# Kâf Sûresi, 4. Âyet (50:4)

> قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ ٱلْأَرْضُ مِنْهُمْ ۖ وَعِندَنَا كِتَـٰبٌ حَفِيظٌۢ

*Kad ‘alimnâ mâ tenkusu-l-ardu minhum(s) ve 'indenâ kitâbun hafîz(un)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz biz, toprağın; onlardan neleri eksilttiğini bilmekteyiz. Yanımızda (o bilgileri) koruyan bir kitap vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/50/4

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kâf Suresi 4. ayet, Allah'ın her şeyi kuşatan ilmini ve bu ilmin yazılı bir kayıtla muhafaza edildiğini vurgulamaktadır. Ayet, toprağın insan bedenlerini eksiltmesini ve bu eksilmenin Allah katında bilindiğini, ayrıca her şeyin korunduğu bir kitabın varlığını anahtar kavramlar üzerinden ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"عَلِمْنَا","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Allah'ın her şeyi kuşatan, eksiksiz ve mutlak bilgisi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlim, bir şeyi olduğu gibi idrak etmektir. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyi kuşatan, gizli ve açık, geçmiş ve gelecek tüm varlıkları ve olayları bilmesi anlamına gelir. Ayetteki 'alimnâ' ifadesi, Allah'ın toprağın eksilttiği şeyleri dahi en ince ayrıntısına kadar bildiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İlim, bir şeyin hakikatini kavramaktır. Allah'ın ilmi, zatına mahsus olup, hiçbir şeye bağlı olmaksızın her şeyi ihata eder. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın ölenlerin bedenlerinin toprak tarafından nasıl eksiltildiğini, hiçbir ayrıntıyı kaçırmadan bildiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'ilm' kavramı, Allah'ın mutlak ve her şeyi kuşatan bilgisi olarak merkezi bir yer tutar. Bu bilgi, sadece geçmişi ve bugünü değil, geleceği de kapsar. Ayetteki 'alimnâ', Allah'ın ölüm sonrası bedensel dönüşümü ve toprağın eksiltmesini dahi tam olarak bildiğini ifade ederek, O'nun kudret ve ilminin sınırsızlığını vurgular."}]},{"word":"تَنقُصُ","root":"ن ق ص","rootLatin":"n-k-s","meaning":"Toprağın ölen bedenleri çürütüp eksiltmesi, azaltması.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Naks (eksiltme), bir şeyin miktarının azalmasıdır. Ayetteki 'tenkusu' fiili, toprağın ölü bedenleri çürütüp, onların hacim ve maddesini azaltmasını ifade eder. Bu, dirilişin imkansızlığını düşünenlere karşı Allah'ın bu eksilmeyi dahi bildiğini ve yeniden yaratmaya kadir olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Naks, bir şeyden bir kısmın gitmesi, azalmasıdır. Burada toprak, ölen insanların bedenlerini yiyip bitirerek onları eksiltir. Bu ifade, mecazi olarak toprağın insan bedenlerini yok etme eylemini anlatır ve Allah'ın bu süreci dahi bildiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Naks, bir şeyin tamlığından bir kısmının gitmesi, azalmasıdır. Ayetteki 'tenkusu' fiili, toprağın ölenlerin bedenlerini çürütüp, onları fiziksel olarak eksiltmesini ifade eder. Bu, dirilişin imkansızlığına dair şüpheleri gidermek için Allah'ın bu eksilmeyi dahi bildiğini ve yeniden diriltmeye gücü yettiğini belirtir."}]},{"word":"الْأَرْضُ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"İnsan bedenlerini içine alıp çürüten, eksilten yeryüzü, toprak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arz (yer), üzerinde yaşadığımız ve ölülerin gömüldüğü yeryüzüdür. Ayetteki 'el-ard' kelimesi, ölen insanların bedenlerini çürüterek eksilten, onları bünyesine katan toprağı ifade eder. Bu, dirilişin imkansızlığını düşünenlerin argümanına karşı, Allah'ın bu süreci de bildiğini ve yeniden yaratmaya kadir olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Arz, üzerinde durulan ve bitkilerin bittiği yerdir. Kur'an'da genellikle yaşamın ve ölümün gerçekleştiği mekan olarak geçer. Bu ayette 'el-ard', ölen bedenleri içine alıp çürüten, onların maddesini eksilten toprağı temsil eder. Allah'ın bu eksilmeyi dahi bildiği vurgulanır."