# Kâf Sûresi, 25. Âyet (50:25)

> مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُّرِيبٍ

*Mennâ'in lilḣayri mu'tedin murîb(in)*

**Meal (Diyanet):** (24-25) (Allah, şöyle der:) "Atın cehenneme, (hakka karşı) inatçı, hayrı hep engelleyen, haddi aşan şüpheci her kafiri!"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/50/25

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kâf Suresi 25. ayet, cehenneme atılacak kişilerin temel vasıflarını 'iyiliğe engel olma', 'haddi aşma' ve 'şüphe uyandırma' kavramları üzerinden derinlemesine ele almaktadır. Bu kavramlar, Kur'an'ın ahlaki ve hukuki çerçevesini belirleyen önemli semantik yükler taşır.","keyConcepts":[{"word":"مَّنَّاعٍ","root":"م ن ع","rootLatin":"m-n-a","meaning":"Sürekli olarak iyiliğe engel olan, mani olan kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Men' (منع), bir şeyi elde etmekten veya bir yere ulaşmaktan alıkoymaktır. 'Mennâ'' (مَنَّاع) ise mübalağa sigası olup, çokça engel olan, sürekli mani çıkaran anlamındadır. Ayetteki bağlamda, hayra, yani Allah'ın rızasına uygun her türlü iyiliğe karşı duran, onu engelleyen kişiyi ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Men' (منع), bir şeyi engellemek, alıkoymaktır. 'Mennâ'' (مَنَّاع) kelimesi, hayra mani olan, onu başkalarına ulaştırmayan veya kendisi yapmayan kişiyi tanımlar. Bu, sadece maddi iyilikleri değil, aynı zamanda manevi ve ahlaki iyilikleri de kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'men'' (منع) kavramı, genellikle olumsuz bir eylem olarak, ilahi buyruklara veya toplumsal faydaya aykırı bir engelleme durumunu ifade eder. 'Mennâ'' (مَنَّاع) ise bu engelleme eylemini bir karakter özelliği haline getirmiş, sürekli ve ısrarlı bir şekilde iyiliğe karşı duran kişiyi betimler."}]},{"word":"مُعْتَدٍ","root":"ع د و","rootLatin":"a-d-v","meaning":"Haddi aşan, zulmeden, başkalarının haklarına tecavüz eden kişi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Adâ (عدا), haddi aşmak, sınırı geçmektir. 'Mu'tedî' (معتدٍ) ise, Allah'ın koyduğu sınırları aşan, başkalarına zulmeden ve haklarına tecavüz eden kişidir. Ayetteki bağlamda, sadece Allah'ın emirlerine karşı gelmekle kalmayıp, aynı zamanda insanlara karşı da haksızlık eden kişiyi ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Adâ (عدا) kökü, bir şeyin sınırını aşmak, tecavüz etmek anlamlarına gelir. 'Mu'tedî' (معتدٍ), Allah'ın şeriatını ve kulların hukukunu çiğneyen, haddi aşan kişidir. Bu, hem inançsal hem de ameli sapmaları kapsar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"'Adâ' (عدا) fiilinden türeyen 'mu'tedî' (معتدٍ), Kur'an'da genellikle ilahi sınırları aşan, zulmeden ve haksızlık yapan kişiler için kullanılır. Kâf Suresi'ndeki bu kullanım, cehennemliklerin sadece inkarcı değil, aynı zamanda toplumsal düzene ve adalete de zarar veren kişiler olduğunu vurgular."}]},{"word":"مُّرِيبٍ","root":"ر ي ب","rootLatin":"r-y-b","meaning":"Şüpheye düşüren, şüphe uyandıran, kendisi de şüphe içinde olan kişi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Rayb (ريب), şüphe ve tereddüt demektir. 'Murîb' (مريب) ise, hem kendisi şüphe içinde olan hem de başkalarını şüpheye düşüren kişidir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın varlığı, birliği veya ahiret gibi temel inanç esasları hakkında şüphe uyandıran, insanları doğru yoldan saptıran kişiyi ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rayb (ريب), bir şeyin hakikatinden emin olamama halidir. 'Murîb' (مريب), bu şüpheyi taşıyan ve aynı zamanda başkalarına da bu şüpheyi aşılayan kişidir. Kâf Suresi'nde bu kelime, imanın temel prensiplerini sarsmaya çalışan, kafa karışıklığı yaratan kimseleri tanımlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'rayb' (ريب) kavramı, genellikle imanın zıddı olarak, kesin bilgi ve güvenin yokluğunu ifade eder. 'Murîb' (مريب) ise, bu şüpheyi aktif olarak yayan, insanları hakikatten uzaklaştıran ve böylece toplumsal ve dini bir bozulmaya yol açan kişiyi temsil eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","cehennem","musrikler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَّنَّاعٍ","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"م-ن-ع","rootLatin":"m-n-ʿ","lemma":"مَنَّاع","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimenin sıfatı olduğu için mecrûr (takdiren mecrûr, çünkü tenvinli)","gloss":"çok engel olan"},{"position":2,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için, ait"},{"position":2,"surface":"لْخَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"ḫ-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iyilik"},{"position":3,"surface":"مُعْتَدٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-د-و","rootLatin":"ʿ-d-w","lemma":"مُعْتَدٍ","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimenin sıfatı olduğu için mecrûr (takdiren mecrûr, çünkü tenvinli)","gloss":"saldırgan, haddi aşan"},{"position":4,"surface":"مُّرِيبٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ي-ب","rootLatin":"r-y-b","lemma":"مُرِيب","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimenin sıfatı olduğu için mecrûr (takdiren mecrûr, çünkü tenvinli)","gloss":"şüpheye düşüren"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kâf Sûresi** · *50/25*
- **Kâf Sûresi** · *50/25*
- **Kâf Sûresi** · *50/25*
- **Kâf Sûresi** · *50/25*