# Kâf Sûresi, 30. Âyet (50:30)

> يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ ٱمْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍ

*Yevme nekûlu licehenneme heli-mtele/ti ve tekûlu hel min mezîd(in)*

**Meal (Diyanet):** O gün Cehenneme, "Doldun mu?" deriz. O da, "daha var mı?" der.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/50/30

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde Allah ile cehennem arasındaki diyaloğu tasvir ederek cehennemin doymazlığını ve azabın şiddetini vurgular. Ayet, cehennemin kapasitesinin ve daha fazla azap talebinin dilbilimsel olarak nasıl ifade edildiğini gösterir.","keyConcepts":[{"word":"نَقُولُ","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Allah'ın cehenneme hitap etmesini, söz söylemesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), bir şeyin ifade edilmesi, sözle dile getirilmesidir. Ayetteki 'nakûlü' (نَقُولُ) fiili, Allah'ın cehenneme doğrudan hitabını, bir soru yöneltmesini ve bu soruyla cehennemin durumunu ortaya koymasını ifade eder. Bu, Allah'ın kudretini ve her şeye hükmetme yetkisini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kavl (قول), bir düşüncenin, niyetin veya bilginin sözlü olarak dışa vurulmasıdır. Ayetteki 'nakûlü' fiili, Allah'ın cehenneme yönelttiği sorunun, sadece bir soru olmaktan öte, cehennemin varoluşsal durumunu ve işlevini belirleyen ilahi bir irade beyanı olduğunu gösterir."}]},{"word":"جَهَنَّمَ","root":"ج ه ن م","rootLatin":"c-h-n-m","meaning":"İslam inancında kafirlerin ve günahkarların cezalandırılacağı azap yurdunun adıdır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehennem (جهنم), Kur'an'da geçen ve azap yurdunu ifade eden özel bir isimdir. Ayetteki kullanımı, bu azap yurdunun canlı bir varlık gibi tasavvur edildiğini ve Allah ile diyalog kurduğunu gösterir ki bu, onun dehşetini ve büyüklüğünü vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehennem (جهنم), derin çukur anlamına gelen 'cehennem' kelimesinden türemiştir ve ahiretteki azap yurdunun adıdır. Ayetteki 'li-cehenneme' (لِجَهَنَّمَ) ifadesi, cehennemin bir muhatap olarak ele alındığını ve ona yöneltilen sorunun, onun doymak bilmezliğini ve azap kapasitesini ortaya koyduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Cehennem, Kur'an'ın temel kavramlarından biridir ve ilahi adaletin tecelligahı olarak tasvir edilir. Ayetteki cehennemin 'daha var mı?' sorusu, onun sadece bir yer değil, aynı zamanda ilahi iradeye tabi, kendi içinde bir tür 'bilince' sahip bir varlık olarak sunulduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱمْتَلَأْتِ","root":"م ل أ","rootLatin":"m-l-'-","meaning":"Dolmak, tamamen dolmak, kapasitesine ulaşmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İmtele't (امتلأت), bir şeyin tamamen dolması, boş yer kalmaması demektir. Ayette cehenneme yöneltilen 'hel imtele'ti' (هل امتلأت) sorusu, mecazi olarak cehennemin azap edilecek günahkarlarla dolup dolmadığını, yani kapasitesine ulaşıp ulaşmadığını ifade eder. Bu, cehennemin büyüklüğünü ve azabın sürekliliğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İmtele'e (امتلأ) fiili, bir kabın veya yerin tamamen dolması anlamına gelir. Ayetteki 'imtele'ti' (امتلأت) ifadesi, cehennemin azap edilecek kişilerle dolup taşması, hatta daha fazlasını talep etmesiyle, onun sonsuz bir kapasiteye sahip olduğunu ve ilahi adaletin tecellisinde sınır tanımadığını gösterir."}]},{"word":"مَّزِيدٍ","root":"ز ي د","rootLatin":"z-y-d","meaning":"Daha fazla, ilave, artış anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Mezîd (مزيد), ziyade, artış, fazlalık demektir. Ayette cehennemin 'hel min mezîd' (هل من مزيد) sorusu, onun doymak bilmezliğini, daha fazla günahkarı içine alma arzusunu ve azabın şiddetini artırma isteğini ifade eder. Bu, cehennemin korkunçluğunu ve azabın sonsuzluğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ziyâde (زيادة), bir şeyin üzerine eklenmesi, artırılmasıdır. Mezîd (مزيد) ise bu artışın kendisidir. Ayetteki 'mezîd' kelimesi, cehennemin mevcut doluluğuna rağmen daha fazla azap edilecek kişi talep etmesini, yani kapasitesinin sınırsızlığını ve ilahi adaletin tecellisindeki sonsuzluğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Mezîd kelimesi, Kur'an'da genellikle bir şeyin artırılması, çoğaltılması anlamında kullanılır. Bu ayette cehennemin 'daha var mı?' sorusu, onun azap kapasitesinin ve azap edileceklerin sayısının sınırsız olduğunu, ilahi adaletin tecellisinde hiçbir eksiklik veya yetersizlik olmadığını semantik olarak vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","kiyamet","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Yevme"},{"position":2,"translit":"nekûlu"},{"position":3,"translit":"licehenneme"},{"position":4,"translit":"heli-mtele/ti"},{"position":5,"translit":"ve"},{"position":6,"translit":"tekûlu"},{"position":7,"translit":"hel"},{"position":8,"translit":"min"},{"position":9,"translit":"mezîd(in)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mansûb","gloss":"gün","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"نَقُولُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"deriz","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"جَهَنَّمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"j-h-n-m","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr)","gloss":"cehenneme","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"هَلِ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı, mi","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":5,"surface":"ٱمْتَلَأْتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-ل-ا","rootLatin":"m-l-ʾ","lemma":"اِمْتِلَاء","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doldun mu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"تَقُولُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"der","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı, mi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":8,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"مَّزِيدٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ز-ي-د","rootLatin":"z-y-d","lemma":"مَزِيد","form":"İf'âl","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"daha fazla","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *Kaf Suresi 30. ayet*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk · *50/30*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk · *50/30*
- **Muhammed Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *50/30*
- **Muhammed Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *50/30*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk · *50/30*
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *50/30*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *50/30*
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *50/30*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *50/30*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *50/30*
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *50/30*