# Zâriyât Sûresi, 29. Âyet (51:29)

> فَأَقْبَلَتِ ٱمْرَأَتُهُۥ فِى صَرَّةٍ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ عَجُوزٌ عَقِيمٌ

*Feakbeleti-mraetuhu fî sarratin fesakket vechehâ ve kâlet ‘acûzun ‘akîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Bunun üzerine karısı bir çığlık kopararak yönelip elini yüzüne vurdu. "Ben kısır bir kocakarıyım (nasıl çocuğum olabilir?)" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/51/29

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zâriyât Suresi 29. ayet, İbrahim'in karısının meleklere tepkisini tasvir ederken, şaşkınlık, hayret ve kendi durumuyla ilgili kabullenememe hallerini dilbilimsel olarak güçlü kelimelerle ifade etmektedir. Ayet, kadının ani tepkisini ve bu tepkinin fiziksel tezahürünü vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱمْرَأَتُهُۥ","root":"م ر أ","rootLatin":"m-r-ʾ","meaning":"Hz. İbrahim'in karısı, ayetteki bağlamda şaşkınlık ve hayret içinde tepki veren kadın figürüdür.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'مرأة' kelimesini 'erkek' (مرء) kelimesinin dişili olarak açıklar ve genellikle evlilik bağıyla ilişkilendirir. Ayetteki kullanımı, İbrahim'in eşi olmasının yanı sıra, onun kişisel durumuna (kısır oluşuna) vurgu yaparak şaşkınlığını pekiştirir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, bu tür kullanımlarda kelimenin sadece cinsiyeti değil, aynı zamanda o kişinin içinde bulunduğu durumu da ima ettiğini belirtir. Burada 'kadın' kelimesi, onun yaşlı ve kısır olma durumuna rağmen çocuk müjdesi almasının yarattığı şaşkınlığı ifade eder."}]},{"word":"صَرَّةٍ","root":"ص ر ر","rootLatin":"s-r-r","meaning":"Şiddetli bir ses, çığlık veya hayretle çıkan gürültü; ayetteki bağlamda kadının şaşkınlık ve itirazını ifade eden ani ve yüksek sesli tepkisidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'صَرَّةٍ' kelimesini 'sayha' (çığlık) veya 'ğadab' (öfke) ile birlikte 'şiddetli ses' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, kadının duyduğu habere karşı gösterdiği ani ve şaşkınlıkla karışık tepkinin sesli ifadesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'صرّ' kökünü 'bir şeyi sıkmak, toplamak' anlamıyla ilişkilendirir ve 'صرّة' kelimesinin 'şiddetli ses' anlamını, sesin boğazda sıkışıp dışarı çıkmasıyla oluşan gürültüye benzetir. Bu bağlamda, kadının şaşkınlığının boğazında düğümlenen bir sesle dışa vurumunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki ani ve şiddetli tepkileri ifade eden kelimelerin, genellikle beklenmedik durumlar karşısında insanın içsel dünyasındaki altüst oluşu yansıttığını belirtir. 'Sarrah' kelimesi de bu bağlamda, kadının derin şaşkınlığını ve itirazını gösteren güçlü bir tepkiyi ifade eder."}]},{"word":"فَصَكَّتْ","root":"ص ك ك","rootLatin":"s-k-k","meaning":"Vurmak, çarpmak; ayetteki bağlamda kadının şaşkınlık ve hayretle yüzüne vurması, bu durumun fiziksel bir ifadesidir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'صكّ' fiilini 'bir şeye şiddetle vurmak' olarak açıklar. Ayetteki 'yüzüne vurmak' ifadesi, kadının duyduğu habere karşı gösterdiği aşırı şaşkınlık ve hayretin fiziksel bir tezahürüdür, adeta kendine gelmek için yaptığı bir harekettir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'صكّ' fiilinin 'şiddetli bir şekilde çarpmak' anlamını vurgular ve bu eylemin genellikle şaşkınlık, üzüntü veya öfke gibi yoğun duygularla birlikte kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, kadının duyduğu müjdeye karşı gösterdiği inanılmaz şaşkınlığı ve kendini çimdikleme hissini yansıtır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, Kur'an'da fiillerin sadece eylemi değil, aynı zamanda eylemin arkasındaki duygusal yoğunluğu da ifade ettiğini belirtir. 'Fasakket' fiili, kadının içsel şaşkınlığının ve inanamazlığının dışa vurumu olarak, güçlü bir duygusal tepkiyi işaret eder."