# Mâide Sûresi, 82. Âyet (5:82)

> ۞ لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ ٱلنَّاسِ عَدَٰوَةً لِّلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱلْيَهُودَ وَٱلَّذِينَ أَشْرَكُوا۟ ۖ وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُم مَّوَدَّةً لِّلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّا نَصَـٰرَىٰ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيسِينَ وَرُهْبَانًا وَأَنَّهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ

*Letecidenne eşedde-nnâsi ‘adâveten lilleżîne âmenû-lyehûde velleżîne eşrakû(s) veletecidenne akrabehum meveddeten lilleżîne âmenû-lleżîne kâlû innâ nasârâ(c) żâlike bi-enne minhum kissîsîne veruhbânen veennehum lâ yestekbirûn(e)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) İman edenlere düşmanlık etmede insanların en şiddetlisinin kesinlikle Yahudiler ile Allah'a ortak koşanlar olduğunu görürsün. Yine onların iman edenlere sevgi bakımından en yakınının da "Biz hıristiyanlarız" diyenler olduğunu mutlaka görürsün. Çünkü onların içinde keşişler ve rahipler vardır. Onlar büyüklük de taslamazlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/82

---

## Tefsir

{"topics":["ehli-kitap","musrikler","iman","kibir-hased"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Maide Suresi 82. ayet, inananlara karşı farklı din gruplarının tutumlarını dilbilimsel bir perspektifle ele almaktadır. Ayet, Yahudilerin ve müşriklerin düşmanlığını, Hristiyanların ise yakınlığını vurgularken, bu durumun temelinde yatan kavramları 'adâvet', 'meveddet', 'kıssîsîn', 'ruhban' ve 'yestekbirûn' gibi kelimelerle açıklamaktadır. Bu kelimeler, Kur'an'ın sosyal ve dini ilişkileri nasıl tanımladığını gösteren anahtar kavramlardır.","keyConcepts":[{"word":"عَدَاوَةً","root":"ع د و","rootLatin":"a-d-v","meaning":"Ayette, inananlara karşı Yahudilerin ve müşriklerin beslediği şiddetli düşmanlık ve husumet anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'adâvet' kelimesini 'haddini aşmak, tecavüz etmek' kökünden türeterek, düşmanlığın bir sınırı aşma ve haddi aşma hali olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Yahudilerin ve müşriklerin müminlere karşı beslediği düşmanlığın, normal sınırların ötesinde, aşırı bir nefret ve husumet olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'adâvet' kelimesini 'düşmanlık' olarak açıklar ve bu ayetteki 'eşedde' (en şiddetli) kelimesiyle birlikte, bu düşmanlığın derecesinin yüksekliğini vurgular. Ayette, Yahudilerin ve müşriklerin müminlere karşı duyduğu düşmanlığın, diğer gruplara kıyasla daha keskin ve belirgin olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'adâvet' kavramını Kur'an'daki 'düşmanlık' ve 'karşıtlık' anlamında inceler. Bu ayetteki kullanımı, Yahudilerin ve müşriklerin İslam'a ve müminlere karşı temel bir karşıtlık ve muhalefet içinde olduğunu, bunun sadece siyasi değil, aynı zamanda dini ve ideolojik bir düşmanlık olduğunu gösterir."}]},{"word":"مَوَدَّةً","root":"و د د","rootLatin":"v-d-d","meaning":"Ayette, inananlara karşı Hristiyanların beslediği sevgi, dostluk ve yakınlık anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'meveddet' kelimesini 'sevgi, dostluk ve arzu' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Hristiyanların müminlere karşı duyduğu sevginin, kalpten gelen bir yakınlık ve iyi niyet olduğunu, bu durumun onların diğer gruplardan ayrılmasını sağladığını belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'meveddet' kelimesinin 'kalpte yerleşen sevgi' anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayette, Hristiyanların müminlere karşı beslediği 'meveddet'in, yüzeysel bir ilişki değil, derin ve samimi bir sevgi ve dostluk olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'meveddet'in Kur'an'da genellikle 'karşılıklı sevgi ve dostluk' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'akrabahum meveddeten' ifadesi, Hristiyanların müminlere karşı duyduğu sevginin, diğer gruplara göre daha yakın ve içten olduğunu, bu yakınlığın onların dini ve ahlaki duruşlarından kaynaklandığını gösterir."}]},{"word":"قِسِّيسِينَ","root":"ق س س","rootLatin":"k-s-s","meaning":"Ayette, Hristiyan din adamlarından, özellikle ilim sahibi olan din bilginleri ve rahipler anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kıssîsîn' kelimesini 'Hristiyanların alimleri ve din adamları' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Hristiyanlar arasında ilim ve hikmet sahibi kişilerin bulunmasının, onların müminlere karşı daha anlayışlı ve sevgi dolu olmalarına katkıda bulunduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kıssîs' kelimesinin 'Hristiyanların din adamı, rahip' anlamına geldiğini ve 'kass' kökünden türediğini, bu kökün 'bir şeyi takip etmek, iz sürmek' anlamı taşıdığını belirtir. Bu bağlamda, kıssîsîn, dini ilimleri takip eden, araştıran ve öğreten kişilerdir. Ayette, bu kişilerin varlığının Hristiyanların müminlere yakınlığının bir sebebi olarak gösterilmesi, ilmin ve hikmetin önemine işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'kıssîs'i Hristiyanların ibadet yerlerinde görev yapan, dini bilgisi olan kişi olarak tanımlar. Ayette, bu din adamlarının varlığı, Hristiyanların müminlere karşı olumlu tutumlarının bir gerekçesi olarak sunulur, bu da onların dini eğitim ve ahlaki değerlere bağlılıklarının bir göstergesidir."}]},{"word":"رُهْبَانًا","root":"ر ه ب","rootLatin":"r-h-b","meaning":"Ayette, Hristiyan din adamlarından, özellikle dünya işlerinden el çekmiş, kendini ibadete adamış keşişler ve rahipler anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ruhban' kelimesini 'Hristiyanların dünya işlerinden el çekmiş, ibadete yönelmiş din adamları, keşişler' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, bu kişilerin Allah'a olan derin saygı ve korkularının, onları müminlere karşı daha hoşgörülü ve sevgi dolu kıldığını ima eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ruhban' kelimesinin 'rahbet' kökünden geldiğini ve 'korku, çekinme' anlamına geldiğini belirtir. Ruhbanlar, Allah'tan korkan, dünya zevklerinden uzak duran ve ibadete yönelen kişilerdir. Ayette, bu kişilerin varlığı, Hristiyanların müminlere yakınlığının bir nedeni olarak gösterilir, zira onların Allah korkusu ve tevazuu, onları diğer insanlara karşı daha insancıl kılar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ruhban'ın 'dünyadan el çekip ibadete yönelenler' olduğunu ve bu durumun onların kalplerini yumuşattığını belirtir. Ayette, Hristiyanlar arasındaki ruhbanların varlığı, onların müminlere karşı gösterdikleri 'meveddet'in (sevgi) bir açıklaması olarak sunulur, çünkü bu kişiler dünya hırsından uzak, maneviyata odaklanmışlardır."