# Kâf Sûresi, 40. Âyet (50:40)

> وَمِنَ ٱلَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَـٰرَ ٱلسُّجُودِ

*Ve mine-lleyli fesebbihhu ve edbâra-ssucûd(i)*

**Meal (Diyanet):** Gecenin bir kısmında ve secdelerin ardından da O'nu tespih et.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/50/40

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kâf Suresi 40. ayet, müminlere geceleyin ve secdelerin akabinde Allah'ı tesbih etme emrini vermektedir. Ayet, 'tesbih' kavramının zaman ve mekanla ilişkisini vurgulayarak, ibadetin sürekliliğine ve belirli vakitlerdeki önemine işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"ٱلَّيْلِ","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Gecenin karanlık vaktini ifade eder ve bu ayette tesbih emrinin yerine getirileceği zaman dilimini belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'leyl' kelimesini güneşin batışından şafağın sökmesine kadar olan zaman dilimi olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, bu vaktin Allah'ı anma ve tesbih etme için özel bir zaman dilimi olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'leyl'i 'nehâr'ın zıddı olarak ele alır ve karanlığın hakim olduğu zaman dilimi olduğunu belirtir. Ayetteki 've minel-leyli' ifadesi, gecenin bir kısmında tesbih emrini içerir, bu da ibadetin gece boyunca devam edebileceğine işaret eder."}]},{"word":"فَسَبِّحْهُ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nu yüceltmek ve şanını anmak anlamına gelir; ayette bir emir fiili olarak geçmektedir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tesbih'i Allah'ı her türlü noksanlıktan uzak tutmak ve O'nu yüceltmek olarak açıklar. Ayetteki 'fesebbihhu' emri, müminlere Allah'ın azametini ve kemalini idrak ederek O'nu anmalarını emreder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tesbih'in asıl anlamının suda hızlı hareket etmek olduğunu, mecazi olarak ise Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih ederek O'nu yüceltmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanım, bu yüceltme eyleminin gece ve secdelerden sonra yapılması gerektiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tesbih' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak aşkınlığını ve yüceliğini ifade eden merkezi bir kavram olduğunu vurgular. Ayetteki emir, bu aşkınlığın ve yüceliğin sürekli olarak idrak edilip dile getirilmesini teşvik eder."}]},{"word":"وَأَدْبَـٰرَ","root":"د ب ر","rootLatin":"d-b-r","meaning":"Bir şeyin arkası, sonu veya akabini ifade eder; bu ayette secdelerin hemen sonrasını belirtir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'edbâr' kelimesinin 'dübür'ün çoğulu olduğunu ve bir şeyin sonunu, arkasını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'edbâra's-sücûd' ifadesi, secdelerin tamamlanmasının hemen ardından tesbihin yapılmasını emreder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'edbâr' kelimesinin 'sonra' veya 'akabinde' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki bağlamda, secdelerin bitiminden sonraki zaman diliminde tesbihin yapılmasının önemini vurgular."}]},{"word":"ٱلسُّجُودِ","root":"س ج د","rootLatin":"s-j-d","meaning":"Allah'a boyun eğme, itaat etme ve alnı yere koyarak yapılan ibadet eylemini ifade eder; bu ayette tesbihin yapılacağı bir diğer zaman dilimini belirtir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sücûd'un Allah'a karşı tam bir teslimiyet ve boyun eğme hali olduğunu belirtir. Ayetteki 'edbâra's-sücûd' ifadesi, bu teslimiyet anının hemen ardından Allah'ı tesbih etmenin ibadetin tamamlayıcı bir parçası olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sücûd'un lügatte eğilmek, şer'an ise alnı yere koyarak Allah'a ibadet etmek olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, namazın bir rüknü olan secdelerin tamamlanmasından sonraki vaktin tesbih için uygun bir zaman olduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sücûd' kavramının Kur'an'da hem fiziksel eğilme hem de manevi teslimiyet anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'edbâra's-sücûd' ifadesi, bu teslimiyetin zirveye ulaştığı anın hemen sonrasında Allah'ı anmanın önemini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zikir","namaz","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":2,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gece"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Fâ-i Rabıta","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde"},{"position":3,"surface":"سَبِّحْ","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سَبَّحَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"tesbih et"},{"position":3,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"O'nu"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"أَدْبَـٰرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ب-ر","rootLatin":"d-b-r","lemma":"إِدْبَار","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb (veya atıf ile mansûb)","gloss":"ardından"},{"position":5,"surface":"ٱلسُّجُودِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سُجُود","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"secdelerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *50/40*
- **Kâf Sûresi** · *50/40*
- **Kâf Sûresi** · *50/40*
- **Kâf Sûresi** · *50/40*