an', Allah dışındaki varlıkların insanlara hiçbir olumlu katkıda bulunamayacağını, dolayısıyla kulluğa layık olmadıklarını vurgular."}]},{"word":"ٱلسَّمِيعُ","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-a","meaning":"Bu kelime, Allah'ın her şeyi işiten, duyup idrak eden sıfatını ifade eder.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'semi'' kelimesinin Allah'a nispet edildiğinde, O'nun her sesi, her fısıltıyı ve her duayı eksiksiz bir şekilde işittiğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'es-Semî'' sıfatı, Allah'ın kulların yakarışlarını ve durumlarını bildiğini, dolayısıyla O'na yönelmenin gerekliliğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'semi'' sıfatının, Allah'ın işitmesinin, yaratılmışların işitmesi gibi sınırlı olmadığını, aksine her şeyi kuşattığını açıklar. Ayetteki bu sıfat, Allah'ın kulların sözlerini ve dualarını işittiğini, dolayısıyla O'na yönelmenin boş olmadığını gösterir."}]},{"word":"ٱلْعَلِيمُ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bu kelime, Allah'ın her şeyi bilen, ilmiyle her şeyi kuşatan sıfatını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm' kelimesinin, bir şeyin hakikatini idrak etmek ve onu olduğu gibi bilmek olduğunu belirtir. Allah'ın 'el-Alîm' sıfatı, O'nun geçmişi, şimdiyi ve geleceği, görüneni ve görünmeyeni eksiksiz bir şekilde bildiğini ifade eder. Ayetteki bu sıfat, Allah'ın kulların durumlarını ve niyetlerini bildiğini, dolayısıyla O'na yönelmenin anlamlı olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'alîm' sıfatının Kur'an'da Allah'ın mutlak ve sınırsız ilmini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-Alîm' sıfatı, Allah'ın kulların tüm hallerini, ihtiyaçlarını ve dualarını bildiğini, bu nedenle O'ndan başkasına yönelmenin anlamsızlığını pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kul"},{"position":2,"translit":"eta'budûne"},{"position":3,"translit":"min"},{"position":4,"translit":"dûni"},{"position":5,"translit":"(A)llâhi"},{"position":6,"translit":"mâ"},{"position":7,"translit":"lâ"},{"position":8,"translit":"yemliku"},{"position":9,"translit":"lekum"},{"position":10,"translit":"darran"},{"position":11,"translit":"velâ"},{"position":12,"translit":"nef'â(n)(c)"},{"position":13,"translit":"va(A)llâhu"},{"position":14,"translit":"huve"},{"position":15,"translit":"ssemî'u"},{"position":16,"translit":"l'alîm(u)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"أَتَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عِبَادَة","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"kulluk mu ediyorsunuz","irabMarker":"nûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başka","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî isim olduğu için mebnî","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":7,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"يَمْلِكُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مِلْك","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"sahip değildir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":9,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"ضَرًّا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضَرّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"zarar","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":11,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"نَفْعًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-'-","lemma":"نَفْع","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"fayda","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":13,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":14,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"O","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":15,"surface":"ٱلسَّمِيعُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-'-","lemma":"سَمِيع","form":"Fa'îl","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"işiten","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":16,"surface":"ٱلْعَلِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"Fa'îl","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Atıf yoluyla merfû","gloss":"bilen","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]