# Mâide Sûresi, 91. Âyet (5:91)

> إِنَّمَا يُرِيدُ ٱلشَّيْطَـٰنُ أَن يُوقِعَ بَيْنَكُمُ ٱلْعَدَٰوَةَ وَٱلْبَغْضَآءَ فِى ٱلْخَمْرِ وَٱلْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَن ذِكْرِ ٱللَّهِ وَعَنِ ٱلصَّلَوٰةِ ۖ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ

*İnnemâ yurîdu-şşeytânu en yûki'a beynekumu-l'adâvete velbaġdâe fî-lḣamri velmeysiri veyasuddekum ‘an żikri(A)llâhi ve'ani-ssalâti fehel entum muntehûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şeytan, içki ve kumarla, ancak aranıza düşmanlık ve kin sokmak; sizi Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık vazgeçiyor musunuz?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/5/91

---

## Tefsir

{"topics":["seytan-vesvese","namaz","zikir","helal-haram"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak, sadece"},{"position":2,"surface":"يُرِيدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"أَرَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"ister"},{"position":3,"surface":"ٱلشَّيْطَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ط-ن","rootLatin":"ş-ṭ-n","lemma":"شَيْطَان","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"şeytan"},{"position":4,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-mesi, -mak"},{"position":5,"surface":"يُوقِعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ق-ع","rootLatin":"w-q-ʿ","lemma":"أَوْقَعَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'أَن'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"sokmak, düşürmek"},{"position":6,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arası"},{"position":6,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"ٱلْعَدَٰوَةَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-د-و","rootLatin":"ʿ-d-w","lemma":"عَدَاوَة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"düşmanlık"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ٱلْبَغْضَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-غ-ض","rootLatin":"b-ġ-ḍ","lemma":"بَغْضَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"kin"},{"position":9,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde, yüzünden"},{"position":10,"surface":"ٱلْخَمْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-م-ر","rootLatin":"ḫ-m-r","lemma":"خَمْر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"içki"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"ٱلْمَيْسِرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-س-ر","rootLatin":"y-s-r","lemma":"مَيْسِر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mecrûr","gloss":"kumar"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"يَصُدَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-د-د","rootLatin":"ṣ-d-d","lemma":"صَدَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'أَن' ile mansûb (önceki 'أَن'e atfedildiği için)","gloss":"alıkoymak"},{"position":12,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":13,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":14,"surface":"ذِكْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"ḏ-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"anmak"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"عَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":17,"surface":"ٱلصَّلَوٰةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ل-و","rootLatin":"ṣ-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"namaz"},{"position":18,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":18,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı, mi"},{"position":19,"surface":"أَنتُم","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"siz"},{"position":20,"surface":"مُّنتَهُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ه-ي","rootLatin":"n-h-y","lemma":"مُنْتَهٍ","form":"İfte'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"vazgeçenler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mâide Suresi'nin 91. ayeti, şeytanın içki ve kumar yoluyla insanlar arasına düşmanlık ve kin sokma, aynı zamanda onları Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoyma çabasını dilbilimsel bir kesinlikle ortaya koymaktadır. Ayet, bu eylemlerin olumsuz sonuçlarını vurgulayarak müminleri bu kötülüklerden uzak durmaya çağırmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلشَّيْطَـٰنُ","root":"ش ط ن","rootLatin":"ş-ṭ-n","meaning":"İnsanları doğru yoldan saptırmaya çalışan, kötülüğü emreden görünmez varlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şeytan kelimesi, 'şatane' kökünden gelir ki bu, 'uzaklaştı' anlamına gelir. Şeytan, Allah'ın rahmetinden uzaklaşmış ve insanları da haktan uzaklaştıran her türlü isyankar ve kötü varlık için kullanılır. Ayetteki bağlamda, içki ve kumar yoluyla insanları Allah'tan ve doğru yoldan uzaklaştıran gücü ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, şeytanı Kur'an'da 'insanları doğru yoldan saptıran, kötülüğe teşvik eden kozmik bir güç' olarak tanımlar. Bu ayette şeytan, içki ve kumar gibi araçlarla toplumsal düzeni ve bireysel ibadeti bozmaya çalışan aktif bir düşman figürüdür."}]},{"word":"يُوقِعَ","root":"و ق ع","rootLatin":"v-ḳ-ʿ","meaning":"Bir şeyi bir yere düşürmek, sokmak, meydana getirmek, sebep olmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde'ye göre 'yûḳiʿa' fiili burada mecazi anlamda kullanılmıştır. Şeytanın düşmanlık ve kin 'sokması', bu duyguları insanlar arasına yerleştirmesi, onların kalplerinde yeşertmesi ve ortaya çıkarması demektir. İçki ve kumarın bu duyguların ortaya çıkmasına zemin hazırladığını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'îḳâʿ' (yûḳiʿa'nın masdarı) kelimesinin 'bir şeyi bir yere düşürmek, yerleştirmek' anlamının yanı sıra, 'bir şeyi meydana getirmek, sebep olmak' anlamını da taşıdığını belirtir. Ayette şeytanın, içki ve kumarı kullanarak düşmanlık ve kinin ortaya çıkmasına neden olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْعَدَٰوَةَ","root":"ع د و","rootLatin":"ʿ-d-v","meaning":"Birbirine düşman olma, husumet besleme durumu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Adâvet, 'udvân' kökünden gelir ve 'haddi aşmak, düşmanlık etmek' anlamına gelir. Râgıb, adâveti, bir başkasına karşı düşmanca tavır sergilemek, ona zarar vermek istemek olarak açıklar. Ayette içki ve kumarın, insanlar arasında bu tür düşmanca hislerin ve eylemlerin ortaya çıkmasına yol açtığı belirtilir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, adâveti, 'bir şeye karşı nefret beslemek ve ona zarar vermek istemek' olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, şeytanın içki ve kumar yoluyla insanlar arasına soktuğu, karşılıklı nefret ve husumet duygularını ifade eder."}]},{"word":"وَٱلْبَغْضَآءَ","root":"ب غ ض","rootLatin":"b-ġ-ḍ","meaning":"Birine karşı duyulan şiddetli nefret ve kin duygusu.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'bağdâ'' kelimesini 'şiddetli nefret' olarak açıklar. Adâvetten daha yoğun bir olumsuz duyguyu ifade eder. Ayette, içki ve kumarın sadece düşmanlık değil, aynı zamanda derin bir kin ve nefretin de kaynağı olabileceği vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'bağdâ''yı 'kalpte yerleşen ve kişiyi başkasına karşı olumsuz hisler beslemeye iten şiddetli nefret' olarak tanımlar. Ayette şeytanın, içki ve kumar aracılığıyla insanlar arasına bu tür köklü ve yıkıcı nefret duygularını yerleştirmeye çalıştığı belirtilir."}]},{"word":"وَيَصُدَّكُمْ","root":"ص د د","rootLatin":"ṣ-d-d","meaning":"Bir şeyi engellemek, alıkoymak, yüz çevirmek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sadde' fiilinin 'engellemek, alıkoymak' anlamını taşıdığını belirtir. Ayette şeytanın, içki ve kumar yoluyla insanları Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoyma, yani onları bu ibadetlerden engelleme çabasını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sadd' kökünün Kur'an'da genellikle 'engelleme, mani olma' anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayette şeytanın, müminleri Allah'ı zikretmek ve namaz kılmak gibi temel ibadetlerden uzaklaştırma, onları bu ibadetlerden alıkoyma eylemini açıkça ortaya koyar."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/91*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5/91*