# Mâide Sûresi, 8. Âyet (5:8)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُونُوا۟ قَوَّٰمِينَ لِلَّهِ شُهَدَآءَ بِٱلْقِسْطِ ۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَـَٔانُ قَوْمٍ عَلَىٰٓ أَلَّا تَعْدِلُوا۟ ۚ ٱعْدِلُوا۟ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرٌۢ بِمَا تَعْمَلُونَ

*Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû kûnû kavvâmîne li(A)llâhi şuhedâe bilkist(i)(s) velâ yecrimennekum şeneânu kavmin ‘alâ ellâ ta'dilû(c) i'dilû huve akrabu littakvâ(s) vettekû(A)llâh(e)(c) inna(A)llâhe ḣabîrun bimâ ta'melûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ey iman edenler! Allah için hakkı titizlikle ayakta tutan, adalet ile şahitlik eden kimseler olun. Bir topluma olan kininiz, sakın ha sizi adaletsizliğe itmesin. Adil olun. Bu, Allah'a karşı gelmekten sakınmaya daha yakındır. Allah'a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/8

---

## Tefsir

{"topics":["adalet","takva","iman","ofke"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Münâdâ'nın sıfatı olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":4,"surface":"كُونُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"olun"},{"position":5,"surface":"قَوَّٰمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوَّام","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كُونُوا۟ fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"adaleti ayakta tutanlar"},{"position":6,"surface":"لِلَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":7,"surface":"شُهَدَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","lemma":"شَهِيد","form":"Fu'alâ'","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كُونُوا۟ fiilinin ikinci haberi olduğu için mansûb","gloss":"şahitler"},{"position":8,"surface":"بِٱلْقِسْطِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":8,"surface":"ٱلْقِسْطِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-س-ط","rootLatin":"q-s-ṭ","lemma":"قِسْط","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"adalet"},{"position":9,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yapmayın"},{"position":10,"surface":"يَجْرِمَنَّكُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ر-م","rootLatin":"j-r-m","lemma":"جَرَمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tevkid Nûnu ile mebnî","gloss":"sizi sürüklemesin"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":11,"surface":"شَنَـَٔانُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ن-أ","rootLatin":"ş-n-a","lemma":"شَنَآن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"nefret, düşmanlık"},{"position":12,"surface":"قَوْمٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":13,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":14,"surface":"أَلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki yapmayasınız"},{"position":15,"surface":"تَعْدِلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-د-ل","rootLatin":"ʿ-d-l","lemma":"عَدَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنْ harfi ile mansûb","gloss":"adaletli olasınız"},{"position":16,"surface":"ٱعْدِلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-د-ل","rootLatin":"ʿ-d-l","lemma":"عَدَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"adaletli olun"},{"position":17,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":18,"surface":"أَقْرَبُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ق-ر-ب","rootLatin":"q-r-b","lemma":"أَقْرَب","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha yakındır"},{"position":19,"surface":"لِلتَّقْوَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":19,"surface":"ٱلتَّقْوَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"تَقْوَى","form":"Tef'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"takva"},{"position":20,"surface":"وَٱتَّقُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"ٱتَّقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sakının"},{"position":21,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'tan"},{"position":22,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":23,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"إِنَّ harfinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":24,"surface":"خَبِيرٌۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"خ-ب-ر","rootLatin":"ḫ-b-r","lemma":"خَبِير","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"إِنَّ harfinin haberi olduğu için merfû","gloss":"haberdardır"},{"position":25,"surface":"بِمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":25,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":26,"surface":"تَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yaparsınız"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide Suresi'nin 8. ayeti, müminlere adalet ve takva ilkelerini emretmektedir. Ayet, özellikle düşmanlık durumlarında bile adaletten sapmamayı vurgulayarak, ilahi gözetim altında bir ahlaki sorumluluk çerçevesi çizmektedir. Anahtar kavramlar, adaletin tesisi, şahitlik, düşmanlık ve takva etrafında yoğunlaşmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"قَوَّٰمِينَ","root":"ق-و-م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Allah için adaleti sürekli ayakta tutan, gözeten ve yerine getirenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavm (قوم) kelimesi, ayakta durmak, bir işi üstlenmek ve sürdürmek anlamlarına gelir. 