# Mâide Sûresi, 89. Âyet (5:89)

> لَا يُؤَاخِذُكُمُ ٱللَّهُ بِٱللَّغْوِ فِىٓ أَيْمَـٰنِكُمْ وَلَـٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا عَقَّدتُّمُ ٱلْأَيْمَـٰنَ ۖ فَكَفَّـٰرَتُهُۥٓ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَـٰكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ ۖ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَـٰثَةِ أَيَّامٍ ۚ ذَٰلِكَ كَفَّـٰرَةُ أَيْمَـٰنِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ ۚ وَٱحْفَظُوٓا۟ أَيْمَـٰنَكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمْ ءَايَـٰتِهِۦ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

*Lâ yu-âḣiżukumu(A)llâhu billaġvi fî eymânikum velâkin yu-âḣiżukum bimâ ‘akkadtumu-l-eymân(e)(s) fekeffâratuhu it'âmu ‘aşerati mesâkîne min evsati mâ tut'imûne ehlîkum ev kisvetuhum ev tahrîru rakabe(tin)(k) femen lem yecid fesiyâmu śelâśeti eyyâm(in)(c) żâlike keffâratu eymânikum iżâ haleftum vahfezû eymânekum(c) keżâlike yubeyyinu(A)llâhu lekum âyâtihi le'allekum teşkurûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, boş bulunarak ettiğiniz yeminlerle sizi sorumlu tutmaz. Ama bile bile yaptığınız yeminlerle sizi sorumlu tutar. Bu durumda yeminin keffareti, ailenize yedirdiğinizin orta hallisinden on yoksulu doyurmak, yahut onları giydirmek ya da bir köle azat etmektir. Kim (bu imkanı) bulamazsa, onun keffareti üç gün oruç tutmaktır. İşte yemin ettiğiniz vakit yeminlerinizin keffareti budur. Yeminlerinizi tutun. Allah, size ayetlerini işte böyle açıklıyor ki şükredesiniz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/89

