# Zâriyât Sûresi, 24. Âyet (51:24)

> هَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَٰهِيمَ ٱلْمُكْرَمِينَ

*Hel etâke hadîśu dayfi ibrâhîme-lmukramîn(e)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) İbrahim'in ağırlanan misafirlerinin haberi sana geldi mi?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/51/24

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. İbrahim'e gelen melek konukların kıssasına bir giriş niteliğindedir. Ayet, 'haber', 'konuk' ve 'ikram edilmiş' kavramları üzerinden bu olayın önemine ve ilahi bir lütuf olduğuna işaret etmektedir. Dilbilimsel olarak, bu kavramlar olayın mahiyetini ve konukların statüsünü vurgular.","keyConcepts":[{"word":"حَدِيثُ","root":"ح د ث","rootLatin":"h-d-s","meaning":"Bu bağlamda, önemli bir olay veya kıssa hakkında aktarılan bilgi, haber anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hadîs' kelimesinin 'yeni olan, sonradan meydana gelen' anlamından hareketle, burada anlatılan olayın dinleyiciler için yeni ve dikkat çekici bir bilgi olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, geçmişte yaşanmış ancak şimdi aktarılan önemli bir kıssayı ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hadîs'i 'konuşma, haber, kıssa' olarak tanımlar. Ayetteki 'hadîs' kelimesi, Hz. İbrahim'in konuklarıyla ilgili anlatılacak olan olayın, bir hikaye veya rivayet şeklinde sunulacağını gösterir ve dinleyicinin dikkatini çekmeyi amaçlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hadîs'in Kur'an'daki kullanımının sadece bir 'haber' olmaktan öte, genellikle önemli bir mesaj veya ibret içeren bir anlatı olduğunu vurgular. Bu ayetteki 'hadîs', sıradan bir haber değil, ilahi bir müdahalenin ve peygamberlik kıssasının bir parçasıdır."}]},{"word":"ضَيْفِ","root":"ض ي ف","rootLatin":"d-y-f","meaning":"Bu ayette, Hz. İbrahim'e gelen ve melek oldukları anlaşılan konukları ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'dayf' kelimesinin hem tekil hem de çoğul için kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki 'dayf' kelimesi, çoğul anlamında 'konuklar'ı ifade eder ve bu, Arap dilinin mecazlı kullanımlarından biridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dayf'ı 'birinin yanına inen, misafir olan' kişi olarak tanımlar. Ayetteki 'dayf', Hz. İbrahim'in evine gelen ve onun tarafından ağırlanan misafirleri ifade eder, bu da misafirperverlik kavramının önemini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'dayf'ın genellikle yolculuk esnasında bir yere uğrayan ve ağırlanan kimse olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'dayf', ilahi bir görevle gelen ve Hz. İbrahim tarafından ağırlanan melekleri işaret eder, bu da onların sıradan misafirler olmadığını gösterir."}]},{"word":"ٱلْمُكْرَمِينَ","root":"ك ر م","rootLatin":"k-r-m","meaning":"Hz. İbrahim tarafından büyük bir saygı ve cömertlikle ağırlanan, şerefli ve değerli kılınmış konukları ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kerem' kökünün 'cömertlik, şeref, değer' anlamlarına geldiğini belirtir. 'el-Mükremîn' ifadesi, bu konukların sadece ağırlanmakla kalmayıp, aynı zamanda Hz. İbrahim tarafından en üst düzeyde saygı ve ikramla karşılandıklarını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kerem'in hem maddi cömertliği hem de manevi şerefi kapsadığını açıklar. Ayetteki 'el-Mükremîn', Hz. İbrahim'in misafirlerine gösterdiği olağanüstü cömertliği ve bu misafirlerin ilahi katındaki yüksek mertebelerini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ikram' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına veya peygamberlerin misafirlerine gösterdiği özel lütuf ve saygıyı ifade ettiğini belirtir. 'el-Mükremîn' ifadesi, bu konukların sadece Hz. İbrahim tarafından değil, aynı zamanda ilahi olarak da şereflendirilmiş olduklarını ima eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","kissa-diger-peygamberler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"mı/mi"},{"position":2,"surface":"أَتَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"hamza-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sana"},{"position":3,"surface":"حَدِيثُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-د-ث","rootLatin":"h-d-th","lemma":"حَدِيث","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"haber"},{"position":4,"surface":"ضَيْفِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ض-ي-ف","rootLatin":"d-y-f","lemma":"ضَيْف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"konuk"},{"position":5,"surface":"إِبْرَٰهِيمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَاهِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için fetha ile mecrûr (gayr-ı munsarıf)","gloss":"İbrahim"},{"position":6,"surface":"ٱلْمُكْرَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ك-ر-م","rootLatin":"k-r-m","lemma":"مُكْرَم","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin (ضَيْفِ) sıfatı olduğu için yâ ile mecrûr","gloss":"ikram edilmiş olanlar"}]