# Mâide Sûresi, 84. Âyet (5:84)

> وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَمَا جَآءَنَا مِنَ ٱلْحَقِّ وَنَطْمَعُ أَن يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ ٱلْقَوْمِ ٱلصَّـٰلِحِينَ

*Vemâ lenâ lâ nu/minu bi(A)llâhi vemâ câenâ mine-lhakki venatme'u en yudḣilenâ rabbunâ me'a-lkavmi-ssâlihîn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Rabbimizin, bizi salihler topluluğuyla beraber (cennete) koymasını umarken, Allah'a ve bize gelen gerçeğe ne diye inanmayalım?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/84

---

## Tefsir

{"topics":["iman","hidayet-dalalet","vahiy-kuran","ehli-kitap"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, iman etme, hakikatin gelişi, ümitvar olma ve salihler zümresine dahil olma gibi temel kavramlar etrafında dönmektedir. Dilbilimsel olarak, fiillerin ve isimlerin semantik derinliği, inanç ve beklenti arasındaki ilişkiyi vurgular.","keyConcepts":[{"word":"نُؤْمِنُ","root":"ء م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Allah'a ve O'ndan gelen hakikate kalben tasdik edip güvenmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman (إيمان), emniyet (أمن) kökünden gelir ve kalbin tasdiki, güven duyması anlamına gelir. Ayetteki 'lâ nu'minu' (niçin inanmayalım) ifadesi, peygambere indirilen hakikati işitenlerin, bu hakikate karşı duydukları içsel tasdiki ve güveni dile getirmelerini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutu'ya göre 'iman', sadece bir tasdik değil, aynı zamanda Allah'a tam bir teslimiyet ve güveni içeren aktif bir tutumdur. Ayetteki bağlamda, peygamberin getirdiği mesaja karşı duyulan bu güven ve teslimiyetin doğal bir sonucu olarak iman etme gerekliliğini vurgular."}]},{"word":"جَآءَنَا","root":"ج ى ء","rootLatin":"c-y-e","meaning":"Hakikatin Allah tarafından insanlara ulaştırılması, tebliğ edilmesi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Câe (جاء) fiili, bir şeyin gelmesi, ulaşması anlamına gelir. Ayette 'mâ câenâ mine'l-hakk' (bize gelen hak) ifadesi, Allah tarafından peygamber aracılığıyla indirilen vahyin, yani Kur'an'ın insanlara ulaşmasını mecazi olarak ifade eder. Bu, hakikatin pasif bir şekilde değil, aktif bir şekilde tebliğ edildiğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Câe (جاء) fiili, genellikle bir şeyin bir yerden başka bir yere intikalini ifade eder. Ayetteki kullanımı, ilahi hakikatin gökten yeryüzüne, Allah'tan insanlara intikalini, yani vahyin inişini ve tebliğini anlatır. Bu, hakikatin kaynağının ilahi olduğunu vurgular."}]},{"word":"نَطْمَعُ","root":"ط م ع","rootLatin":"t-m-'-","meaning":"Allah'ın kendilerini salihlerle birlikte cennete koymasını ümit etmek, şiddetle arzu etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tame' (طمع), bir şeye karşı duyulan şiddetli arzu ve ümit anlamına gelir. Ayetteki 'natme'u en yudhılenâ rabbunâ' (Rabbimizin bizi dahil etmesini umarken) ifadesi, müminlerin Allah'ın rahmetine ve salihlerle birlikte cennete girmeye yönelik güçlü beklentilerini ve arzularını dile getirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Tame' (طمع), kalbin bir şeye yönelmesi ve onu elde etmeyi istemesidir. Ayetteki bağlamda, bu istek, sadece dünyevi bir arzu değil, ahiretteki kurtuluşa ve salihler zümresine katılmaya yönelik samimi bir beklentidir. Bu, imanın getirdiği bir umut ve motivasyondur."}]},{"word":"الصَّـٰلِحِينَ","root":"ص ل ح","rootLatin":"s-l-h","meaning":"İyi işler yapan, doğru yolda olan, Allah'ın rızasını kazanmış kimseler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Salih (صالح), fesadın (bozukluğun) zıddıdır ve her türlü iyilik, doğruluk ve uygunluk anlamına gelir. Ayetteki 'el-kavmi's-sâlihîn' (salihler topluluğu) ifadesi, hem dünyada iyi işler yapan, hem de ahirette Allah'ın rızasını kazanmış, cennete layık görülen kimseleri ifade eder. Bu, müminlerin ulaşmak istediği ideal bir mertebedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Salih (صالح), kendisinde hiçbir bozukluk bulunmayan, doğru ve düzgün olan demektir. Ayetteki kullanımı, sadece bireysel iyiliği değil, aynı zamanda toplumsal olarak da doğru ve adil olan bir topluluğu ifade eder. Müminler, bu salihler topluluğuna dahil olmayı arzu ederler ki bu, hem dünyevi hem de uhrevi bir kurtuluş beklentisidir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vemâ"},{"position":2,"translit":"lenâ"},{"position":3,"translit":"lâ"},{"position":4,"translit":"nu/minu"},{"position":5,"translit":"bi(A)llâhi"},{"position":6,"translit":"vemâ"},{"position":7,"translit":"câenâ"},{"position":8,"translit":"mine"},{"position":9,"translit":"l-hakki"},{"position":10,"translit":"venatme'u"},{"position":11,"translit":"en"},{"position":12,"translit":"yudḣilenâ"},{"position":13,"translit":"rabbunâ"},{"position":14,"translit":"me'a"},{"position":15,"translit":"l-kavmi"},{"position":16,"translit":"ssâlihîn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve ne","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne","binaDurumu":"Mebnî (ism-i istifhâm)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"لَنَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":3,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":4,"surface":"نُؤْمِنُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-م-ن","rootLatin":"ham-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"inanırız","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":5,"surface":"بِٱللَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o şey ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Ma'tûf"},{"position":7,"surface":"جَآءَنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ا","rootLatin":"j-y-hamza","lemma":"جَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bize","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hakikat","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"وَنَطْمَعُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"نَطْمَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-م-ع","rootLatin":"t-m-ayn","lemma":"طَمِعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"umuyoruz","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":11,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Nasb harfi olduğu için mebnî","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bağlaç"},{"position":12,"surface":"يُدْخِلَنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-h-l","lemma":"أَدْخَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"soksun","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":12,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":13,"surface":"رَبُّنَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbimiz","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"مَعَ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"ile birlikte","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":15,"surface":"ٱلْقَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kavim","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":16,"surface":"ٱلصَّـٰلِحِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"s-l-h","lemma":"صَالِح","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"salihler","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]