# Kâf Sûresi, 8. Âyet (50:8)

> تَبْصِرَةً وَذِكْرَىٰ لِكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيبٍ

*Tebsiraten ve żikrâ likulli ‘abdin munîb(in)*

**Meal (Diyanet):** Bütün bunlar, içtenlikle Allah'a yönelen her kulun gönül gözünü açmak ve ona öğüt ve ibret vermek içindir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/50/8

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kâf Suresi 8. ayet, Allah'ın yaratılışındaki hikmetleri ve kudretini vurgulayarak, bu yaratılışın Allah'a yönelen kullar için bir ibret ve hatırlatma olduğunu ifade etmektedir. Ayet, 'tebsıra', 'zikra' ve 'münîb' kavramları üzerinden bu ilahi mesajın derinliğini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"تَبْصِرَةً","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Görsel bir kanıt, ibret verici bir belge veya basiret açıcı bir öğüt anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Basar (بَصَر), gözle görme ve kalple idrak etme anlamlarına gelir. Tebsıra (تَبْصِرَةً) ise, bir şeyi açıkça gösteren, idrak etmeyi sağlayan şey demektir. Ayetteki kullanımıyla, yeryüzünün yaratılışının Allah'ın kudretine dair açık bir delil ve basiret açıcı bir öğüt olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tebsıra, 'ibret' ve 'açıklama' anlamlarına gelir. Ayetteki 'tebsıraten' ifadesi, Allah'ın yarattığı bu düzenin, insanlara hakikati gösteren, onları düşündüren bir ibret vesilesi olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'basar' kökünden türeyen kelimelerin Kur'an'da genellikle 'içgörü', 'idrak' ve 'manevi görüş' anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Tebsıra' bu bağlamda, Allah'ın ayetlerinin insanlara manevi bir aydınlanma ve hakikati idrak etme imkanı sunduğunu gösterir."}]},{"word":"وَذِكْرَىٰ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Hatırlatma, öğüt, ibret ve zihinde canlı tutma anlamlarını taşır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikr (ذِكْر), bir şeyi zihinde tutmak veya dil ile ifade etmek demektir. Zikra (ذِكْرَىٰ) ise, hatırlatıcı, öğüt verici şey anlamına gelir. Ayette, yeryüzünün yaratılışının, Allah'ın varlığını ve kudretini sürekli hatırlatan bir öğüt olduğunu vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikra, 'öğüt' ve 'ibret' anlamlarına gelir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın yarattığı bu düzenin, insanlara Allah'ı ve ahireti hatırlatan, onlara doğru yolu gösteren bir öğüt olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zikr' kökünün Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, 'hatırlama', 'öğüt alma', 'anma' gibi manaları içerdiğini belirtir. 'Zikra' ise özellikle 'öğüt ve ibret verici hatırlatma' anlamında kullanılır ve ayetteki bağlamda yaratılışın bu işlevini vurgular."}]},{"word":"عَبْدٍ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk eden, itaat eden ve O'nun mülkü olan varlık anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Abd (عَبْد), boyun eğen, itaat eden ve hizmet eden demektir. Allah'a nispet edildiğinde, O'na kulluk eden, O'nun emirlerine uyan kişi anlamına gelir. Ayetteki 'kulluk' kavramı, Allah'ın yaratılışındaki hikmetleri idrak edip O'na yönelen insanı ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Abd, hem kölelik anlamında hem de Allah'a kulluk anlamında kullanılır. Kur'an'da genellikle Allah'a karşı tevazu ve itaat gösteren, O'nun emirlerine boyun eğen kişi için kullanılır. Ayetteki 'abd' ifadesi, yaratılışın ibretlerini anlayıp Allah'a yönelen mümin kişiyi işaret eder."}]},{"word":"مُّنِيبٍ","root":"ن و ب","rootLatin":"n-w-b","meaning":"Allah'a yönelen, O'na dönen, tövbe eden ve O'na sığınan kişi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İnâbe (إِنَابَة), bir şeye tekrar tekrar dönmek, yönelmek demektir. Münîb (مُّنِيبٍ) ise, Allah'a yönelen, O'na dönen, O'na sığınan kişidir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın yaratılışındaki delilleri görüp O'na kalben yönelen, O'na teslim olan kulu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İnâbe, bir şeyden sonra başka bir şeye yönelmek, özellikle de günahtan sonra Allah'a dönmek ve tövbe etmek anlamındadır. Münîb, bu dönüşü gerçekleştiren, Allah'a yönelişi sürekli olan kişidir. Ayette, yaratılışın ibretlerinin ancak Allah'a yönelen kalpler tarafından anlaşılabileceğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'inâbe' kavramının Kur'an'da 'Allah'a dönüş', 'tövbe' ve 'O'na teslimiyet' anlamlarında merkezi bir rol oynadığını belirtir. 'Münîb' ise, bu dönüşü samimiyetle gerçekleştiren, Allah'a yönelişi hayatının merkezine koyan kişidir. Ayetteki 'münîb' ifadesi, yaratılışın mesajını alıp Allah'a yönelen, O'na teslim olan mümini tanımlar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","zikir","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"تَبْصِرَةً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-ṣ-r","lemma":"تَبْصِرَة","form":"Tef'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün lieclih olduğu için mansûb","gloss":"bir belge olarak"},{"position":2,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":2,"surface":"ذِكْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْرَى","form":"Fı'lâ","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"öğüt"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":4,"surface":"عَبْدٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kul"},{"position":5,"surface":"مُّنِيبٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-و-ب","rootLatin":"n-w-b","lemma":"مُنِيب","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"yönelen"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *50/8*
- **Kâf Sûresi** · *50/8*
- **Kâf Sûresi** · *50/8*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *50/8*
- **Kâf Sûresi** · *50/8*
- **Kâf Sûresi** · *50/8*