# Zâriyât Sûresi, 19. Âyet (51:19)

> وَفِىٓ أَمْوَٰلِهِمْ حَقٌّ لِّلسَّآئِلِ وَٱلْمَحْرُومِ

*Vefî emvâlihim hakkun lissâ-ili velmahrûm(i)*

**Meal (Diyanet):** Mallarında (yardım) isteyen ve (iffetinden dolayı isteyemeyip) mahrum olanlar için bir hak vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/51/19

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zâriyât Suresi 19. ayet, müminlerin mal varlıklarında ihtiyaç sahipleri için ayrılmış bir payın olduğunu vurgular. Ayet, 'hak', 'sâil' ve 'mahrûm' kavramları üzerinden sosyal adaleti ve infakın önemini dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"أَمْوَٰلِهِمْ","root":"م و ل","rootLatin":"m-v-l","meaning":"Kişinin sahip olduğu, biriktirdiği ve üzerinde tasarruf hakkı bulunan maddi varlıklar, mallar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mâl' kelimesini insanın sahip olduğu ve üzerinde tasarruf ettiği her şey olarak tanımlar. Ayetteki 'emvâlihim' ifadesi, müminlerin sahip olduğu bu varlıkların sadece kendilerine ait olmadığını, bir kısmının başkaları için ayrıldığını ima eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mâl'ı 'temellük edilen şey' olarak açıklar ve bu temellükün hem maddi hem de manevi olabileceğine işaret eder. Ayetteki bağlamda ise daha çok maddi varlıklar kastedilmekle birlikte, bu varlıklar üzerindeki sahiplik duygusunun ötesinde bir sorumluluğu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'mâl' kavramının sadece ekonomik bir değer taşımadığını, aynı zamanda kişinin ahiretteki konumunu belirleyen bir imtihan aracı olduğunu belirtir. Ayetteki 'emvâlihim' ifadesi, bu imtihanın bir parçası olarak infakın önemini vurgular."}]},{"word":"حَقٌّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Bir şeyin sabit, gerçek ve gerekli olması; burada başkalarının mallar üzerindeki meşru ve sabit payı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hak' kelimesinin 'vacip olan, sabit olan' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'hak' ifadesi, sâil ve mahrûm için ayrılan payın bir lütuf değil, müminlerin mallarında zaten var olan, Allah tarafından belirlenmiş bir zorunluluk olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hak' kelimesinin 'bir şeyin sabit ve doğru olması' anlamını taşıdığını ve 'hakk'ın zıddının 'bâtıl' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'hak' kavramı, bu payın ilahi bir emirle sabitlenmiş, meşru ve değiştirilemez bir gerçeklik olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hak' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, bu ayette ise 'Allah'ın kulları üzerindeki hakkı' ve 'ihtiyaç sahiplerinin zenginlerin malları üzerindeki hakkı' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu, sosyal adaletin temel bir ilkesi olarak sunulur."}]},{"word":"لِّلسَّآئِلِ","root":"س أ ل","rootLatin":"s-'-l","meaning":"İhtiyaçlarını dile getiren, yardım isteyen kişi, dilenci.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sâil' kelimesini 'isteyen, talep eden' olarak açıklar. Ayetteki 'sâil', açıkça yardım talebinde bulunan, ihtiyacını dile getiren kişiyi ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'suâl' kelimesinin 'bir şeyin elde edilmesi için talepte bulunmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Sâil' ise bu talebi yapan kişidir. Ayette, bu kişiye hakkının verilmesi gerektiği vurgulanır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'sâil'i 'açıkça isteyen, dilenen' olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, bu kişinin ihtiyacının belirgin olduğu ve bu ihtiyacın karşılanması gerektiği anlaşılır."}]},{"word":"وَٱلْمَحْرُومِ","root":"ح ر م","rootLatin":"h-r-m","meaning":"İhtiyaç sahibi olduğu halde istemekten çekinen, utanan veya imkanları kısıtlı olduğu için mahrum kalmış kişi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mahrûm'u 'kazançtan mahrum kalmış, nasipsiz' olarak açıklar. Ayetteki 'mahrûm', istemese bile ihtiyacı olan ve bu haktan mahrum bırakılmaması gereken kişiyi ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mahrûm'u 'kazançtan veya rızıktan engellenmiş, nasipsiz' olarak tanımlar. Bu, kişinin kendi çabasıyla elde edemediği veya elinden alınan bir durumdan kaynaklanan yoksulluğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hirmân' kelimesini 'bir şeyden men edilmek, nasipsiz kalmak' olarak açıklar. 'Mahrûm' ise bu durumdaki kişidir. Ayetteki 'mahrûm', toplumun gözden kaçırmaması gereken, sessiz ihtiyaç sahiplerini temsil eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'mahrûm' kavramının sadece maddi yoksunluğu değil, aynı zamanda toplumsal dışlanmışlığı ve imkanlara erişememeyi de ifade ettiğini belirtir. Ayet, bu kişilerin haklarının gözetilmesi gerektiğini vurgulayarak sosyal sorumluluğu genişletir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zekat-infak","sosyal-dayanisma","mal-mulk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":2,"surface":"أَمْوَالِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ل","rootLatin":"m-w-l","lemma":"مَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"mallar"},{"position":2,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":3,"surface":"حَقٌّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"ḥ-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"bir hak"},{"position":4,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"لسَّائِلِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ء-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَائِل","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"isteyen/muhtaç"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلْمَحْرُومِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ح-ر-م","rootLatin":"ḥ-r-m","lemma":"مَحْرُوم","form":"Mef'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yoksul"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zâriyât Sûresi** · *51/19*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/19*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/19*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/19*