}]},{"word":"يَسْتَكْبِرُونَ","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Ayette, Hristiyanların büyüklük taslamamaları, kibirlenmemeleri ve tevazu sahibi olmaları anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'istikbar' kelimesini 'büyüklük taslamak, kibirlenmek, kendini üstün görmek' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yestekbirûn' ifadesi, Hristiyanların müminlere karşı tevazu sahibi olduklarını, kendilerini üstün görmediklerini ve bu durumun onların müminlere yakınlığının önemli bir sebebi olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'istikbar'ı 'hakkı kabul etmemek ve insanlara karşı kendini büyük görmek' olarak tanımlar. Ayetteki olumsuz kullanımı, Hristiyanların bu kötü huydan uzak olduğunu, dolayısıyla hakka daha açık ve insanlara karşı daha alçakgönüllü davrandıklarını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kibir' kavramını Kur'an'da 'Allah'a ve hakka karşı gelme, kendini üstün görme' olarak inceler. Ayette 'lâ yestekbirûn' ifadesi, Hristiyanların bu olumsuz özellikten uzak durarak, tevazu ve alçakgönüllülük sergilediklerini, bu ahlaki duruşun onların müminlere karşı olumlu tutumlarının temelini oluşturduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَتَجِدَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nûnu ile bitiştiği için mebnî fetha üzere","gloss":"mutlaka bulursun"},{"position":2,"surface":"أَشَدَّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ش-د-د","rootLatin":"sh-d-d","lemma":"أَشَدّ","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"en şiddetli"},{"position":3,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"insanların"},{"position":4,"surface":"عَدَٰوَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-د-و","rootLatin":"'-d-w","lemma":"عَدَاوَة","form":"Müfâ'ale","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"düşmanlıkça"},{"position":5,"surface":"لِّلَّذِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":6,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî damme üzere","gloss":"iman ettiler"},{"position":7,"surface":"ٱلْيَهُودَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ه-و-د","rootLatin":"h-w-d","lemma":"يَهُود","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Yahudileri"},{"position":8,"surface":"وَٱلَّذِينَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":9,"surface":"أَشْرَكُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"sh-r-k","lemma":"أَشْرَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî damme üzere","gloss":"ortak koştular"},{"position":10,"surface":"وَلَتَجِدَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"لَتَجِدَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nûnu ile bitiştiği için mebnî fetha üzere","gloss":"mutlaka bulursun"},{"position":11,"surface":"أَقْرَبَهُم","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ق-ر-ب","rootLatin":"q-r-b","lemma":"أَقْرَب","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onların en yakınını"},{"position":11,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":12,"surface":"مَّوَدَّةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-د-د","rootLatin":"w-d-d","lemma":"مَوَدَّة","form":"Müfâ'ale","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"sevgi bakımından"},{"position":13,"surface":"لِّلَّذِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":13,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":14,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî damme üzere","gloss":"iman ettiler"},{"position":15,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Bedel olduğu için mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":16,"surface":"قَالُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî damme üzere","gloss":"dediler"},{"position":17,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":17,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"biz"},{"position":18,"surface":"نَصَـٰرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصَارَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"Hıristiyanlarız"},{"position":19,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bu"},{"position":20,"surface":"بِأَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"nedeniyle"},{"position":20,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki"},{"position":21,"surface":"مِنْهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içlerinden"},{"position":21,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":22,"surface":"قِسِّيسِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-س-س","rootLatin":"q-s-s","lemma":"قِسِّيس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Annenin ismi olduğu için merfû (mübteda-i muahhar)","gloss":"rahipler"},{"position":23,"surface":"وَرُهْبَانًۭا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":23,"surface":"رُهْبَانًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ه-ب","rootLatin":"r-h-b","lemma":"رُهْبَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"keşişler"},{"position":24,"surface":"وَأَنَّهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":24,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki"},{"position":24,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Enne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar"},{"position":25,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":26,"surface":"يَسْتَكْبِرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"اِسْتَكْبَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"büyüklük taslamazlar"}]