}]},{"word":"كِتَـٰبٌ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Allah katında her şeyin eksiksiz ve korunmuş olarak kaydedildiği ilahi kayıt, levh-i mahfuz.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kitap, yazılı olan şeydir. Kur'an'da 'kitab' kelimesi, Allah'ın ilminin ve takdirinin yazılı olduğu Levh-i Mahfuz'u ifade eder. Ayetteki 'kitabun hafîz' ifadesi, Allah katında her şeyin, ölenlerin bedenlerinin eksilmesi de dahil olmak üzere, eksiksiz bir şekilde kaydedildiğini ve korunduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitap, yazmak ve bir araya getirmek anlamlarına gelir. Allah'ın 'kitabı', O'nun ilminin ve takdirinin toplandığı, hiçbir şeyin unutulmadığı veya kaybolmadığı ilahi bir kayıttır. Bu ayetteki 'kitabun hafîz', Allah'ın her şeyi, toprağın eksilttiği şeyleri dahi, koruyan bir kayıtta muhafaza ettiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'kitab' kavramı, genellikle Allah'ın ilahi iradesinin ve takdirinin yazılı olduğu Levh-i Mahfuz'u ifade eder. Bu, Allah'ın her şeyi önceden bildiği ve kaydettiği anlamına gelir. Ayetteki 'kitabun hafîz', Allah'ın toprağın eksilttiği bedenler de dahil olmak üzere, tüm varoluşu eksiksiz bir şekilde muhafaza eden bir kayda sahip olduğunu gösterir."}]},{"word":"حَفِيظٌۢ","root":"ح ف ظ","rootLatin":"h-f-z","meaning":"Her şeyi eksiksiz ve unutulmadan koruyan, muhafaza eden.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hafîz, koruyan, muhafaza eden demektir. 'Kitabun hafîz' ifadesi, Allah katındaki kitabın, hiçbir şeyi unutmadan, eksiltmeden veya kaybetmeden her şeyi koruduğunu belirtir. Bu, ölenlerin bedenlerinin toprakta eksilmesi gibi görünen durumların dahi Allah'ın ilminden ve kaydından kaçmadığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hıfz, bir şeyi unutulmaktan veya kaybolmaktan korumaktır. Allah'ın 'hafîz' sıfatı, O'nun her şeyi eksiksiz bir şekilde koruduğunu ifade eder. Ayetteki 'kitabun hafîz', Allah'ın ilminin ve kaydının, toprağın eksilttiği bedenler de dahil olmak üzere, hiçbir şeyi dışarıda bırakmadan her şeyi koruduğunu ve muhafaza ettiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hıfz, bir şeyi zayi olmaktan veya değişmekten korumaktır. 'Hafîz' ismi, Allah'ın her şeyi eksiksiz bir şekilde koruduğunu ve muhafaza ettiğini ifade eder. Bu ayetteki 'kitabun hafîz', Allah katındaki kitabın, ölenlerin bedenlerinin toprak tarafından eksiltilmesi gibi görünen tüm süreçleri ve detayları eksiksiz bir şekilde koruduğunu ve kaydettiğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["gayb","kader","olum","ilahi-kitaplar"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki"},{"position":2,"surface":"عَلِمْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bildik"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"ne"},{"position":4,"surface":"تَنقُصُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ق-ص","rootLatin":"n-q-s","lemma":"نَقَصَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"eksiltir"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"yer"},{"position":6,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında"},{"position":7,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"bizim"},{"position":8,"surface":"كِتَـٰبٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"kitap"},{"position":9,"surface":"حَفِيظٌۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ف-ظ","rootLatin":"h-f-z","lemma":"حَفِيظ","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"koruyan"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kâf Sûresi** · *50/4*
- **Kâf Sûresi** · *50/4*
- **Kâf Sûresi** · *50/4*
- **Kâf Sûresi** · *50/4*