'Kavvâm' (قوّام) ise mübalağa sigası olup, bir şeyi hakkıyla ve sürekli olarak yerine getiren demektir. Ayetteki 'kavvâmîne lillâhi' ifadesi, adaleti sadece Allah rızası için, tam bir kararlılıkla ve sürekli olarak ayakta tutan kişiler olmayı emreder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kıyâm (قيام), bir şeyin üzerinde durmak, onu korumak ve idare etmek manasına gelir. 'Kavvâm' ise, bir şeyi en güzel şekilde ve tam olarak yerine getiren, onunla ilgilenen kişidir. Bu ayetteki kullanımı, müminlerin adaleti sadece kendi çıkarları için değil, Allah'ın emri olarak, tam bir titizlikle ve süreklilikle uygulamaları gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"شُهَدَآءَ","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Adaletin tesisi için doğru ve dürüst bir şekilde tanıklık edenler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şehâdet (شهادة), bir şeyi bilmek, görmek ve onu haber vermek demektir. 'Şühedâ' (شهداء) ise şahitler anlamına gelir. Ayetteki 'şühedâe bi'l-kıst' ifadesi, adaleti ayakta tutma görevinde, doğruyu söylemekten çekinmeyen, adaletin gerçekleşmesi için tanıklık eden kişiler olmayı vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Şehâdet, hem gözle görme hem de kalben bilme ve bunu açıklama anlamlarını içerir. 'Şühedâ' kelimesi, adaletin şahitleri olmakla, sadece mahkemede tanıklık etmek değil, aynı zamanda toplumda adaletin temsilcileri ve koruyucuları olmak sorumluluğunu da ifade eder. Bu, adaletin sadece sözde kalmayıp fiilen de yaşanması gerektiğini gösterir."}]},{"word":"يَجْرِمَنَّكُمْ","root":"ج-ر-م","rootLatin":"c-r-m","meaning":"Bir topluluğa duyulan öfke veya düşmanlığın sizi adaletsizliğe sevk etmemesi, günaha sokmaması.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"C-r-m (جرم) kökü, kesmek, ayırmak ve suç işlemek anlamlarına gelir. 'Yecrimennekum' (يجرمَنَّكم) ifadesi, 'sizi günaha sokmasın, sizi adaletten ayırmasın' demektir. Ayetteki bağlamda, bir kavme karşı duyulan öfkenin, müminleri adil davranmaktan alıkoymaması, onları haksızlığa sürüklememesi gerektiği vurgulanır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"C-r-m kökü, bir şeyi elde etmek, kazanmak ve aynı zamanda suç işlemek manalarına gelir. 'Lâ yecrimennekum' ifadesi, 'sizi günaha sevk etmesin, sizi adaletsizliğe sürüklemesin' anlamındadır. Bu, düşmanlığın, müminlerin adalet prensibinden sapmalarına neden olmaması gerektiğini, aksi takdirde bunun bir günah olacağını belirtir."}]},{"word":"شَنَـَٔانُ","root":"ش-ن-أ","rootLatin":"ş-n-'-e","meaning":"Bir topluluğa karşı duyulan şiddetli öfke, kin veya düşmanlık.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Şen'ân (شنآن), şiddetli buğz ve düşmanlık demektir. Ayetteki 'şen'ânu kavmin' ifadesi, bir topluluğa karşı beslenen derin kin ve nefretin, müminlerin adaletli davranma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaması gerektiğini vurgular. Düşmanlık bile olsa, adalet ilkesinden taviz verilmemelidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şen'ân' kelimesini Kur'an'da 'şiddetli nefret, düşmanlık' olarak ele alır. Bu kavramın, müminlerin ahlaki duruşunu test eden bir durum olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, düşmanlık duygusunun, adaleti uygulama konusunda bir engel teşkil etmemesi gerektiğini, aksine müminlerin bu tür durumlarda bile adil olma erdemini göstermeleri gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"تَعْدِلُوا۟","root":"ع-د-ل","rootLatin":"'-d-l","meaning":"Adaletli davranmak, hakkaniyetle hükmetmek, doğru ve dengeli olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Adl (عدل), eşitlik ve denge anlamına gelir. 'Ta'dilu' (تعدلوا) fiili, adaletli davranmak, hakkaniyetle hükmetmek demektir. Ayetteki 'alâ ellâ ta'dilû' ifadesi, düşmanlığın sizi adaletsizliğe sevk etmemesi, yani adaletten sapmamanız gerektiğini emreder. 'İ'dilû' (اعدلوا) ise doğrudan bir emir olup, her durumda adil olmayı zorunlu kılar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'adl' kavramının Kur'an'da hem bireysel hem de toplumsal düzeyde hakkaniyet, denge ve doğru hüküm verme anlamlarını taşıdığını belirtir. Bu ayetteki 'ta'dilu' ve 'i'dilu' kullanımları, müminlerin düşmanlarına karşı bile adil olma yükümlülüğünü vurgular. Bu, İslam'ın evrensel adalet ilkesinin temel bir göstergesidir."}]},{"word":"لِلتَّقْوَىٰ","root":"و-ق-ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'a karşı gelmekten sakınma, O'nun emirlerine uyma ve yasaklarından kaçınma hali.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vikaye (وقاية), bir şeyi korumak, muhafaza etmek demektir. Takva (تقوى) ise, nefsi korkulan şeylerden korumak, özellikle Allah'ın azabından sakınmak anlamına gelir. Ayetteki 'hüve akrabu li't-takvâ' ifadesi, adil olmanın, Allah'ın emirlerine riayet etmeye ve O'ndan sakınmaya daha yakın bir yol olduğunu, dolayısıyla takvanın bir gereği olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, takvayı Kur'an'ın merkezi kavramlarından biri olarak ele alır ve onu 'Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etme, O'nun gazabından sakınma' olarak tanımlar. Bu ayette adil olmanın takvaya daha yakın olduğunun belirtilmesi, adaletin sadece bir hukuk ilkesi değil, aynı zamanda derin bir dini ve ahlaki yükümlülük olduğunu, Allah'a yakınlaşmanın bir yolu olduğunu gösterir."}]}]}