}]},{"word":"عَجُوزٌ","root":"ع ج ز","rootLatin":"ʿ-j-z","meaning":"Yaşlı kadın; ayetteki bağlamda, çocuk sahibi olamayacak kadar yaşlı olduğunu ifade ederek şaşkınlığını pekiştiren bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'عجز' kökünü 'bir şeyden geri kalmak, güç yetirememek' olarak açıklar ve 'acûz' kelimesini 'yaşlılık sebebiyle zayıflamış, iş yapmaktan aciz kalmış kadın' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, kadının kendi yaşlılığını ve dolayısıyla çocuk doğurma yeteneğini kaybetmiş olmasını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'acûz' kelimesinin sadece yaşlılığı değil, aynı zamanda yaşlılığın getirdiği zayıflığı ve belirli işleri yapmaktan aciz kalmayı da ifade ettiğini belirtir. Ayette, kadının çocuk doğurma yeteneğinden mahrum kalmış olmasını vurgulayarak, müjdenin imkansızlığını dile getirmesini sağlar."}]},{"word":"عَقِيمٌ","root":"ع ق م","rootLatin":"ʿ-q-m","meaning":"Kısır; ayetteki bağlamda, çocuk doğurma yeteneği olmayan, bu durumun müjdeyi imkansız kıldığını düşündüren bir sıfattır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'عقيم' kelimesini 'doğurmayan, kısır' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, kadının yaşlılığının yanı sıra, biyolojik olarak da çocuk sahibi olmasının mümkün olmadığını düşündüğünü ve bu durumun müjdeye olan şaşkınlığını artırdığını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'عقيم' kelimesinin 'verimsiz, meyve vermeyen' anlamını taşıdığını ve bu bağlamda 'çocuk doğurmayan kadın' için kullanıldığını belirtir. Ayette, kadının kendi durumunu 'kısır' olarak nitelemesi, müjdenin olağanüstülüğünü ve mucizevi yönünü vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'akîm' gibi kelimelerin sadece fiziksel bir durumu değil, aynı zamanda ilahi kudretin bu tür engelleri aşabileceğine dair bir zemin hazırladığını belirtir. Kadının kendi durumunu 'kısır' olarak ifade etmesi, Allah'ın her şeye kadir olduğunun bir göstergesi olarak müjdenin değerini artırır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","insanin-yaratilisi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"bunun üzerine"},{"position":1,"surface":"أَقْبَلَتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"أَقْبَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yöneldi, geldi"},{"position":2,"surface":"ٱمْرَأَتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ر-أ","rootLatin":"m-r-ʾ","lemma":"اِمْرَأَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"karısı"},{"position":2,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"صَرَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ر-ر","rootLatin":"s-r-r","lemma":"صَرَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hayretle seslenerek"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"صَكَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-ك-ك","rootLatin":"s-k-k","lemma":"صَكَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"vurdu, kapadı"},{"position":6,"surface":"وَجْهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ج-ه","rootLatin":"w-j-h","lemma":"وَجْه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yüzünü"},{"position":6,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"قَالَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":8,"surface":"عَجُوزٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ج-ز","rootLatin":"ʿ-j-z","lemma":"عَجُوز","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda/Haber olduğu için merfû (takdir edilen bir mübtedanın haberi veya takdir edilen bir haberin mübtedası)","gloss":"kocakarı"},{"position":9,"surface":"عَقِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ق-م","rootLatin":"ʿ-q-m","lemma":"عَقِيم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"kısır"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *51/29*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *51/29*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/29*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/29*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/29*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/29*