# Zâriyât Sûresi, 18. Âyet (51:18)

> وَبِٱلْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ

*Vebil-eshâri hum yestaġfirûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Seherlerde bağışlama dilerlerdi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/51/18

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zâriyât Suresi'nin 18. ayeti, müttakilerin özelliklerinden biri olan seher vakitlerinde istiğfar etmelerini vurgular. Ayet, 'seher' ve 'istiğfar' kavramları üzerinden, zamanın kutsallığı ve Allah'a yönelişin derinliğini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"بِٱلْأَسْحَارِ","root":"س ح ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Ayette 'seher vakitleri' anlamına gelir ve gecenin son üçte birlik dilimini, fecirden önceki zamanı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'seher' kelimesinin kökenini 'gizlemek, örtmek' anlamıyla ilişkilendirir. Gecenin son kısmının, gündüzün aydınlığını gizlemesi veya bu vakitte yapılan işlerin gizli kalması sebebiyle bu ismi aldığını belirtir. Ayetteki 'bi'l-eshâr' ifadesi, bu özel ve mübarek vakitlerde yapılan ibadetin ve istiğfarın önemini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'seher' kelimesini 'gecenin sonu' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, müminlerin bu özel zaman dilimini ibadet ve istiğfarla değerlendirdiklerini, bunun mecazi olarak onların takva sahibi oluşlarının bir göstergesi olduğunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'seher' gibi zaman bildiren kelimelerin Kur'an'daki kullanımının, sadece bir zaman dilimini değil, aynı zamanda o zaman dilimine atfedilen kutsallığı ve manevi değeri de içerdiğini belirtir. 'Bi'l-eshâr' ifadesi, bu vakitlerin Allah'a yöneliş için en uygun ve bereketli zamanlar olduğunu ima eder."}]},{"word":"يَسْتَغْفِرُونَ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Ayette 'bağışlanma dilerlerdi' anlamına gelir ve Allah'tan günahların örtülmesini, affedilmesini talep etmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'istiğfar' kelimesinin kök anlamını 'örtmek' (ğafara) olarak açıklar. İstiğfar, Allah'tan günahların örtülmesini, yani hem dünyada rezil olmaktan korunmayı hem de ahirette azaptan kurtulmayı talep etmektir. Ayetteki 'yestağfirûne' fiili, müttakilerin sürekli ve samimi bir şekilde Allah'tan mağfiret dilediklerini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'istiğfar'ın, kulun Allah'tan günahlarını bağışlamasını ve affetmesini istemesi olduğunu belirtir. Ayetteki 'yestağfirûne' fiili, müttakilerin seher vakitlerinde bu eylemi düzenli olarak yaptıklarını, bunun onların takva ve Allah'a yakınlıklarının bir nişanesi olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'istiğfar' kavramının Kur'an'da sadece bir af dileme eylemi olmadığını, aynı zamanda kulun acziyetini ve Allah'ın kudretini idrak etme, O'na tam bir teslimiyetle yönelme anlamı taşıdığını ifade eder. Zâriyât 18'deki 'yestağfirûne' fiili, müttakilerin bu derin manevi yönelişi seher vakitlerinde gerçekleştirdiklerini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'istiğfar'ın 'ğ-f-r' kökünden türeyen bir talep fiili olduğunu ve Allah'tan günahların affını istemek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yestağfirûne' fiilinin muzari (geniş zaman) kipinde gelmesi, bu eylemin sürekliliğine ve müttakilerin hayatlarındaki daimi bir ibadet şekli olduğuna işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tovbe","dua","zikir","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":1,"surface":"ٱلْأَسْحَارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ح-ر","rootLatin":"s-h-r","lemma":"سَحَر","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"seher vakitleri"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":3,"surface":"يَسْتَغْفِرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"اِسْتَغْفَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bağışlanma dilerler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zâriyât Sûresi** · *51/15-18*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/15-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *51/15-18*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *51/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *51/15-18*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *51/18*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/18*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/18*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *51/15-18*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *51/15-18*