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, yeminlerin hükümleri ve keffaretleri üzerine odaklanmaktadır. Özellikle 'lağv' yemin ile 'akd' edilmiş yemin arasındaki farkı, keffaretin mahiyetini ve yeminlere riayet etmenin önemini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يُؤَاخِذُكُمُ","root":"أ خ ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Allah'ın bir şeyi hesaba katması, sorumlu tutması veya cezalandırması anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أخذ' kelimesinin temel anlamının bir şeyi ele geçirmek, almak olduğunu belirtir. Ayetteki 'يُؤَاخِذُكُمُ' ise, bir kimseyi yaptığı bir şeyden dolayı sorumlu tutmak, hesaba çekmek veya cezalandırmak anlamında kullanılır. Burada Allah'ın, kasten yapılan yeminlerden dolayı kullarını sorumlu tutacağını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'يُؤَاخِذُكُمُ' ifadesini 'يُعاقِبُكُم' (sizi cezalandırır) veya 'يُحاسِبُكُم' (sizi hesaba çeker) olarak tefsir eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın lağv yeminlerden değil, kasıtlı ve bağlayıcı yeminlerden dolayı insanları sorumlu tutacağını vurgular."}]},{"word":"بِٱللَّغْوِ","root":"ل غ و","rootLatin":"l-ğ-v","meaning":"Kasıtsız, boş ve anlamsız söz veya yemin anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'اللغو' kelimesini 'boş söz, faydasız ve anlamsız konuşma' olarak açıklar. Ayetteki 'بِٱللَّغْوِ فِىٓ أَيْمَـٰنِكُمْ' ifadesi, kişinin ağzından yanlışlıkla veya düşünmeden çıkan, bağlayıcılık kastı olmayan yeminleri ifade eder ve Allah'ın bu tür yeminlerden dolayı sorumlu tutmayacağını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'اللغو' kelimesinin 'faydasız ve boş olan her şey' anlamına geldiğini belirtir. Yemin bağlamında ise, kişinin kasıtlı olarak yemin etmediği, dil sürçmesi veya alışkanlık gereği söylediği sözleri kapsar. Ayet, bu tür yeminlerin keffaret gerektirmediğini açıklar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'lağv' kavramının genellikle 'boş, faydasız, anlamsız' şeyleri ifade ettiğini belirtir. Yemin bağlamında ise, kişinin bilinçli bir niyet olmaksızın sarf ettiği, dolayısıyla ahlaki veya hukuki bir yükümlülük doğurmayan yeminleri ifade eder. Bu, Kur'an'ın niyetin önemine verdiği değeri gösterir."}]},{"word":"عَقَّدتُّمُ","root":"ع ق د","rootLatin":"a-k-d","meaning":"Bir şeyi sağlamlaştırmak, bağlamak, kesinleştirmek ve niyetle yapmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'عقد' kelimesinin temel anlamının 'bir şeyi bağlamak, düğümlemek' olduğunu belirtir. 'عَقَّدتُّمُ' fiili ise, bir şeyi sağlam bir şekilde bağlamak, kesinleştirmek ve niyetle yapmak anlamında kullanılır. Ayetteki 'بِمَا عَقَّدتُّمُ ٱلْأَيْمَـٰنَ' ifadesi, kişinin bilinçli ve kasıtlı olarak, bir şeye niyet ederek ettiği yeminleri ifade eder ki, bu yeminler keffaret gerektirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'عقد' kelimesinin 'bir şeyi sağlamlaştırmak, ahitleşmek, sözleşmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'عَقَّدتُّمُ' fiili, yeminlerin kalben niyet edilerek, sağlam bir iradeyle yapıldığını gösterir. Bu tür yeminler, Allah katında sorumluluk doğurur."}]},{"word":"فَكَفَّـٰرَتُهُۥٓ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Bir günahı örtmek, gidermek veya telafi etmek için yapılan fiil, bedel anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'كفارة' kelimesinin 'bir günahı örtmek, gidermek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'فَكَفَّـٰرَتُهُۥٓ' ifadesi, bozulan yeminin günahını telafi etmek için yapılması gereken fiilleri (yemek yedirme, giydirme, köle azadı veya oruç) ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'كفر' kökünün temel anlamının 'örtmek' olduğunu ve 'كفارة' kelimesinin de günahları örten, gideren şey anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki keffaret, yemin bozmanın günahını ortadan kaldıran, telafi edici bir ibadet olarak sunulur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'keffaret' kavramının Kur'an'da bir hatayı veya günahı telafi etme, örtme ve temizleme anlamında kullanıldığını belirtir. Mâide 89'daki keffaret, yemin bozma fiilinin manevi yükünü hafifleten, Allah'ın rahmetine sığınma ve pişmanlığı fiiliyata dökme yoludur."}]},{"word":"أَيْمَـٰنِكُمْ","root":"ي م ن","rootLatin":"y-m-n","meaning":"Yeminler, antlar veya sağ el ile yapılan bağlayıcı sözler anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'يمين' kelimesinin hem 'sağ el' hem de 'yemin' anlamına geldiğini belirtir. Yemin, genellikle sağ el ile yapılan bir ahit veya sözleşme olduğu için bu iki anlam arasında bir ilişki vardır. Ayetteki 'أَيْمَـٰنِكُمْ' ifadesi, kişilerin Allah adına veya başka bir şey üzerine ettikleri bağlayıcı sözleri ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'يمين' kelimesinin 'sağ el' ve 'yemin' anlamlarını taşıdığını ve yemin etmenin genellikle sağ elin kullanılmasıyla ilişkilendirildiğini açıklar. Ayetteki 'أَيْمَـٰنِكُمْ' çoğul formu, kişilerin ettikleri çeşitli yeminleri kapsar ve bu yeminlerin dini ve hukuki sonuçları olduğunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *5/89*
- **Tahrîm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/89*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Derleme (yapay zekâ destekli) — kaynak: Ahmed Avni Konuk, Mesnevî-i Şerîf Şerhi · *5/89*
